Twoja decyzja
Cztery sytuacje na wodzie. Najpierw zdecyduj, potem przeczytaj wyjaśnienie.
Ploter gaśnie na środku Zalewu Szczecińskiego. Znasz kurs do portu i prędkość. Co robisz?
Najważniejsze
- Kompas i kursKurs od 000° do 359°; KK + dewiacja = KM, KM + deklinacja = KR.
- Kompas wskazuje północ magnetyczną.
- Deklinacja jest na mapie, dewiacja pochodzi z jachtu.
- Elektronikę trzymasz z dala od kompasu.
- GPS, log, echosondaGPS: pozycja i prędkość nad dnem; log: prędkość po wodzie; echosonda: głębokość.
- Różnica SOG i prędkości z logu to prąd.
- Sprawdź, od czego echosonda liczy głębokość.
- Notuj pozycję i miej mapę (§ 1.02 ust. 8).
- Droga, prędkość, czasDroga = prędkość × czas; 1 Mm = 1852 m, 1 węzeł = 1,852 km/h.
- 1 kabel = 0,1 Mm.
- 6 węzłów przez 30 minut = 3 Mm.
- Stały namiar i malejąca odległość = ryzyko zderzenia.
- Radiotelefon VHFZapowiadasz wejście w zakole i wyjście z portu; nadajesz tylko ze świadectwem z UKE.
- § 4.04 ust. 4: powiadomienie na kanale statek–statek.
- Znak B.11: obowiązek łączności radiotelefonicznej.
- Patent nie zastępuje świadectwa operatora (SRC, VHF, IWC).
Sprawdź, co już wiesz
Jaki kurs w stopniach odpowiada kierunkowi na wschód?
Rozwiązany przykład: Przez Zalew Szczeciński do portu: ile czasu i jakim kursem?
Płyniesz jachtem motorowym Bielik przez Zalew Szczeciński. Do wejścia do portu masz 9 Mm. Log pokazuje 6 węzłów, GPS 7 węzłów nad dnem. Kurs z mapy (rzeczywisty) to 120°, deklinacja w tym rejonie wynosi 6° E, a dewiacji na tym kursie nie ma.
Zanim przeczytasz rozwiązanie: jak postąpisz?
Prawda czy fałsz?
Oceń każde zdanie, zanim zobaczysz odpowiedź.
Telefon można położyć tuż przy kompasie.
Prędkość z GPS to prędkość po wodzie.
Mila morska to 1000 m.
Z GPS-em nie potrzebuję mapy ani przewodnika.
Droga = prędkość × czas; 1 Mm = 1852 m, 1 węzeł = 1,852 km/h.
Kurs od 000° do 359°; KK + dewiacja = KM, KM + deklinacja = KR.
Zapowiadasz wejście w zakole i wyjście z portu; nadajesz tylko ze świadectwem z UKE.
Kompas pokazuje północ geograficzną.
GPS: pozycja i prędkość nad dnem; log: prędkość po wodzie; echosonda: głębokość.
Z patentem mogę nadawać na radiotelefonie VHF.
Ćwiczenie: Licz jak sternik
Płyniesz po Zatoce Gdańskiej wzdłuż brzegu. Licz krok po kroku.
Krok po kroku
Płyniesz 8 węzłów nad dnem przez 45 minut. Ile mil morskich przepłyniesz?
Pokaż rozwiązanie
Droga = prędkość × czas = 8 Mm/h × 0,75 h = 6 Mm.
Ile to metrów: 6 Mm?
Pokaż rozwiązanie
1 Mm = 1852 m, więc 6 × 1852 = 11 112 m.
Kurs rzeczywisty z mapy to 250°, deklinacja 5° E, dewiacja 0°. Jaki kurs sterujesz na kompasie?
Pokaż rozwiązanie
KM = KR − deklinacja = 250° − 5° = 245°; bez dewiacji KK = KM = 245°.
Teraz samodzielnie
Teraz samodzielnie, w drodze powrotnej.
Do mariny masz 4,5 Mm i płyniesz 6 węzłów nad dnem. Ile minut zajmie powrót?
Ile to km/h: 10 węzłów?
Kuter zbliża się z prawej. Przez kilka minut widzisz go w tym samym namiarze, a odległość maleje. Co to oznacza?
Sprawdzian (pytania: 10)
Pytania z tego działu, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi.
Za darmo: lekcja i pytania (10) · Exam Pass: wszystkie pytania (20), egzaminy próbne bez limitu i powtórka błędów
Więcej na ten temat
Pełne wyjaśnienie i strony do nauki dla każdego punktu programu
Temat 1 z 5
Kompas: kurs w stopniach
Kompas magnetyczny pokazuje kurs w stopniach od 000° do 359°, liczonych od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara: 090° to wschód, 180° południe, 270° zachód.
Działa bez prądu, dlatego zostaje najważniejszym przyrządem, gdy elektronika zawiedzie.
Igła kompasu wskazuje północ magnetyczną, a nie geograficzną. Różnica między nimi to deklinacja (zboczenie magnetyczne), podawana na mapie. Do tego dochodzi dewiacja: błąd od żelaza i elektryki na twoim jachcie. Dlatego przy kompasie nie kładziesz telefonu, kluczy ani głośników. Kurs rzeczywisty liczysz tak: kurs kompasowy + dewiacja = kurs magnetyczny; kurs magnetyczny + deklinacja = kurs rzeczywisty (poprawki wschodnie są dodatnie, zachodnie ujemne).
