De klapgijp en hoe je die voorkomt
1De les in gewone woorden
Een klapgijp kan bemanning verwonden en materiaal breken. Houd de wind duidelijk aan de kant tegenover de giek, laat marge voor winddraaiingen en zet een bulletalie.
Wat er gebeurt
Bij een klapgijp komt de wind vanaf de verkeerde kant achter het grootzeil en slaat de giek onbedoeld over. De giek kan een hoofd zo hard raken dat ernstig letsel ontstaat of iemand overboord slaat. De grootschoot veegt door de kuip. De schok kan de giek, het lummelbeslag (de verbinding met de mast) of het tuig breken.
Binnen de wind varen
Komt op een voorwindse koers de wind van dezelfde kant als de giek, dan vaar je binnen de wind. Een golf, winddraaiing of stuurfout kan de giek laten overkomen. Controleer de windvaan voor de schijnbare wind. Een opkrullend of klapperend achterlijk, de achterrand van het grootzeil, waarschuwt ook. Een invallend voorzeil kan gewoon in de windschaduw van het grootzeil zitten: controleer de windrichting.
Voorkomen door goed te sturen
Houd de schijnbare wind duidelijk aan de kant tegenover de giek. Houd rekening met gieren, het heen en weer draaien van de boot, en winddraaiingen. Blijf geconcentreerd sturen, corrigeer vroeg met kleine bewegingen en kijk naar de windvaan. Loef verder op naar ruime wind, met de wind schuin van achteren, als golven je richting een gijp duwen.
De bulletalie
Een bulletalie is een lijn die de giek uithoudt zodat hij niet kan overkomen. Leid hem van het uiteinde van de giek naar een sterk punt of blok bij de boeg en terug naar de kuip. Gebruik sterke bevestigingspunten en een bediening in de kuip waarmee je ook onder belasting kunt vieren. Een lijn vanaf het midden van de giek recht omlaag naar de voetrail kan de giek breken als die door het rollen van de boot in zee komt.
Giekrem en bemanning
Een giekrem werkt met wrijving en laat de giek langzaam overkomen in plaats van hem tegen te houden. Hij is een alternatief voor een bulletalie en handig met weinig bemanning. Welk systeem je ook gebruikt, houd voor de wind ieders hoofd onder de giek. Zit of sta nooit in de baan van de grootschoot. Beheers de giek met de grootschoot voordat je de bulletalie voor een gijp viert. Breng hem aan de nieuwe kant opnieuw aan.
2Kerngegevens
- Binnen de wind
- Voor de wind komt de wind van dezelfde kant als de giek
- Veiligere voorwindse koers
- Wind aan de kant tegenover de giek; marge voor gieren en winddraaiingen
- Loop van de bulletalie
- Giekeinde → blok voorop → terug naar de kuip
- Giekrem
- Laat de giek langzaam overkomen door wrijving
3Kernpunten
- 1
Een klapgijp kan bemanning verwonden en de giek of het tuig breken.
- 2
Gevarenzone: binnen de wind varen, met de wind aan de giekkant op een voorwindse koers.
- 3
Let op de windrichting en het achterlijk van het grootzeil; alleen een invallend voorzeil bewijst niet dat je binnen de wind vaart.
- 4
Leid een bulletalie vanaf het giekeinde naar voren en terug naar de kuip.
- 5
Houd hoofden laag; beheers de giek met de grootschoot voordat je de bulletalie voor een gijp viert.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Zet de bulletalie vast tussen het midden van de giek en de dichtstbijzijnde kikker.
Goed: Leid hem vanaf het giekeinde naar voren en terug naar de kuip. Een korte lijn vanaf het midden kan de giek breken.
Fout: Je kunt de bulletalie tijdens een gijp vast laten zitten.
Goed: Beheers de giek met de grootschoot en vier daarna de bulletalie. Gijp je met een vastzittende bulletalie, dan kan het grootzeil bak blijven staan en de boot platdrukken.
5Praktijkgeval en examentips
Op zee vaar je voor de wind in lange deining, met 18 knopen ware wind pal van achteren. De giek staat uit naar stuurboord. De stuurman verliest steeds zijn concentratie en de genua, een groot overlappend voorzeil, valt om de paar minuten in.
Toon het antwoord
Los de afgeleide stuurman af. Een invallende genua alleen bewijst niet dat je binnen de wind vaart. Loef met de giek aan stuurboord genoeg op om de wind duidelijk schuin van achteren aan bakboord te houden. Houd marge voor gieren in de deining en winddraaiingen. Zet een bulletalie die je vanuit de kuip ook onder belasting kunt vieren. Houd iedereen weg van giek en grootschoot.
Examentips
- Klapgijp: de giek komt ongecontroleerd over; ernstig letsel en schade aan het tuig.
- Binnen de wind: wind van de giekkant. Controleer de windrichting; een invallend voorzeil alleen is geen bewijs.
- Bulletalie: giekeinde, naar voren, terug naar de kuip; bediening moet onder belasting werken.
- Houd de wind duidelijk aan de kant tegenover de giek; houd marge voor gieren en winddraaiingen. Beheers de giek vóór je de bulletalie viert.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities