Kogo wzywasz na pomoc i co robisz, gdy coś pójdzie źle?

Temat 1 z 5

Kto ratuje na morzu, a kto na jeziorze

Na morzu ludzi ratuje Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, w skrócie Służba SAR.

To państwowa jednostka podległa ministrowi właściwemu do spraw gospodarki morskiej (art. 116 ust. 2). W jej skład wchodzą Morskie Ratownicze Centrum Koordynacyjne (MRCK), które organizuje i koordynuje akcje, morskie statki ratownicze i brzegowe stacje ratownicze z ochotniczymi drużynami (ustawa o bezpieczeństwie morskim, art. 116 ust. 3). Służba SAR ratuje każdą osobę w niebezpieczeństwie na morzu, bez względu na to, jak się w nim znalazła (art. 117 ust. 1). MRCK ma siedzibę w Gdyni, a Morskie Pomocnicze Centrum Koordynacyjne (MPCK) w Świnoujściu. Ratowanie życia na morzu jest bezpłatne (przewodnik ministerstwa dla żeglarzy, rozdz. 11.1).

Kto dowie się o zagrożeniu życia na morzu, musi od razu powiadomić MRCK albo Centrum Powiadamiania Ratunkowego pod numerem 112, albo m.in. Straż Graniczną, Policję czy Państwową Straż Pożarną (art. 114 ust. 1). Stały nasłuch na częstotliwościach niebezpieczeństwa prowadzi brzegowa stacja radiowa „Polish Rescue Radio” i przekazuje wezwania do MRCK (art. 118 ust. 3 pkt 1).

Na wodach śródlądowych i w pasie wód przybrzeżnych do 1 mili morskiej od brzegu działa ratownictwo wodne według ustawy o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (art. 2 pkt 1 i 4). Prowadzą je podmioty, które mają zgodę ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 1). Najbardziej znanym z nich jest Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, czyli WOPR.

• Morze: Służba SAR, akcje koordynuje MRCK w Gdyni (ustawa o bezpieczeństwie morskim, art. 116 ust. 3).
• Każdy, kto wie o zagrożeniu życia na morzu, powiadamia MRCK albo 112 (art. 114 ust. 1).
• Jeziora, rzeki i pas do 1 Mm od brzegu: ratownictwo wodne, np. WOPR (ustawa o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych, art. 2 i 12).
• Ratowanie życia na morzu jest bezpłatne (przewodnik ministerstwa, rozdz. 11.1).

Temat 2 z 5

Jak wezwać pomoc: telefon, radio, sygnały

Numery wpisz do telefonu przed rejsem i trzymaj jeden naładowany telefon w wodoszczelnym pokrowcu (przewodnik ministerstwa, rozdz.

10 pkt 2 i 3). Na morzu najszybciej dotrzesz do Służby SAR przez radio UKF na kanale 16 albo przyciskiem alarmu DSC w radiotelefonie połączonym z GPS, bo wtedy ratownicy od razu dostają twoją pozycję. Przewodnik ministerstwa (stan na 2017 r.) podaje m.in. numer komórkowy MRCK w Gdyni +48 505 050 971 (Tabela nr 9); przed rejsem sprawdź aktualne numery Służby SAR. Na wodach śródlądowych i wzdłuż wybrzeża dzwonisz pod numer ratunkowy nad wodą 601 100 100 albo pod 112. Przy 112 akcja może ruszyć później, bo zgłoszenie trzeba przekazać dalej (rozdz. 10 pkt 7 i 8).

Dyżurnemu mówisz: gdzie jesteś, co się stało, ile osób jest poszkodowanych i w jakim są stanie, podajesz swoje nazwisko i nie rozłączasz się pierwszy (KW PSP Gdańsk). Jeśli sytuacja cię niepokoi, ale jeszcze nikomu nic nie grozi, też warto dać znać służbie: później łączność może być trudna (przewodnik, rozdz. 10 pkt 4).

