De zee lezen: deining, periode en een verre storm
1De les in gewone woorden
Nieuwe deining kan vóór de storm aankomen die haar opwekte. Noteer richting, periode en hoogte; deining alleen zegt niet hoe ver de storm weg is of wanneer hij aankomt.
Deining loopt vooruit
Deining bestaat uit golven die het windveld waarin ze ontstonden hebben verlaten. Lange deining legt grote afstanden af met weinig energieverlies. Nieuwe deining uit een andere richting dan de lokale wind kan dus het eerste teken van een verre storm zijn. Ze komt ongeveer uit de richting waar de storm de golven opwekte. Toenemende deining is reden om verwachtingen te controleren; ze toont niet aan dat de storm naar je toe komt.
Periode
De periode is de tijd tussen golftoppen bij een punt in rust ten opzichte van het water. Stop veilig de vaart door het water en drijf vrij van gevaren. Meet bij hetzelfde romppunt de tijd van 11 golftoppen: 10 tussenpozen. Deel door 10. Beweegt de boot door de golven, dan meet je een ontmoetingsperiode, niet de hieronder gebruikte periode. Tien tussenpozen in 140 seconden geven 14 seconden. Lokale windgolven hebben vaak perioden onder 8 seconden; verre deining vaak 12 seconden of meer.
Hoe snel deining reist
In diep water verplaatst de energie van deining zich met een groepssnelheid van ongeveer 1,5 knoop per seconde golfperiode. Deining van 14 seconden heeft een groepssnelheid van ongeveer 21 knopen, zo'n 500 zeemijl per dag. Lange perioden komen eerst aan. In de volgende uren wordt de periode van deining uit een verre storm meestal korter, omdat kortere golven langzamer reizen en later aankomen.
Rekenvoorbeeld
Deining van 14 seconden komt uit het zuidwesten. Stel dat het opwekkingsgebied 800 zeemijl weg lag toen de golven ontstonden. De groepssnelheid is ongeveer 21 knopen. De reistijd is dus ongeveer 800 ÷ 21 ≈ 38 uur. Dat vertelt je de ouderdom van de golven, niet de huidige positie van de storm. Bekijk de nieuwste weerkaart om te zien waar het systeem nu ligt.
Andere tekens op zee
Een kruiszee, twee golfstelsels uit verschillende richtingen, volgt vaak op een front of sterke winddraaiing. Lange deining die bij weinig lokale wind zwaar op de kust breekt, komt vaak vóór het slechte weer aan. Kijk verder dan alleen de hoogte: noteer elke wacht richting, periode en hoogte in je logboek.
2Kerngegevens
- Periode
- Seconden voor 10 tussenpozen ÷ 10 (meet 11 golftoppen)
- Groepssnelheid van deining in diep water
- Ongeveer 1,5 × periode (s) knopen
- Deining van 14 seconden
- Groepssnelheid ongeveer 21 knopen, zo'n 500 NM per dag
- Deining uit een verre storm
- Vaak 12 s of meer; lokale windgolven vaak minder dan 8 s
- Spaanse termen
- Mar de fondo (deining); mar de viento (windzee); periodo (periode)
3Kernpunten
- 1
Nieuwe deining uit een ongewone richting kan het eerste teken van een verre storm zijn.
- 2
Meet zonder vaart door het water 11 golftoppen (10 tussenpozen) en deel de verstreken seconden door 10.
- 3
De groepssnelheid van deining in diep water is ongeveer 1,5 knoop per seconde golfperiode.
- 4
Lange perioden komen eerst aan; daarna wordt de periode van deining uit een verre storm korter.
- 5
Noteer elke wacht richting, periode en hoogte van de deining.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Meet de periode door één keer de tijd tussen twee golftoppen te meten.
Goed: Meet zonder vaart door het water 11 golftoppen. Dat geeft 10 tussenpozen. Deel door 10. Eén tussenpoos is te kort voor een nauwkeurige meting.
Fout: Deining komt altijd uit dezelfde richting als de lokale wind.
Goed: Deining komt van waar ze is opgewekt. Ze kan uit een heel andere richting komen, vaak vóór de storm uit.
Fout: De deining die nu aankomt laat zien waar de storm nu is.
Goed: De richting wijst naar waar de golven ontstonden. Gebruik de nieuwste weerkaart voor de huidige positie van de storm.
5Praktijkgeval en examentips
Je drijft zonder vaart door het water op de Atlantische Oceaan. Je ziet lange deining uit het noordwesten die er gisteren niet was. Je meet 10 tussenpozen tussen golftoppen in 150 seconden. De lokale wind is zwak uit het zuidoosten. Wat bereken je en wat doe je?
Toon het antwoord
De periode is 150 ÷ 10 = 15 seconden. De groepssnelheid in diep water is ongeveer 1,5 × 15 ≈ 23 knopen. De periode alleen geeft geen afstand of stormbaan. Haal de nieuwste verwachting voor open zee of weerkaart op om mogelijke bronnen in het noordwesten te bekijken. Noteer elke wacht richting, periode en hoogte. Bepaal met de nieuwste verwachting en je waarnemingen hoe je je voorbereidt.
Examentips
- Deining kan vóór de storm aankomen, uit de richting van haar opwekkingsgebied.
- Periode: meet stilliggend of drijvend 11 golftoppen (10 tussenpozen) en deel door 10.
- Groepssnelheid van deining in diep water ≈ 1,5 knoop per seconde golfperiode.
- Lange perioden komen eerst; de richting van de deining wijst naar waar de golven ontstonden.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities