1De regel in gewone woorden
In één zin…
COLREG bepaalt wie moet uitwijken en vereist dat vaartuigen met bijzondere omstandigheden de navigatie van anderen niet hinderen.
Wat doet een onderweg zijnd werktuiglijk voortbewogen vaartuig?
Het wijkt uit voor een onmanoeuvreerbaar vaartuig, een vaartuig dat beperkt is in zijn manoeuvreerbaarheid, een vaartuig dat bezig is met vissen of een zeilschip: dat is de volledige volgorde.
Hoe zit het met zeilschepen en vissende vaartuigen?
Een onderweg zijnd zeilschip wijkt uit voor onmanoeuvreerbare vaartuigen, vaartuigen die beperkt zijn in hun manoeuvreerbaarheid of vaartuigen die bezig zijn met vissen. Een vissend vaartuig doet dit, voor zover mogelijk, voor de eerste twee.
Hoe zit het met een vaartuig dat door zijn diepgang beperkt is?
Elk ander vaartuig dan een onmanoeuvreerbaar vaartuig of een vaartuig dat beperkt is in zijn manoeuvreerbaarheid vermijdt, als de omstandigheden het toelaten, de veilige doorvaart te hinderen van een vaartuig dat de seinen van Regel 28 toont; het navigeert met bijzondere voorzichtigheid.
Hoe zit het met watervliegtuigen en WIG-vaartuigen?
Op het water blijft een watervliegtuig ruim vrij van alle vaartuigen en vermijdt het de navigatie te hinderen; bij aanvaringsgevaar volgt het deze Regels. Bij het opstijgen, landen of vliegen dicht bij het oppervlak doet een WIG-vaartuig hetzelfde; op het water voldoet het als een werktuiglijk voortbewogen vaartuig.
Officiële tekst
IMO COLREG 1972Overheid.nl – Internationale Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee (2016)
De volledige tekst van het voorschrift, overgenomen uit de hieronder vermelde officiële bron.
Behalve waar de voorschriften 9, 10 en 13 anders voorschrijven:
(a) dient een werktuiglijk voortbewogen schip dat varende is uit te wijken voor:
(i) een onmanoeuvreerbaar schip;
(ii) een beperkt manoeuvreerbaar schip;
(iii) een schip bezig met de uitoefening van de visserij;
(iv) een zeilschip;
(b) dient een zeilschip dat varende is uit te wijken voor:
(i) een onmanoeuvreerbaar schip;
(ii) een beperkt manoeuvreerbaar schip;
(iii) een schip bezig met de uitoefening van de visserij;
(c) dient een schip bezig met de uitoefening van de visserij, voor zover mogelijk, uit te wijken voor:
(i) een onmanoeuvreerbaar schip;
(ii) een beperkt manoeuvreerbaar schip;
(d)
(i) dient elk schip, niet zijnde een onmanoeuvreerbaar schip of een beperkt manoeuvreerbaar schip, indien de omstandigheden zulks toelaten, te vermijden de veilige vaart te belemmeren van een schip door zijn diepgang beperkt in zijn manoeuvreerbaarheid, dat de seinen van voorschrift 28 toont;
(ii) dient een schip door zijn diepgang beperkt in zijn manoeuvreerbaarheid met bijzondere omzichtigheid te varen, ten volle rekening houdend met zijn bijzondere toestand;
(e) dient een zich op het water bevindend watervliegtuig in het algemeen ruim vrij te blijven van alle schepen en te vermijden hun vaart te belemmeren. In omstandigheden evenwel waarin er gevaar voor aanvaring bestaat, dient het te handelen overeenkomstig de voorschriften van dit Deel.
(f)
i. dient een WIG-tuig tijdens het starten, de landing en de vlucht vlak bij de wateroppervlakte ruim vrij te blijven van alle andere schepen en te vermijden hun vaart te belemmeren;
ii. dient een WIG-tuig dat varende is als werktuiglijk voortbewogen schip te handelen overeenkomstig de voorschriften van dit Deel.Oorspronkelijke Engelse tekst
Except where Rules 9, 10 and 13 otherwise require:
(a) A power-driven vessel underway shall keep out of the way of:
(i) a vessel not under command;
(ii) a vessel restricted in her ability to maneuver;
(iii) a vessel engaged in fishing;
(iv) a sailing vessel.
(b) A sailing vessel underway shall keep out of the way of:
(i) a vessel not under command;
(ii) a vessel restricted in her ability to maneuver;
(iii) a vessel engaged in fishing.
(c) A vessel engaged in fishing when underway shall, so far as possible, keep out of the way of:
(i) a vessel not under command;
(ii) a vessel restricted in her ability to maneuver.
(d) (i) Any vessel other than a vessel not under command or a vessel restricted in her ability to maneuver shall, if the circumstances of the case admit, avoid impeding the safe passage of a vessel constrained by her draft, exhibiting the signals in Rule 28.
(ii) A vessel constrained by her draft shall navigate with particular caution having full regard to her special condition.
(e) A seaplane on the water shall, in general, keep well clear of all vessels and avoid impeding their navigation. In circumstances, however, where risk of collision exists, she shall comply with the Rules of this Part.
(f) (i) A WIG craft shall, when taking off, landing and in flight near the surface, keep well clear of all other vessels and avoid impeding their navigation;
(ii) A WIG craft operating on the water surface shall comply with the Rules of this Part as a power-driven vessel.2Kernpunten
- 1.
Werktuiglijk voortbewogen → vier categorieën; zeilschip → drie; vissend → twee.
- 2.
Vissend wijkt voor zover mogelijk; vaartuigen beperkt door diepgang houden bijzondere voorzichtigheid.
- 3.
Door diepgang beperkt → seinen van Regel 28 · bijzondere toestand.
- 4.
Luchtvaartuig op water → blijf vrij en hinder niet; WIG op water = werktuiglijk voortbewogen.
3Veelgemaakte fouten
Fout: "Een werktuiglijk voortbewogen vaartuig heeft altijd voorrang."
Goed: Het wijkt uit voor vier categorieën, tenzij de Regels 9, 10 of 13 anders voorschrijven.
Fout: "Een vaartuig dat door zijn diepgang beperkt is, laat altijd iedereen uitwijken."
Goed: Onmanoeuvreerbare vaartuigen of vaartuigen die beperkt zijn in hun manoeuvreerbaarheid vallen buiten die plicht om niet te hinderen.
Fout: "Een watervliegtuig blijft alleen vrij wanneer er aanvaringsgevaar bestaat."
Goed: Het blijft in het algemeen ruim vrij en vermijdt hinderen; bij aanvaringsgevaar voldoet het ook aan deze Regels.
4Examentips en interpretatie
Examentips
Examenvolgorde: werktuiglijk voortbewogen → onmanoeuvreerbaar, beperkt in manoeuvreerbaarheid, vissend, zeilend; zeilende en vissende vaartuigen hebben kortere lijsten.
Let op de openingsuitzondering: de Regels 9, 10 en 13 kunnen een andere actie vereisen.
Scheid bij vragen over diepgang "als de omstandigheden het toelaten" van de eigen plicht van het vaartuig tot bijzondere voorzichtigheid.
Hoe lees je het
Lees de lijst per type vaartuig: hij wijst onderweg een plicht toe om uit te wijken, geen algemeen voorrangsetiket.
Controleer bij een bijzondere toestand eerst de uitdrukkelijke uitzondering in de Regels 9, 10 en 13 voordat je het relevante lid toepast.
5Test je kennis
Welke lijst komt overeen met Regel 18(a)?
Voorschrift 18 toepassen: wanneer de uitzonderingen gelden
COLREG · USCG NAVCEN · 2026-09-19Een zeilschip is in zicht op open water en loopt een gewoon werktuiglijk voortbewogen schip op. De relatieve peiling is meer dan 22,5° achterlijker dan dwars van het andere schip, en het zeilschip blijft oplopend schip tot het definitief voorbij en vrij is.
Mag het oplopende zeilschip verwachten dat het werktuiglijk voortbewogen schip voor hem uitwijkt omdat het zeilt?
Nee. Voorschrift 13 regelt de oploopsituatie: het zeilschip wijkt uit en blijft verantwoordelijk tot het definitief voorbij en vrij is. Voorschrift 18(a)(iv) heft die plicht niet op en geeft het zeilschip geen algemene voorrang.
Het voorbehoud aan het begin van Voorschrift 18 laat Voorschrift 13 gelden bij het oplopen. De categorie zeilschip uit Voorschrift 18 keert de specifieke plicht van het oplopende schip niet om en beëindigt die niet voordat het definitief voorbij en vrij is.
Een zeilschip is in zicht van een werktuiglijk voortbewogen schip dat een verkeersbaan volgt van een door de IMO aangenomen verkeersscheidingsstelsel. Het zeilschip is dicht bij de baan en overweegt die binnen te varen of te kruisen. Kruisen is niet nodig om onmiddellijk gevaar te vermijden, en het zeilschip kan wachten zonder de baan binnen te varen.
Geeft de categorie zeilschip uit Voorschrift 18 voorrang om de verkeersbaan binnen te varen of te kruisen?
Nee. Belemmer het werktuiglijk voortbewogen schip dat de baan volgt niet. Neem volgens Voorschrift 8(f) tijdig maatregelen om het voldoende ruimte te laten en blijf vrij zolang binnenvaren of kruisen te vermijden is. Wordt kruisen later nodig, gebruik dan een voorliggende koers die zo veel mogelijk haaks op de verkeersstroom staat. Deze plicht om niet te belemmeren ontheft geen van beide schepen van zijn andere plichten om een aanvaring te voorkomen als er gevaar ontstaat.
Voorschrift 18 geldt behalve waar Voorschrift 10 anders voorschrijft. Volgens Voorschrift 10(j) mag een zeilschip de veilige doorvaart van een werktuiglijk voortbewogen schip dat een verkeersbaan volgt niet belemmeren; Voorschrift 10(c) regelt het noodzakelijke kruisen. Voorschrift 8(f) vraagt tijdig handelen en laat de andere plichten om een aanvaring te voorkomen bestaan als er gevaar ontstaat. De categorie van het schip alleen schept geen voorrangsrangorde.
Verder leren…
Gecontroleerd door Ramon Curto, Docent nautiek bij het IECNPC · Laatst beoordeeld: