Kto komu ustępuje na rzece, kanale i jeziorze?

Temat 1 z 6

Najpierw ustal, kim jesteś i gdzie płyniesz

Na śródlądowych drogach wodnych obowiązują przepisy żeglugowe z 2003 roku.

Twój jacht motorowy jest w nich statkiem o napędzie mechanicznym (§ 1.01 lit. b). Jeżeli długość kadłuba jest mniejsza niż 20 m, jest też małym statkiem (§ 1.01 lit. d). Do małych statków nie należą, bez względu na długość, statki dopuszczone do przewozu więcej niż 12 pasażerów, promy i statki przystosowane do prowadzenia zestawów. Jacht żaglowy, który płynie na żaglach i jednocześnie na silniku, jest w świetle przepisów statkiem o napędzie mechanicznym (§ 1.01 lit. c).

Za przestrzeganie przepisów odpowiada kierownik statku (§ 1.02 ust. 4). Nie możesz prowadzić jachtu w stanie przemęczenia ani intoksykacji (ust. 6). Przed wypłynięciem zbierasz wiarygodne informacje o drodze wodnej i sprawdzasz, czy jacht jest sprawny i bezpieczny (ust. 8). Gdy przepisy czegoś nie przewidują, działasz zgodnie z zasadami dobrej praktyki żeglarskiej (§ 1.04). Aby uniknąć bezpośredniego niebezpieczeństwa, możesz nawet odstąpić od przepisów (§ 1.05).

Zasady mijania zależą od kategorii drogi wodnej. Drogi wodne kategorii II wymienia załącznik nr 9; wszystkie pozostałe są kategorii I (§ 6.01 ust. 1). Kategoria II to m.in. system Wielkich Jezior Mazurskich, Kanał Augustowski, Kanał Elbląski z jeziorami, Jezioro Zegrzyńskie, Wisła od Płocka do stopnia Włocławek i dolna Wisła od km 930,0, Martwa Wisła, Szkarpawa, Kanał Gliwicki, a także Odra Wschodnia z Regalicą i jeziorem Dąbie, Odra Zachodnia od km 17,1 i Parnica (zał. 9 cz. I).

Kierunek „w górę” na rzece to ruch w stronę źródeł (§ 6.01 ust. 2). Na kanałach i jeziorach określa go załącznik nr 9: na głównym szlaku Wielkich Jezior Mazurskich „w górę” znaczy w stronę Pisza, a na Kanale Żerańskim w stronę Narwi i Zbiornika Zegrzyńskiego (zał. 9 cz. II pkt 7 i 9). Prawa strona szlaku żeglownego to strona po prawej ręce statku płynącego „w dół” (zał. 8 cz. I pkt 1).

• Mały statek: długość kadłuba mniejsza niż 20 m, ale nie statek na więcej niż 12 pasażerów, nie prom (§ 1.01 lit. d).
• Żagle i silnik jednocześnie = statek o napędzie mechanicznym (§ 1.01 lit. c).
• Kategoria II: drogi z załącznika nr 9 (m.in. Wielkie Jeziora Mazurskie, Jezioro Zegrzyńskie); reszta to kategoria I (§ 6.01 ust. 1).
• „W górę” na rzece = w stronę źródeł; na szlaku Pisz–Węgorzewo = w stronę Pisza (§ 6.01 ust. 2; zał. 9 cz. II pkt 9).
• Kierownik odpowiada za przepisy i nie płynie zmęczony ani po alkoholu (§ 1.02 ust. 4 i 6).

Temat 2 z 6

Mijanie: mały statek ustępuje dużemu

Najważniejsza zasada dla ciebie stoi w § 6.02 ust.

2: jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, małe statki ustępują z drogi innym statkom i zostawiają im dość miejsca do ruchu i manewrowania. Barka, statek pasażerski czy pchacz mają więc przed tobą pierwszeństwo, niezależnie od kategorii drogi wodnej. Wyjątkiem są statki o dużej prędkości (§ 6.01 bis), o których za chwilę.

Między dużymi statkami na drodze kategorii I statek idący w górę ustępuje statkowi idącemu w dół i wskazuje mu stronę mijania (§ 6.04 ust. 1–5). Jeżeli zostawia mu drogę po swojej prawej burcie, pokazuje jasnoniebieską tablicę z białym migającym światłem (§ 6.04 ust. 3). Te zasady nie dotyczą małych statków wobec innych statków ani małych statków między sobą (§ 6.04 ust. 6).

Gdy mijają się dwa małe statki, także na drodze kategorii I, stosujesz zasadę z drogi kategorii II: przy kursach przeciwnych lub prawie przeciwnych każdy zmienia kurs w prawo i mijacie się lewymi burtami (§ 6.04 ust. 7 i ust. 1 dla kategorii II). Jeżeli mijają się małe statki różnych rodzajów, decydują zasady z § 6.03 bis ust. 3, a gdy oba są żaglowe, zasady halsów (§ 6.04 ust. 2 i 3 dla kategorii II).

• Mały statek ustępuje z drogi innym statkom, chyba że przepisy stanowią inaczej (§ 6.02 ust. 2).
• Kategoria I, duże statki: idący w górę ustępuje idącemu w dół i wskazuje stronę mijania (§ 6.04 ust. 1).
• Niebieska tablica z białym migającym światłem: mijanie prawymi burtami (§ 6.04 ust. 3).
• Dwa małe statki: każdy w prawo, mijanie lewymi burtami, także na drodze kategorii I (§ 6.04 ust. 7).

Temat 3 z 6

Kursy przecinające się i wyprzedzanie

Kursy przecinające się to każde zbliżanie, które nie jest mijaniem ani wyprzedzaniem (§ 6.01 ust.

3 lit. c). Dwa statki tej samej kategorii: ustępuje ten, kto ma drugi statek po swojej prawej burcie, i jeśli może, nie przecina mu kursu przed dziobem (§ 6.03 bis ust. 1). Statek idący prawą stroną głównego szlaku żeglownego zachowuje kurs. Mały statek nie korzysta z tych zasad wobec dużego, bo i tak mu ustępuje.

Dla dwóch małych statków różnych rodzajów jest prosta kolejność: mały statek o napędzie mechanicznym ustępuje wszystkim innym małym statkom, czyli żaglówce, kajakowi i łodzi wiosłowej. Mały statek bez napędu i bez żagli ustępuje małemu statkowi żaglowemu (§ 6.03 bis ust. 3). Przepis dodaje jeden wyjątek: mały statek, który idzie przy prawej krawędzi szlaku żeglownego lub blisko prawego brzegu, zachowuje kurs. Statek, który ma zachować kurs i prędkość, nie zmienia ich, ale gdy zderzenia nie da się już uniknąć samym manewrem drugiego statku, robi to, co najlepiej pomoże (§ 6.03 ust. 4).

Wyprzedzanie to dochodzenie do statku z kierunku położonego ponad 22,5° za jego trawersem (§ 6.01 ust. 3 lit. b). Wyprzedzasz tylko wtedy, gdy nie zagrozi to bezpieczeństwu (§ 6.09 ust. 1). Co do zasady wyprzedzasz z lewej burty statku wyprzedzanego; z prawej możesz, jeśli szlak jest dostatecznie szeroki (§ 6.10 ust. 1). Wyprzedzany ułatwia manewr, ale ten obowiązek nie dotyczy dużego statku, którego wyprzedza mały (§ 6.09 ust. 2). Wyprzedzanie jest zabronione m.in. na odcinkach ze znakiem A.2 (§ 6.11), przy zbliżaniu się do mostu zwodzonego (§ 6.26 ust. 3) i w rejonie śluzy (§ 6.28 ust. 4).

Statki płynące szybciej niż 40 km/h, w tym szybka motorówka, to statki o dużej prędkości. Muszą zostawiać innym tyle miejsca, by te mogły utrzymać kurs i swobodnie manewrować, i nie mogą żądać, by ktoś im ustępował (§ 6.01 bis). Dlatego mały statek nie musi im ustępować (§ 6.02 ust. 2).

• Kursy przecinające się, statki tej samej kategorii: ustępuje ten, kto ma drugi statek z prawej burty (§ 6.03 bis ust. 1).
• Małe statki różnych rodzajów: motorówka ustępuje wszystkim, wiosłowa ustępuje żaglowej (§ 6.03 bis ust. 3).
• Wyprzedzanie: z kierunku ponad 22,5° za trawersem (§ 6.01 ust. 3 lit. b); zasadniczo z lewej burty wyprzedzanego (§ 6.10 ust. 1).
• Zakaz wyprzedzania: znak A.2, przed mostem zwodzonym, w rejonie śluzy (§ 6.11, § 6.26 ust. 3, § 6.28 ust. 4).
• Powyżej 40 km/h nie masz pierwszeństwa: zostawiasz innym miejsce (§ 6.01 bis).

Temat 4 z 6

Prędkość, fala, wąskie przejścia i narty wodne

Prędkość dostosowujesz do drogi wodnej, a dopuszczalne prędkości na poszczególnych drogach wodnych określa dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej w przepisach prawa miejscowego (§ 1.06 ust.

2). Nie możesz wytwarzać wysokiej fali ani nadmiernego ssania śruby. Zwalniasz w odpowiednim czasie, ale nie poniżej prędkości, przy której zachowujesz sterowność. Obowiązuje to szczególnie przed wejściami do portów i w pobliżu statków przycumowanych lub na postoju (§ 6.20 ust. 1). Mały statek, kierując się dobrą praktyką, może nie stosować obowiązku zwalniania przy statkach przycumowanych i na postoju (§ 6.20 ust. 2), ale nadal nie wolno mu robić fali, która może je uszkodzić.

Przy ograniczonej widzialności zmniejszasz prędkość do widzialności, warunków i ruchu, a gdy dalszy ruch nie jest bezpieczny, natychmiast się zatrzymujesz, w miarę możliwości poza szlakiem (§ 6.30 ust. 1, 2 i 4). Nie podpływasz do statków w drodze, nie cumujesz do nich i nie płyniesz w ich kilwaterze bez zgody ich kierownika (§ 6.17 ust. 3). Zawracasz tylko wtedy, gdy inne statki nie będą musiały nagle zmieniać kursu ani prędkości (§ 6.13 ust. 1).

Wąskie przejście to miejsce, gdzie szlak nie mieści dwóch statków naraz. Przechodzisz je jak najszybciej. Gdy za zakolem lub przeszkodą może być niewidoczny statek, przed wejściem nadajesz „jeden długi dźwięk” (§ 6.07 ust. 1 lit. a i b). Na drodze z kierunkami „w górę” i „w dół” statki idące w górę czekają poniżej przejścia, aż przejdą statki idące w dół (lit. c).

Holowanie narciarza wodnego jest dozwolone tylko w dzień, przy dobrej widzialności i na akwenach wyznaczonych przez dyrektora urzędu, oznakowanych znakiem E.17. Na jachcie, oprócz prowadzącego, płynie osoba w wieku co najmniej 14 lat, która obserwuje narciarza. Holowanie samej liny bez narciarza jest zabronione (§ 6.35 ust. 1, 2 i 4).

• Limity prędkości ustala dyrektor urzędu w przepisach prawa miejscowego (§ 1.06 ust. 2).
• Bez wysokiej fali; zwalniasz przed portami i przy statkach na postoju, ale zachowujesz sterowność (§ 6.20 ust. 1).
• Mgła: zwolnij, a gdy nie jest bezpiecznie, zatrzymaj się poza szlakiem (§ 6.30 ust. 1, 2 i 4).
• Wąskie przejście za zakolem: „jeden długi dźwięk” przed wejściem (§ 6.07 ust. 1 lit. b).
• Narty wodne: dzień, dobra widzialność, akwen ze znakiem E.17, obserwator w wieku co najmniej 14 lat (§ 6.35).

Temat 5 z 6

Postój: gdzie wolno stanąć, kotwiczyć i cumować

Statek na postoju to statek na kotwicy lub przycumowany do brzegu (§ 1.01 lit. o).

Miejsce postoju wybierasz tak blisko brzegu, jak pozwala zanurzenie, żeby nie utrudniać ruchu (§ 7.01 ust. 1). Jacht ma być zakotwiczony lub przycumowany tak, by fala, wiatr, prąd, zmiany stanu wody ani ruch statków nie zmieniły jego położenia (§ 7.01 ust. 3). Na kanałach postój jest dozwolony tylko w miejscach ze znakiem E.5 (§ 7.01 ust. 4).

Postój jest zabroniony m.in. pod mostami i pod przewodami wysokiego napięcia, w wąskich przejściach i przy zbliżaniu się do nich, przy wejściach do bocznych dróg wodnych i rozgałęzień szlaku, na przejściach promów, na drodze statków podchodzących do przystani i w miejscach do zawracania ze znakiem E.8 (§ 7.02 ust. 1). Znak A.5 zakazuje postoju po tej stronie drogi wodnej, po której stoi; A.6 zakazuje kotwiczenia (§ 7.03 ust. 1), a A.7 cumowania do brzegu (§ 7.04 ust. 1).

Do cumowania i ściągania z mielizny nie wolno używać m.in. drzew, słupów, budowli regulacyjnych, konstrukcji mostów i jazów, poręczy, schodów ani znaków żeglugowych (§ 7.04 ust. 3). Na drogach wodnych nie wolno wlec kotwicy, łańcucha ani liny, poza małymi przemieszczeniami w miejscach postoju (§ 6.18). Jacht na postoju powinien być co do zasady pod obserwacją osoby, która może od razu zareagować (§ 7.08 ust. 2).

• Postój blisko brzegu, tak żeby nie utrudniać ruchu; pewnie zakotwiczony lub przycumowany (§ 7.01 ust. 1 i 3).
• Kanał: postój tylko przy znaku E.5 (§ 7.01 ust. 4).
• Nie stajesz pod mostem ani pod linią wysokiego napięcia, w wąskim przejściu, na przeprawie promowej (§ 7.02 ust. 1).
• A.5 zakaz postoju, A.6 zakaz kotwiczenia, A.7 zakaz cumowania, zawsze po stronie znaku (§ 7.02–7.04).
• Nie cumujesz do znaków żeglugowych ani do konstrukcji mostów i jazów (§ 7.04 ust. 3).

Temat 6 z 6

Ćwicz i pogłębiaj

Tu najlepiej przećwiczysz ten temat. Potem jednym dotknięciem wrócisz do kursu.

• Przewodnik po egzaminie na patent sternika motorowodnegoPoradnik
• Egzamin próbny na patent sternika motorowodnegoPoradnik
• Słowniczek pojęć: mijanie, wyprzedzanie, kursy przecinające się (morskie odpowiedniki)Poradnik