Beslis
Vier situaties op het water. Beslis eerst, lees dan waarom.
Je vaart met je sloep van 6 meter met marifoon over een rustig kanaal. Er is geen verkeerspost in de buurt. Moet de marifoon aan?
De kern
- Kort, zakelijk en eerlijkOp de werkkanalen gaat het alleen over personen, navigatie en veiligheid.
- Sociaal verkeer alleen op 77 en 72 (Handboek 2.3 en 4.1).
- Houd berichten kort en zakelijk; zet de zender niet onnodig aan (Regeling meldingsplicht art. 9 lid 1b).
- Nooit een vals noodsein; trek een per ongeluk gegeven alarm in (art. 8 lid 1d en 9 lid 1c).
- Dit moet aan boordBedieningscertificaat, registratiebewijs en het Handboek.
- Certificaat en registratiebewijs bij de marifoon (Regeling meldingsplicht art. 8 lid 1a).
- Handboek algemeen deel én regionaal deel, actueel, voor de wateren van je reis (Handboek, inleiding).
- Op het registratiebewijs staan je roepnaam en de codes voor de marifoon (RDI).
- Welk certificaat, en eerst registrerenBasis voor binnen, Marcom-B voor de kust en voor een combi, Marcom-A ook op zee.
- Bedienen vanaf 16 jaar met certificaat; zonder alleen naast en onder verantwoordelijkheid van een houder (Regeling meldingsplicht art. 4).
- Registreer bij RDI vóór gebruik en doe een nieuwe melding als er iets verandert (RDI; art. 5 lid 5).
- Een zee-marifoon mag je op het binnenwater niet gebruiken; een combi zet je in de binnenvaartstand (Handboek 1.26).
- Zonder registratie geen maritieme zendapparatuur aan boord; verkeerd programmeren kan een boete opleveren (Ondernemersplein).
- Uitluisteren volgens het BPRHeb je een marifoon aan boord, dan luister je uit.
- Groot schip: marifoon en uitluisteren verplicht; schip-schip is kanaal 10, tenzij een blokkanaal is aangewezen (BPR art. 4.05 lid 3 en 4).
- Klein schip met marifoon: uitluisteren op het aangewezen kanaal (art. 4.05 lid 8).
- Brug: brugkanaal. Sluis en wachtplaats: sluiskanaal (art. 6.26 en 6.28).
- Radar of AIS op een klein schip: dan is een werkende marifoon verplicht (art. 4.06 en 4.07).
Controleer wat je hebt gelezen
Je vaart op een kanaal en wilt met een bevriende boot afspreken waar jullie gaan eten. Welk kanaal gebruik je?
Uitgewerkte casus: Je eerste tocht met een marifoon: van examen tot sluis
Je koopt een tweedehands motorkruiser van 11 meter. Er zit een vaste marifoon binnenvaart in. Je wilt overdag over een Nederlands kanaal varen, met een beweegbare brug en een sluis onderweg. Je hebt nog geen certificaat.
Voordat je de oplossing leest: wat zou jij doen?
Waar of niet waar?
Beslis bij elke uitspraak voordat je het antwoord ziet.
Ik heb de marifoon gekocht en het certificaat gehaald, dus ik kan meteen zenden.
Basis voor binnen, Marcom-B voor de kust en voor een combi, Marcom-A ook op zee.
Met mijn Basiscertificaat mag ik ook een combi-marifoon bedienen, als ik maar op het binnenwater blijf.
Het Handboek is een leesboek voor thuis.
Wie geen certificaat heeft, mag de marifoon nooit aanraken.
Bedieningscertificaat, registratiebewijs en het Handboek.
Op kanaal 10 mag ik even bijpraten met de boot naast me.
Op de werkkanalen gaat het alleen over personen, navigatie en veiligheid.
Heb je een marifoon aan boord, dan luister je uit.
Mijn boot is korter dan 20 meter, dus ik hoef nooit uit te luisteren.
Oefening: Mag het, en wat moet er aan boord?
Je bekijkt een paar situaties op het binnenwater. Kies steeds wat de regels zeggen.
Stap voor stap
Je hebt net een boot met marifoon gekocht. Zet de stappen in de juiste volgorde.
- 1De codes programmeren en pas dan zenden
- 2Het registratiebewijs met roepnaam en codes ontvangen
- 3Het Basiscertificaat Marifonie halen
- 4De marifoon bij RDI registreren
Toon de oplossing
Voor registratie heb je een bedieningscertificaat nodig. Na de melding krijg je het registratiebewijs met de codes; daarna mag je de marifoon gebruiken (RDI, Stappenplan marifoon).
Je dochter van 14 wil de marifoon bedienen. Jij hebt een Basiscertificaat en zit naast haar. Mag dat?
Toon de oplossing
Wie zelf niet aan de voorwaarden voldoet, mag een marifoon bedienen in de directe aanwezigheid en onder verantwoordelijkheid van iemand die dat wel doet (Regeling meldingsplicht art. 4 lid 3).
Je sloep van 7 meter heeft een marifoon. Je vaart over een kanaal. Wat moet je doen?
Toon de oplossing
Een klein schip hoeft geen marifoon te hebben. Heeft het er een, dan gelden de luisterplicht en de plicht om veiligheidsberichten te geven (BPR art. 4.05 lid 8).
Je wilt een combi-marifoon kopen, zodat je ook op zee kunt. Welk certificaat heb je dan minstens nodig?
Toon de oplossing
Voor een combi-marifoon of een marifoon zeevaart is minstens Marcom-B nodig (Regeling meldingsplicht bijlage 2, deel 5).
Nu zelf
Nu zonder hulp. Je vaart met een vriend die een eigen sloep heeft. Beoordeel de situaties en kijk aan het eind of je alles goed had.
Je vriend heeft zijn certificaat thuis laten liggen. Het registratiebewijs ligt wel aan boord. Wat klopt?
Op kanaal 10 begint iemand over het weekend en de barbecue. Welk kanaal is daarvoor bedoeld?
Jullie wachten op de wachtplaats van een sluis. Waar luister je uit?
Je vriend wil ook AIS gaan gebruiken op zijn sloep. Wat betekent dat voor de marifoon?
Controle: 10 vragen
Vragen uit dit onderdeel, met uitleg na elk antwoord.
Gratis: les + 10 vragen · Exam Pass: alle 20 vragen, onbeperkt oefenexamens en herhaling van je fouten
Meer hierover
De volledige uitleg en de lessen per punt van de examenstof
Onderwerp 1 van 5
Wie mag de marifoon bedienen?
Bedien je een marifoon of portofoon voor communicatie met schepen en walstations, dan heb je een geldig bedieningscertificaat nodig en ben je minstens 16 jaar.
Heb je dat niet, dan mag je de marifoon alleen bedienen in de directe aanwezigheid en onder verantwoordelijkheid van iemand die wel een certificaat heeft (Regeling meldingsplicht art. 4 lid 1 en 3).
Er zijn drie certificaten. Het Basiscertificaat Marifonie geldt alleen op de binnenwateren. Marcom-B (het beperkte certificaat) geldt op de binnenwateren en de kustwateren. Marcom-A (het algemene certificaat) geldt ook op zee. Het examen voor het Basiscertificaat mag je vanaf 11 jaar doen; het certificaat zelf kun je pas vanaf 16 jaar aanvragen (CBR).
Welk certificaat je nodig hebt, hangt af van het toestel. Met het Basiscertificaat bedien je een marifoon binnenvaart en een portofoon met alle marifoonkanalen. Een marifoon zeevaart of een combi-marifoon (binnenwater én zee) vraagt minstens Marcom-B (Regeling meldingsplicht bijlage 2, deel 5).
Heb je een Short Range Certificate (SRC)? Dat kun je niet omruilen voor een Nederlands certificaat. Erkenning kun je bij RDI aanvragen, en met een buitenlands certificaat zoals het SRC kun je wel een marifoon bij RDI registreren (CBR; Ondernemersplein).
- Bediening zonder certificaat mag alleen naast en onder verantwoordelijkheid van iemand met een certificaat.
- Basiscertificaat: binnenwater. Marcom-B: ook kustwateren. Marcom-A: ook op zee.
- Combi-marifoon of zee-marifoon aan boord? Dan heb je minstens Marcom-B nodig.
Onderwerp 2 van 5
Registreren bij RDI en de papieren aan boord
Voordat je de marifoon gebruikt, registreer je hem bij de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) via Mijn RDI.
Daarvoor heb je een maritiem bedieningscertificaat nodig. Je krijgt per post een registratiebewijs met je roepnaam, zo nodig je MMSI, en de codes die je in de marifoon programmeert. Daarna mag je de marifoon gebruiken (RDI, Stappenplan marifoon).
Registratie kan alleen voor een schip met een band met Nederland, bijvoorbeeld als de eigenaar in de basisregistratie personen staat of het schip in een Nederlands register te boek staat (Regeling meldingsplicht art. 6 lid 2). Verandert er iets, bijvoorbeeld omdat je de boot koopt of verkoopt, dan doe je een nieuwe melding (art. 5 lid 5).
Het registratiebewijs en je bedieningscertificaat moeten bij de marifoon aanwezig zijn, dus aan boord (Regeling meldingsplicht art. 8 lid 1a). Neem je pas dus zelf mee. Ook het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart hoort aan boord als er een marifoon is: het algemene deel én het regionale deel, in de actuele versie. Het regionale deel moet de wateren bevatten waar je vaart en nog gaat varen (Handboek, inleiding).
- Eerst certificaat, dan registreren bij RDI, dan pas zenden.
- Aan boord: bedieningscertificaat, registratiebewijs, Handboek algemeen deel en het regionale deel voor jouw vaargebied.
- Zonder maritieme registratie mag je geen maritieme zendapparatuur aan boord hebben (Ondernemersplein).
Onderwerp 3 van 5
Uitluisteren: wanneer moet de marifoon aan?
Uitluisteren betekent: via de marifoon luisteren naar de gesprekken, oproepen beantwoorden en zo nodig meepraten met verkeersposten en andere schepen (BPR art. 1.01).
Een varend groot schip (20 meter of langer) moet een goed werkende marifoon hebben voor schip-schip, nautische informatie en verbinding met de verkeersdiensten. Het moet uitluisteren en de berichten geven die nodig zijn voor de veiligheid. Het schip-schipkanaal is kanaal 10, tenzij een ander kanaal als blokkanaal is aangewezen (BPR art. 4.05 lid 3 en 4).
Een klein schip (korter dan 20 meter) hoeft geen marifoon te hebben. Heb je er wel een, dan moet je uitluisteren op het aangewezen kanaal en de nodige veiligheidsberichten geven (BPR art. 4.05 lid 8). Bij slecht zicht herhaalt het BPR die plicht: een klein schip met marifoon dat niet op radar vaart, luistert uit op het aangewezen kanaal en geeft andere schepen de nodige informatie (BPR art. 6.33 lid 2). Bij een beweegbare brug luister je uit op het brugkanaal en op de wachtplaats van een sluis en in de sluis op het sluiskanaal (BPR art. 6.26 lid 3 en 6.28 lid 3).
Soms is een marifoon wel verplicht voor een klein schip. Gebruik je radar, dan moet je een goed werkende marifoon hebben (BPR art. 4.06 lid 2). Gebruik je onderweg AIS, dan moet je ook een werkende marifoon voor schip-schip hebben die op ontvangst staat (BPR art. 4.07 lid 7). Het bord B.11 verplicht je de marifoon te gebruiken of je te melden op het aangegeven kanaal (BPR bijlage 7).
- Groot schip: marifoon verplicht en uitluisteren verplicht.
- Klein schip met marifoon: uitluisteren verplicht, ook al hoeft de marifoon niet aan boord.
- Radar of AIS aan boord van een klein schip: dan is een marifoon wél verplicht.
Onderwerp 4 van 5
Welke regels gelden er, en wat zeg je wel en niet?
Bovenaan staat het Radioreglement van de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU).
Daaruit komen onder meer de kanalen. Voor het binnenwater geldt daarnaast de Regionale Regeling betreffende de radiocommunicatiedienst op de binnenwateren (RAINWAT), gesloten in Boekarest en in werking sinds 18 april 2012. Het Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart werkt die regels uit voor de praktijk (Handboek, inleiding en 4.1).
In Nederland zegt het BPR dat je alleen een marifoon mag gebruiken die aan de Regionale Regeling voldoet, en volgens het Handboek (BPR art. 4.05 lid 1). De Regeling gebruik van frequentieruimte met meldingsplicht 2015, gebaseerd op de Telecommunicatiewet, regelt het certificaat, de registratie en het gebruik van frequenties.
Op de kanalen voor schip-schip, nautische informatie en schip-havenautoriteiten wissel je alleen berichten uit over de bescherming van personen, de navigatie of de veiligheid van schepen. Voor sociaal verkeer zijn alleen de kanalen 77 en 72 bedoeld (Handboek 2.3 en 4.1; BPR art. 4.05 lid 2). Houd je berichten kort en zakelijk en zet de zender niet onnodig aan (Regeling meldingsplicht art. 9 lid 1b).
Zend nooit een vals of bedrieglijk noodsein of noodbericht (art. 8 lid 1d). Gebruik geen onjuiste of misleidende identificatie (art. 9 lid 1a). Is een alarm per ongeluk afgegaan, dan trek je de melding in (art. 9 lid 1c). Een maritiem scheepsstation, een zee-marifoon, mag je op het binnenwater niet gebruiken; een combi-marifoon zet je in de binnenvaartstand (Handboek 1.26).
- ITU-Radioreglement, Regionale Regeling, BPR en de Nederlandse frequentieregels: samen bepalen ze wat mag.
- Kletsen hoort niet op kanaal 10: daarvoor zijn 77 en 72.
- Valse noodmeldingen en een valse identificatie zijn verboden.
Onderwerp 5 van 5
Oefen en ga verder
De beste plekken om dit onderdeel te oefenen. Als je klaar bent, breng één tik je terug naar de cursus.
- Oefen de knoppen en de volgorde van een oproep (simulator op zee: op het binnenwater gebruik je kanaal 10 of het aangewezen kanaal, zonder DSC)Simulator
- Achtergrond: logboek en oefenen op zeeLes
- Nederlandse vaarregelsLes
- Achtergrond: GMDSS en de zeegebieden (waarom je op zee Marcom-B nodig hebt)Les
- Achtergrond: VHF en DSC op zeeLes
Alle lessen per punt van de examenstof
- D1.1 Voorschriften en afspraken voor de maritieme mobiele dienst op het binnenwater
- D2.1 Verplichte documenten en publicaties aan boord: bedieningscertificaat, registratiebewijs en het Handboek (algemeen en regionaal deel)
- D6a Bevoegdheden en plichten van schipper en marifonist, de certificaten (Basis, Marcom-B, Marcom-A), toelating van apparatuur, controle en overtredingen
- D7 Regelgeving: ITU-Radioreglement, Regionale Regeling (RAINWAT), BPR (apparatuur, uitluisteren, communicatie) en de Nederlandse frequentieregels
Bronnen
- Binnenvaartpolitiereglement: art. 1.01 (uitluisteren), 4.05, 4.06 lid 2, 4.07 lid 7, 6.26 lid 3, 6.28 lid 3, 6.33 lid 2 en bijlage 7 (B.11, E.23) · geraadpleegd
- Regeling gebruik van frequentieruimte met meldingsplicht 2015: art. 4–9 en bijlage 2 (overzicht certificaat per radioapparaat) · geraadpleegd
- Handboek voor de radiocommunicatie in de binnenvaart, algemeen deel (2017): inleiding, 1.26, 2.3–2.6, 3.1 en 4.1 · geraadpleegd
- CBR, Maritieme radiocommunicatie: de drie certificaten, vrijstellingen en het SRC · geraadpleegd
- CBR, Theorie-examen basiscertificaat marifonie: leeftijd en examen · geraadpleegd
- CBR, Exameneisen basiscertificaat marifonie per 1 oktober 2025: eindtermen D1, D2, D6 en D7 · geraadpleegd
- RDI, Stappenplan marifoon: registreren, registratiebewijs en roepnaam · geraadpleegd
- RDI, Registreren of vergunning aanvragen (maritiem): wijzigingen doorgeven · geraadpleegd
- Ondernemersplein, Regels voor marifoongebruik: certificaten, registratie en boetes · geraadpleegd
Gecontroleerd aan de hand van de officiële bronnen op .