Namiar to kierunek, w którym widzisz obiekt. Gdy namiar na zbliżający się statek się nie zmienia, a odległość maleje, grozi zderzenie.
- Kurs: 000°–359° od północy, w prawo (090° = wschód).
- Kompas wskazuje północ magnetyczną; deklinacja jest na mapie, dewiacja pochodzi z jachtu.
- KK + dewiacja = KM; KM + deklinacja = KR (E dodatnia, W ujemna).
- Stały namiar i malejąca odległość = ryzyko zderzenia.
Temat 2 z 5
GPS i ploter: pozycja, prędkość nad dnem, kurs nad dnem
Odbiornik nawigacji satelitarnej (GPS) podaje pozycję w szerokości i długości geograficznej oraz prędkość i kurs nad dnem (SOG i COG).
Ploter mapowy pokazuje tę pozycję na mapie elektronicznej.
Prędkość nad dnem to nie to samo co prędkość po wodzie. Pod prąd rzeki płyniesz nad dnem wolniej, z prądem szybciej, choć silnik pracuje tak samo. Kurs nad dnem różni się od kursu dziobu, gdy znosi cię wiatr albo prąd.
GPS może stracić sygnał, a bateria się rozładować. Zapisuj pozycję co jakiś czas i miej papierową mapę lub przewodnik. Przed wypłynięciem kierownik statku zbiera wiarygodne informacje o drodze wodnej, którą będzie płynął (§ 1.02 ust. 8 przepisów żeglugowych).
- GPS: pozycja, SOG (prędkość nad dnem) i COG (kurs nad dnem).
- Prąd i wiatr zmieniają SOG i COG, nie zmieniając obrotów silnika ani kursu dziobu.
- Elektronika może zawieść: notuj pozycję i miej mapę lub przewodnik (§ 1.02 ust. 8).
Temat 3 z 5
Echosonda, log, lornetka
Echosonda (sonda) mierzy głębokość pod przetwornikiem w kadłubie.
Sprawdź w instrukcji jachtu, czy pokazuje głębokość pod przetwornikiem, pod kilem czy od lustra wody; na płytkich jeziorach różnica kilkudziesięciu centymetrów ma znaczenie.
Log mierzy prędkość po wodzie i przebytą drogę. Lornetka pomaga rozpoznać znaki, światła i statki z daleka; na jachtach popularna jest lornetka 7×50.
Odległości na wodzie podaje się w milach morskich i kablach, a prędkość w węzłach albo w km/h. 1 mila morska (Mm) to 1852 m, 1 kabel to 0,1 Mm, a 1 węzeł to 1 Mm na godzinę, czyli 1,852 km/h. Droga = prędkość × czas: przy 6 węzłach w 30 minut przepłyniesz 3 Mm.
- Echosonda: głębokość; sprawdź, od czego jest liczona.
- Log: prędkość po wodzie i droga; GPS: prędkość nad dnem.
- 1 Mm = 1852 m, 1 kabel = 0,1 Mm, 1 węzeł = 1 Mm/h = 1,852 km/h.
- Droga = prędkość × czas.
Temat 4 z 5
Radiotelefon VHF
Radiotelefon VHF pozwala wezwać pomoc i rozmawiać z innymi statkami, śluzami i portami.
Na śródlądowych drogach wodnych każdy statek z radiotelefonem przed wejściem w miejsce o ograniczonej widoczności, takie jak zakole, wyjście z portu czy wąskie przejście, powiadamia o tym inne statki na kanale statek–statek (§ 4.04 ust. 4). Gdzie wymagana jest łączność radiotelefoniczna, wskazuje to znak B.11 (§ 4.04 ust. 5). Obowiązek posiadania dwóch radiotelefonów dotyczy statków o napędzie mechanicznym z wyjątkiem małych statków (§ 4.04 ust. 2), więc nie twojej motorówki.
Do obsługi radiowych urządzeń nadawczych w morskiej służbie radiokomunikacyjnej potrzebne jest świadectwo operatora wydawane przez UKE: na morzu SRC, a na pasmo morskie VHF wystarcza świadectwo operatora radiotelefonisty VHF; w żegludze śródlądowej uprawnienia daje świadectwo IWC, a w ograniczonym zakresie świadectwo VHF (UKE). Patent sternika motorowodnego takiego świadectwa nie zastępuje.
- Z radiotelefonem: zapowiadasz wejście w zakole, wyjście z portu lub wąskie przejście na kanale statek–statek (§ 4.04 ust. 4).
- Znak B.11: obowiązek łączności radiotelefonicznej (§ 4.04 ust. 5).
- Małe statki nie muszą mieć dwóch radiotelefonów (§ 4.04 ust. 2).
- Do nadawania potrzebne świadectwo operatora z UKE (SRC, VHF, IWC); patent go nie zastępuje.
Temat 5 z 5
Ćwicz i pogłębiaj
Tu najlepiej przećwiczysz ten temat. Potem jednym dotknięciem wrócisz do kursu.
Źródła
- Rozporządzenie w sprawie uprawiania turystyki wodnej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 604), załącznik nr 4 część III pkt 1.8: pomoce nawigacyjne · sprawdzono
- Przepisy żeglugowe na śródlądowych drogach wodnych (Dz.U. 2003 nr 212 poz. 2072): § 1.02 ust. 8 (przygotowanie do podróży) i § 4.04 (łączność radiotelefoniczna) · sprawdzono
- UKE, świadectwa operatora urządzeń radiowych w służbie morskiej i żeglugi śródlądowej (SRC, VHF, IWC) · sprawdzono
Treść sprawdzona z oficjalnymi źródłami: r.