Na drodze śródlądowej statek w niebezpieczeństwie wzywa pomocy m.in. flagą albo światłem, którym zatacza kręgi, flagą z kulą nad nią lub pod nią, czerwonymi rakietami, rakietą spadochronową lub czerwoną pochodnią ręczną, sygnałem SOS światłem albo powolnym podnoszeniem i opuszczaniem rozłożonych ramion (przepisy żeglugowe, § 3.30 ust. 1). Dźwiękiem: powtarzanymi ciągłymi długimi dźwiękami albo seriami uderzeń w dzwon (§ 4.01 ust. 4). Na morzu załącznik IV do MPZZM wymienia m.in. „MAYDAY” przez radiotelefon, alarm DSC, czerwone rakiety i pochodnie, pomarańczowy dym, ciągły dźwięk sygnału mgłowego i podnoszenie ramion.

• Morze: UKF kanał 16 albo alarm DSC; telefon MRCK według przewodnika +48 505 050 971 (Tabela nr 9).
• Woda śródlądowa i wybrzeże: 601 100 100 albo 112 (przewodnik, rozdz. 10 pkt 7–8).
• Zgłoszenie: miejsce, co się stało, ilu poszkodowanych i w jakim stanie; nie rozłączasz się pierwszy.
• Sygnały wzywania pomocy na drodze śródlądowej: § 3.30 ust. 1 i § 4.01 ust. 4.
• Na morzu: załącznik IV do MPZZM, w tym „MAYDAY” i pomarańczowy dym.

Temat 3 z 5

Wyposażenie ratunkowe i jak go używać

Przepisy żeglugowe mówią ogólnie, że statek ma być wyposażony zgodnie z odrębnymi przepisami technicznymi, tak żeby zapewnić bezpieczeństwo osób na pokładzie (§ 1.08 ust.

1), a przed wypłynięciem sprawdzasz, czy jacht jest sprawny i bezpieczny (§ 1.02 ust. 8). Dla zwykłego rekreacyjnego jachtu motorowego nie znajdziesz w programie egzaminu jednej urzędowej listy wyposażenia. Dlatego poniżej jest zestaw zalecany: kamizelki dla każdego, koło ratunkowe, rzutka, gaśnica, apteczka, czerpak lub pompa, kotwica z liną, wiosło lub pagaj, latarka, nóż i naładowany telefon. Na morzu dochodzi radiotelefon UKF i pirotechnika.

Kamizelka ratunkowa to co innego niż kamizelka asekuracyjna. Według norm EN ISO 12402 środek asekuracyjny o wyporności 50 N pomaga utrzymać się na wodzie osobie, która umie pływać, na osłoniętych wodach, gdy pomoc jest blisko. Kamizelki ratunkowe mają wyporność 100 N, 150 N lub 275 N; 150 N to typowy wybór na jacht. Kamizelka działa tylko wtedy, gdy masz ją na sobie, dopasowaną i zapiętą. Osoby, które nie umieją pływać, noszą ją cały czas, a wszyscy w nocy i przy złej pogodzie (przewodnik ministerstwa, rozdz. 9 pkt IV). Kamizelkę automatyczną sprawdzasz: nabój gazowy i wyzwalacz.

Koło ratunkowe rzucasz tak, żeby spadło blisko człowieka, najlepiej po jego nawietrznej stronie, żeby wiatr zniósł koło do niego, ale nie w jego głowę. Rzutkę rzucasz za człowieka, żeby lina przeszła mu nad ręką. Gaśnicę trzymasz pod ręką, a nie w zamkniętym bakisie; strumień kierujesz w podstawę płomienia. Pirotechnikę odpalasz z zawietrznej burty, trzymając ją za burtą, i tylko wtedy, gdy ktoś może ją zobaczyć: pochodnia czerwona i rakieta spadochronowa są dobre w nocy, pomarańczowy dym w dzień. Przed rejsem kierownik pokazuje załodze, gdzie co leży i jak tego używać (przewodnik, rozdz. 9 pkt V).

