Winden met namen in de Middellandse Zee
1De les in gewone woorden
Herken de winden met namen in de Middellandse Zee aan hun gebruikelijke richting, gebied en weer. Controleer lokale verwachtingen en waarschuwingen voordat je vertrekt.
Mistral en tramontana
De mistral is een koude noord- tot noordwestenwind die door het Rhônedal naar de Golfe du Lion stroomt. Hij waait bij hoge druk boven de Golf van Biskaje en een lagedrukgebied boven de Golf van Genua. Hij bereikt vaak windkracht 6–8, met zware vlagen en een heldere hemel, en houdt dagen tot meer dan een week aan. De tramontana is een koude noordenwind die tussen de Pyreneeën en het Centraal Massief naar de Golfe du Lion en Catalonië wordt geleid en soms de Balearen bereikt.
Bora
De bora (Kroatisch: bura) is een koude, noordoostelijke valwind aan de oostelijke Adriatische kust, vooral in de winter. Koude lucht boven het binnenland stroomt over de kustbergen heen. De vlagen zijn hevig en kunnen op een heldere dag vrijwel zonder waarschuwing beginnen. Op de plekken met de sterkste wind zijn vlagen van meer dan 100 knopen gemeten.
Levante en poniente
De levante is een oostenwind in de Alboránzee en de Straat van Gibraltar, bij hoge druk boven de westelijke Middellandse Zee en lagere druk ten westen daarvan. Trechterwerking in de zeestraat kan hem tot krachtige of stormachtige wind versterken, vooral aan het westelijke uiteinde. Hij is vochtig en vormt vaak een wolk boven de Rots van Gibraltar. De poniente is de westenwind in hetzelfde gebied. Atlantische lagedrukgebieden kunnen perioden met sterke westenwind door de zeestraat veroorzaken.
Meltemi
De meltemi (etesische winden) waait boven de Egeïsche Zee van ongeveer half mei tot half september. Hij is noordoostelijk in het noorden, noordelijk in het midden en noordwestelijk in het zuiden. Vaak waait hij met windkracht 5–7, soms 8, bij een heldere hemel. Meestal is hij in de middag het sterkst. Hij ontstaat door hoge druk boven de Balkan tegenover lage druk boven Zuidwest-Azië.
Sirocco
De sirocco is een hete zuid- tot zuidoostenwind uit de Sahara, die vóór lagedrukgebieden noordwaarts wordt getrokken. Hij kan stof en heiigheid brengen. Na de oversteek over zee wordt hij vochtig en kan hij lage bewolking en regen brengen. In de Adriatische Zee heet de zuidoostenwind jugo. Hij neemt vaak geleidelijk toe en bouwt over een lang traject open water hoge golven op. De verwante Spaanse leveche waait vaak uit het zuiden of zuidwesten.
2Kerngegevens
- Mistral / tramontana
- N–NW, Golfe du Lion en Catalonië; hoge druk Biskaje, lage druk Genua
- Bora (bura)
- NO-valwind, oostelijke Adriatische Zee, vooral 's winters; hevige vlagen
- Levante
- O in Alboránzee en Straat van Gibraltar; trechterwerking, vochtig
- Poniente
- W in Alboránzee en Straat van Gibraltar; kan toenemen door Atlantische depressies
- Meltemi
- N in de Egeïsche Zee, half mei tot half september; vaak windkracht 5–7
- Sirocco / jugo
- Z–ZO uit de Sahara vóór depressies; stof, daarna vochtig
3Kernpunten
- 1
Mistral/tramontana: hoge druk boven Biskaje, lage druk boven Genua; koud, helder, sterk.
- 2
Bora: hevige NO-valwind aan de oostelijke Adriatische kust.
- 3
Levante uit het oosten, poniente uit het westen: beide door trechterwerking versterkt bij Gibraltar.
- 4
Meltemi: zomerse noordenwind in de Egeïsche Zee, het sterkst in de middag.
- 5
Sirocco: warme zuidenwind vóór depressies; stof, vochtige lucht en soms regen.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Een heldere, blauwe hemel betekent geen sterke wind in de Middellandse Zee.
Goed: De mistral, tramontana, bora en meltemi waaien vaak hard bij een heldere hemel.
Fout: De meltemi valt 's nachts altijd weg.
Goed: Hij neemt 's nachts vaak af, maar tijdens een sterke periode kan hij dagenlang dag en nacht blijven waaien.
Fout: De sirocco is een koude wind uit de Alpen.
Goed: De sirocco is een hete zuidenwind uit de Sahara. De koude noordelijke winden zijn de mistral, tramontana en bora.
5Praktijkgeval en examentips
Je wilt van Barcelona naar Menorca oversteken. De weerkaart toont toenemende hoge druk boven de Golf van Biskaje en een lagedrukgebied dat boven de Golf van Genua ontstaat. De hemel is helder en thuis stijgt de barometer. Wat verwacht je?
Toon het antwoord
Dit patroon kan mistral en tramontana brengen, met sterke, koude N–NW-wind en steile golven richting Menorca, ondanks de heldere hemel. Controleer de routeverwachting en officiële waarschuwingen. Stel de tocht uit als de verwachte wind en zee de grenzen van je boot of bemanning overschrijden. Beoordeel de situatie opnieuw als de omstandigheden verbeteren.
Examentips
- Mistral en tramontana: koude N–NW-winden bij hoge druk boven Biskaje en een lagedrukgebied boven Genua.
- Bora: koude NO-valwind van de Adriatische Zee; meltemi: zomerse noordenwind van de Egeïsche Zee.
- Levante (O) en poniente (W) bij Gibraltar; sirocco: hete Z–ZO-wind uit de Sahara.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities