Karar verin
Denizde dört durum. Önce siz karar verin, sonra nedenini okuyun.
Tahmin bölgeniz için "Fırtınamsı Rüzgâr Bekleniyor, 5 ila 7 Bofor" diyor. 6,5 metrelik teknenizle çıkar mısınız?
Özetle
- Beaufort: kritik eşikler4 Bofor köpüklü dalga, 6 Bofor büyük dalga, 7 fırtınamsı, 8 fırtına.
- 4 Orta rüzgâr 11–16 kn · 5 Sert 17–21 kn · 6 Kuvvetli 22–27 kn (MGM).
- 7 Fırtınamsı 28–33 kn · 8 Fırtına 34–40 kn · 9 Kuvvetli fırtına 41–47 kn.
- Tahmindeki aralığın üst değerine göre karar verin.
- Rüzgâr gülü: Türkçe adlarYıldız K, poyraz KD, gündoğusu D, keşişleme GD, kıble G, lodos GB, günbatısı B, karayel KB.
- Rüzgâr adını geldiği yönden alır.
- Lodos sıcak ve hamlelidir; poyraz soğuk ve hamlelidir (MGM).
- Yaz meltemi kuzeybatılıdır, öğleden sonra kuvvetlenir; Ege’de imbat denir.
- Tahmini nereden alırsınız?Çıkmadan MGM Piri Reis deniz tahmini; denizde NAVTEX ve VHF.
- Piri Reis: bölge bölge, altı saatlik dilimlerle fırtına, hava, rüzgâr (Bofor), dalga, görüş.
- NAVTEX: Kıyı Emniyeti, İstanbul, İzmir, Antalya, Samsun; Türkçe ve İngilizce.
- VHF 67: BTK tablosunda meteoroloji kanalı.
- Bulut, cephe, sisÖrs biçimli Cb fırtına getirir; soğuk cephe sağanak ve rüzgâr dönmesi; sis kısıtlı görüş demektir.
- Kümülonimbus: sağanak, şimşek, dolu, hamleli kuvvetli rüzgâr.
- Soğuk cephe: sıcaklık ve nem düşer, basınç artar, rüzgâr yön değiştirir.
- Sisle karşılaşırsanız kısıtlı görüş kuralları ve ses işaretleri geçerlidir.
Okuduklarınızı kontrol edin
Hava haritasında eş basınçlı noktaları birleştiren çizgilere ne denir?
Örnek olay: Ege’de bir yaz günü: sabah sakin, öğleden sonra meltem
Temmuz ayı. Güney Ege’de bir koyda demirlisiniz, 7 metrelik motorlu teknenizde dört kişisiniz. 18 deniz mili ötedeki marinaya gitmek istiyorsunuz; yol açık denizden geçiyor. Piri Reis’in 24 saatlik tahmininde Güney Ege için 06:00–12:00 diliminde "Kuzeybatıdan 3 ila 5, dalga 0,5–1,5 m", 12:00–18:00 diliminde "Fırtınamsı Rüzgâr Bekleniyor. Kuzeybatıdan 5 ila 7, dalga 2,0–3,0 m" yazıyor. Seyir hızınız 12 knot.
Çözümü okumadan önce: siz ne yapardınız?
Doğru mu, yanlış mı?
Cevabı görmeden önce her cümle için karar verin.
Örs biçimli Cb fırtına getirir; soğuk cephe sağanak ve rüzgâr dönmesi; sis kısıtlı görüş demektir.
Hava durumunu genel bir uygulamadan ya da kara tahmininden okumak.
4 Bofor köpüklü dalga, 6 Bofor büyük dalga, 7 fırtınamsı, 8 fırtına.
Çıkmadan MGM Piri Reis deniz tahmini; denizde NAVTEX ve VHF.
Yazın Ege’de sabahki sakin denize bakıp öğleden sonrası için de aynısını beklemek.
Yaklaşan büyük, örs biçimli bir bulutu "birazcık yağmur" diye geçiştirmek.
Lodos" adını rüzgârın gittiği yön sanmak.
Tahmindeki "4 ila 6" aralığının ortasına bakıp "5 Bofor, sorun yok" demek.
Yıldız K, poyraz KD, gündoğusu D, keşişleme GD, kıble G, lodos GB, günbatısı B, karayel KB.
Alıştırma: Tahmini okuyun, Bofor’u knota çevirin, kararı verin
Bu alıştırmanın verileri örnektir, gerçek bir günün tahmini değildir. Marmara’da 6,5 metrelik bir teknedesiniz. Tahminde bölgeniz için "Fırtına Beklenmiyor. Güneybatıdan 4 ila 6, dalga 1,0–2,0 m, görüş iyi" yazıyor. Değerleri MGM Beaufort tablosuyla değerlendirin.
Adım adım
Bu rüzgârın Türk denizcilerinin kullandığı yerel adı nedir?
Çözümü gösterin
Güneybatıdan esen rüzgâr lodostur (MGM, mahalli rüzgâr yön isimleri). Poyraz kuzeydoğudan, karayel kuzeybatıdan, keşişleme güneydoğudan eser.
Tahmindeki üst değer 6 Bofor. MGM tablosuna göre 6 Bofor’un üst sınırı kaç knottur?
Çözümü gösterin
6 Bofor (kuvvetli rüzgâr) 22–27 knottur. Karar verirken aralığın üst değerini esas alırsınız.
Rüzgârölçeriniz 36 km/saat gösteriyor. Bu kaç knot eder? (1 knot = 1,852 km/saat)
Çözümü gösterin
36 ÷ 1,852 ≈ 19,4 knot. Bu, MGM tablosuna göre 5 Bofor’dur (sert rüzgâr, 17–21 knot).
Çıkış öncesi hava kontrolünü doğru sıraya koyun.
- 1MGM deniz tahminini açın ve bölgenizi bulun
- 2Seyir saatlerinize düşen dilimi seçin
- 3Sığınak ve dönüş saati belirleyip planı karadaki birine bildirin
- 4Rüzgârın üst değerini ve dalgayı teknenizin sınırıyla karşılaştırın
Çözümü gösterin
Önce doğru bölge ve dilim, sonra üst değerle karşılaştırma, en son plan B ve bildirim. Bu sıra iyi denizcilik uygulamasıdır.
Şimdi siz
Yeni örnek: Kuzey Ege’desiniz. Tahminde "Fırtına Bekleniyor. Kuzeydoğudan 6 ila 8, dalga 2,5–3,5 m" yazıyor. Kendi başınıza değerlendirin.
Kuzeydoğudan esen bu rüzgârın yerel adı nedir?
Üst değer 8 Bofor. MGM tablosuna göre 8 Bofor’un alt sınırı kaç knottur?
Kararınız ne olmalı?
Kontrol: 10 soru
Bu bölümden sorular; her cevaptan sonra açıklamasıyla.
Ücretsiz: ders + 10 soru · Exam Pass: 18 sorunun hepsi, sınırsız sınav provası ve hatalarınızın tekrarı
Daha fazlası
Ayrıntılı anlatım ve konuyla ilgili sayfalar
Konu 1 / 6
Basınç, izobar ve rüzgâr
Rüzgâr, basınç farkından doğar: hava yüksek basınçtan alçak basınca doğru akar.
Hava haritasında eş basınçlı noktaları birleştiren çizgilere izobar denir. MGM izobarları 1000 milibardan (hPa) başlayarak 4 mb aralıklarla çizer.
Alçak basınç (siklon) kuzey yarımkürede saat yönünün tersine, yüksek basınç (antisiklon) saat yönünde döner (MGM sözlüğü). Alçak basınç genellikle bulut, yağış ve kuvvetli rüzgâr getirir; yüksek basınç çoğunlukla sakin ve açık havadır.
İki basınç merkezi arasındaki fark büyüdükçe rüzgâr da hamle de kuvvetlenir. MGM bunu poyraz için açıkça yazar: basınç farkı arttıkça rüzgârın hızı ve hamlesi artar. Haritada izobarlar sıklaşmışsa kuvvetli rüzgâr bekleyin.
Hamle, rüzgâr hızındaki ani ve kısa süreli artıştır. Ortalama rüzgâr 15 knot olsa bile hamleler teknenizi bundan çok daha sert yatırabilir. Barometreniz kısa sürede belirgin biçimde düşüyorsa, genel kural olarak bir alçak basıncın yaklaştığını düşünün ve tahmine yeniden bakın.
- Rüzgâr adını geldiği yönden alır: "lodos" güneybatıdan eser, tahminde "Güneybatıdan 5 ila 7" yazar.
- 1 knot = 1 deniz mili/saat = 1,852 km/saat (MGM Beaufort tablosu).
Konu 2 / 6
Beaufort (Bofor) ölçeği
Beaufort ölçeği rüzgârı 0 (sakin) ile 12 (harikeyn/orkan) arasında derecelendirir.
MGM’nin tablosu her derece için knot ve m/sn sınırlarını, denizdeki görünüşü ve yaklaşık dalga yüksekliğini verir. MGM deniz tahminlerinde rüzgâr kuvveti bu ölçekle yazılır.
Küçük tekne için kritik eşikler şunlardır: 4 Bofor (orta rüzgâr, 11–16 knot) dalga tepelerinde sık beyaz köpükler; 5 Bofor (sert rüzgâr, 17–21 knot) orta dalgalar ve serpinti; 6 Bofor (kuvvetli rüzgâr, 22–27 knot) büyük dalgalar oluşmaya başlar.
7 Bofor (fırtınamsı rüzgâr, 28–33 knot) denizin kabarmaya başladığı, köpüklerin rüzgâr yönünde savrulduğu kuvvettir. 8 Bofor (fırtına, 34–40 knot) ve üstü, amatör bir tekne için denizde olmamanız gereken havadır.
Tahminde "Fırtınamsı Rüzgâr Bekleniyor" yazıyorsa 7 Bofor, "Fırtına Bekleniyor" ise 8 Bofor, "Kuvvetli Fırtına Bekleniyor" ise 9 Bofor ve üstü söz konusudur (MGM sözlüğü, WMO sınıflaması).
- 0 Sakin (<1 kn) · 1 Esinti (1–3) · 2 Hafif (4–6) · 3 Tatlı (7–10) · 4 Orta (11–16) · 5 Sert (17–21)
- 6 Kuvvetli (22–27) · 7 Fırtınamsı (28–33) · 8 Fırtına (34–40) · 9 Kuvvetli fırtına (41–47) · 10 Tam fırtına (48–55) · 11 Çok şiddetli fırtına (56–63) · 12 Harikeyn (64+)
Konu 3 / 6
Türkiye’nin yerel rüzgârları
Türk denizcileri rüzgârları yönüne göre adlandırır.
MGM’nin "mahalli rüzgâr yön isimleri" listesi şöyledir: yıldız kuzeyden, poyraz kuzeydoğudan, gündoğusu doğudan, keşişleme güneydoğudan, kıble güneyden, lodos güneybatıdan, günbatısı batıdan, karayel kuzeybatıdan eser.
Lodos sıcak bir rüzgârdır; MGM’ye göre hızı ve hamlesi zaman zaman 40–60 knota ulaşır, Ege, Marmara ve Batı Akdeniz’de deniz ulaşımını etkiler. Poyraz soğuk ve hamlelidir; Karadeniz kıyılarında ve İstanbul Boğazı’nda hasar yaratabilecek şiddette esebilir.
Meltem, yaz boyunca Doğu Akdeniz’de düzenli esen kuzeybatılı rüzgârdır. Temmuz ve Ağustos’ta en düzenli ve kuvvetli halini alır. Hızı genellikle 15–20 knottur, öğleden sonra zaman zaman 30 knota ulaşır, gece azalır. Aynı özellikteki Ege rüzgârına yerel olarak imbat denir (MGM).
Ege’deki kuzeyli yaz rüzgârına uluslararası adıyla etezyen de denir: MGM’ye göre Mayıs ortasında başlar, en sık Temmuz–Ağustos’ta eser, Ekim ortasında biter. Pratik sonuç: yazın Ege’de meltem çoğu gün öğleden sonra kuvvetlenir; meltemli günlerde sabah da rüzgâr olabilir. Uzun geçişleri sabaha planlayın, sabah tahminine yine bakın.
- Kıble: güneyden, sıcak ve nemli. Günbatısı: batıdan, sıcak ve nemli, yağış getirir.
- Gündoğusu: doğudan, soğuk ve kuru; genellikle yağışı keser. Keşişleme: güneydoğudan, kuru ve sıcak.
- Yıldız: kuzeyden, soğuk; çoğunlukla bir soğuk cephe geçtikten sonra eser. Karayel: yağmurlu bir dönemin ardından 2–3 gün süren kuzeybatılı rüzgâr.
Konu 4 / 6
Bulutlar, cepheler ve sis
Kümülonimbus (Cb) dikey olarak çok gelişmiş, tepesi çoğunlukla örs biçimli oraj bulutudur.
Kuvvetli sağanak, şimşek, gök gürültüsü, bazen dolu ve kuvvetli, hamleli rüzgâr getirir (MGM). Böyle bir bulut size doğru geliyorsa yelkeni azaltın, can yeleklerini giydirin ve sığınacak yer arayın.
Soğuk cephe geçerken sıcaklık ve nem düşer, basınç artar, rüzgâr yön değiştirir. Yağış cephe üzerinde ya da gerisindedir ve cephe önünde sağanak hattı oluşur. Hızlı ilerler. Sıcak cephe ise daha yavaştır: cephenin önündeki geniş bir alanda yağmur ya da çisenti, soğuk hava içinde de sis görülür.
Sis görüşü birkaç yüz metreye, hatta daha aşağıya düşürür. Radyasyon sisi açık ve az rüzgârlı gecelerde, yerin soğumasıyla gece ve sabah erken saatlerde oluşur. Adveksiyon sisi sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzeyin üzerinden geçmesiyle oluşur; deniz sisi bunun örneğidir.
Deniz meltemi gündüz karaların denizden daha çabuk ısınmasıyla denizden karaya doğru eser ve öğleden sonra en kuvvetli halini alır (MGM). Gece bunun tersine kara meltemi görülebilir.
- Sis bastırdığında kısıtlı görüş kuralları geçerlidir: emniyetli hız, gözcülük ve ses işaretleri (COLREG Kural 19 ve 35).
- Cb bulutunun altındaki ani rüzgâr, ortalama tahmindeki rüzgârdan çok daha kuvvetli olabilir.
Konu 5 / 6
Resmî deniz tahmini ve seyir planı
Türkiye denizleri için resmî tahmini Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) yapar.
MGM’nin denizcilik sayfası Piri Reis (pirireis.mgm.gov.tr) bölgelere göre 24 saatlik ve 3 günlük tahmin verir: Batı ve Doğu Karadeniz, Marmara, Kuzey Ege (Çanakkale–Çeşme), Güney Ege (Çeşme–Fethiye), Batı Akdeniz (Fethiye–Anamur), Doğu Akdeniz (Anamur–İskenderun).
24 saatlik tahmin her bölge için altı saatlik dilimlerle beş başlık verir: fırtına uyarısı, hava, rüzgâr (yön ve Bofor aralığı, örneğin "Güneybatıdan 5 ila 7"), dalga (metre) ve görüş. Rüzgâr ve dalga sütununda bölgenin bir kısmı için ayrı değer verilebilir ("Kuzeyi Güneybatıdan 6 ila 8", "Batısı …" gibi); fırtına başlığı bölgenin en kötü kısmına göredir. Başlıklar "Fırtına Beklenmiyor", "Fırtınamsı Rüzgâr Bekleniyor", "Fırtına Bekleniyor" ve "Kuvvetli Fırtına Bekleniyor" şeklindedir. Rüzgâr aralığında her zaman üst sınıra göre karar verin.
Denizdeyken Kıyı Emniyeti NAVTEX yayınlarını İstanbul, İzmir, Antalya ve Samsun istasyonlarından Türkçe ve İngilizce yapar; seyir uyarıları (sönmüş fener, yeri değişen şamandıra gibi) bunlarla duyurulur. Kıyı Emniyeti meteorolojik yayınlar da yapar. BTK kanal tablosunda VHF 67 meteoroloji kanalı olarak geçer.
Seyir planı şöyle yapılır: tahmini çıkmadan önce okuyun, gideceğiniz bölgenin ve saatlerin dilimini bulun, rüzgârın üst değerini ve dalgayı teknenizin ve mürettebatınızın sınırıyla karşılaştırın. Bir sığınak koy ve dönüş saati belirleyin, planınızı karadaki birine bırakın. Bu bir yasal formül değil, iyi denizcilik uygulamasıdır.
- Kararsız kaldığınızda çıkmayın: limanda kalmak her zaman geçerli bir karardır.
- Yolda tahmini yeniden kontrol edin; yazın öğleden sonraki meltemi hesaba katın.
Konu 6 / 6
Alıştırma yapın ve devam edin
Bu konuyu çalışmak için en iyi yerler. Bitirdiğinizde tek dokunuşla kursa dönersiniz.
Kaynaklar
- MGM Piri Reis Denizcilik Sayfası: 24 saatlik deniz tahmini (bölgeler, altı saatlik dilimler; fırtına, hava, rüzgâr yönü ve Bofor kuvveti, dalga, görüş) · erişim tarihi
- MGM: Beaufort (Bofor) rüzgâr ıskalası (0–12, knot ve m/sn sınırları, denizde etkisi, yaklaşık dalga yüksekliği; 1 knot = 1,852 km/saat) · erişim tarihi
- MGM, Sık Sorulan Sorular: mahalli rüzgâr yön isimleri (yıldız, poyraz, gündoğusu, keşişleme, kıble, lodos, günbatısı, karayel; meltem ve imbat) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Fırtına (gale); WMO sınıflaması 28–33 knot fırtınamsı, 34–40 knot fırtına, 41–47 knot kuvvetli fırtına · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Alçak basınç sistemi (kuzey yarımkürede saat yönünün tersine döner) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: İzobar (eş basınç çizgisi; 1000 mb’dan başlayarak 4 mb aralıklarla çizilir) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Hamle (rüzgâr hızındaki ani, kısa süreli artış) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Soğuk cephe (sıcaklık ve nem düşer, basınç artar, rüzgâr yön değiştirir, cephe önünde sağanak hattı) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Sıcak cephe (cephe önünde geniş yağış sahası, soğuk hava içinde sis) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Kümülonimbus (oraj bulutu; sağanak, şimşek, dolu, kuvvetli ve hamleli rüzgâr) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Adveksiyon sisi (sıcak ve nemli havanın soğuk yüzey üzerinden geçmesi; deniz sisi) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Radyasyon sisi (açık gece, hafif rüzgâr; gece ve sabah erken saatlerde) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Deniz meltemi (gündüz denizden karaya eser, öğleden sonra en kuvvetli) · erişim tarihi
- MGM Meteoroloji Sözlüğü: Etezyen rüzgârı / meltem (Ege’de kuzeyli yaz rüzgârı; Mayıs ortasından Ekim ortasına, en sık Temmuz–Ağustos) · erişim tarihi
- Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü: Türk radyo yayınları, NAVTEX duyuruları (İstanbul, İzmir, Antalya, Samsun; Türkçe ve İngilizce) · erişim tarihi
- Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü: temel yetenekler (tehlike ve emniyet haberleşmesi, NAVTEKS seyir uyarıları ve meteorolojik yayınlar) · erişim tarihi
- BTK: Deniz VHF/FM telsiz kanalları tablosu (16 tehlike ve çağrı, 70 DSC, 67 meteoroloji kanalı) · erişim tarihi
tarihinde resmî kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edildi.