• Jacht ma być wyposażony zgodnie z przepisami technicznymi i sprawdzony przed wypłynięciem (§ 1.08 ust. 1; § 1.02 ust. 8).
• 50 N = środek asekuracyjny dla pływających; 100/150/275 N = kamizelki ratunkowe (normy EN ISO 12402).
• Kamizelka działa tylko założona i zapięta (przewodnik ministerstwa, rozdz. 9 pkt IV).
• Koło blisko człowieka, rzutka za człowieka, gaśnica w podstawę płomienia (dobra praktyka, § 1.04).
• Dym pomarańczowy w dzień, czerwona pochodnia i rakieta w nocy (MPZZM, załącznik IV).

Temat 4 z 5

Wywrotka, mielizna, awaria silnika, pożar, przeciek, zderzenie

Gdy grozi życie lub zdrowie ludzi, kierownik od razu robi wszystko, co możliwe, żeby ich ratować (przepisy żeglugowe, § 1.16 ust.

1). Tak samo kierownik każdego statku w pobliżu wypadku, przy zachowaniu bezpieczeństwa własnej załogi (§ 1.16 ust. 2). Po wywrotce liczysz ludzi, wszyscy mają kamizelki i zostajecie przy łodzi: pływający kadłub widać z daleka i łatwiej się go trzymać niż płynąć do brzegu.

Na mieliźnie najpierw zatrzymujesz silnik i sprawdzasz, czy nikt nie jest ranny i czy nie ma przecieku. Próbujesz zejść tą samą drogą, którą jacht wpłynął na mieliznę, powoli i wstecz, uważając, żeby śruba nie mieliła dna. Do ściągania z mielizny nie wolno używać drzew, słupów, budowli regulacyjnych ani znaków żeglugowych (§ 7.04 ust. 3). Statek zatopiony lub osiadły na mieliźnie kierownik zgłasza dyrektorowi urzędu żeglugi śródlądowej i ktoś z załogi zostaje na statku albo w pobliżu, aż inspektor wyda dyspozycje (§ 1.17 ust. 1). Jeśli to się stało na szlaku, wystawiasz posterunek ostrzegający inne statki (§ 1.17 ust. 2), przy śluzie powiadamiasz jej obsługę (§ 1.17 ust. 3), a gdy szlak może zostać zablokowany, starasz się go odblokować (§ 1.18).

Przy awarii silnika najważniejsze jest, żeby nie dryfować w niebezpieczeństwo, na przykład na jaz, na kamienie albo na szlak dużych statków: rzucasz kotwicę, pomagasz sobie wiosłem i wzywasz pomoc. Przy pożarze wyłączasz silnik i zamykasz paliwo, gasisz gaśnicą w podstawę płomienia, nie lejesz wody na płonące paliwo, a jeśli ognia nie opanujesz, wszyscy w kamizelkach opuszczają jacht od strony nawietrznej. Przy przecieku szukasz źródła, zatykasz je, czerpiesz lub pompujesz wodę i płyniesz do brzegu. Po zderzeniu sprawdzasz ludzi i kadłub i pomagasz drugiej jednostce (§ 1.16 ust. 2).

• Ratowanie ludzi to pierwszy obowiązek kierownika i każdego statku w pobliżu (§ 1.16 ust. 1 i 2).
• Wywrotka: liczysz ludzi, kamizelki, zostajecie przy łodzi (dobra praktyka, § 1.04).
• Mielizna lub zatonięcie: zgłoszenie dyrektorowi urzędu, ktoś zostaje przy statku, posterunek na szlaku (§ 1.17).
• Do ściągania z mielizny nie używasz drzew, słupów ani znaków żeglugowych (§ 7.04 ust. 3).
• Pożar: silnik i paliwo stop, gaśnica w podstawę płomienia, nie woda na paliwo.

Temat 5 z 5

Ćwicz i pogłębiaj

Tu najlepiej przećwiczysz ten temat. Potem jednym dotknięciem wrócisz do kursu.

• Prawidło 37: sygnały wzywania pomocy na morzu (MPZZM)Poradnik
• Przewodnik po egzaminie na patent sternika motorowodnegoPoradnik
• Słowniczek pojęć morskichPoradnik
• Egzamin próbny na patent sternika motorowodnegoPoradnik