KG, KM en GM op een schip
1De les in gewone woorden
KM volgt uit rompvorm en diepgang, KG uit belading. Corrigeer voor vrije vloeistofoppervlakken en vergelijk volgens het stabiliteitsboekje met de grenzen.
Drie hoogten
Je meet alle hoogten vanaf de kiel, K. KM, de hoogte van het metacentrum M, lees je in de hydrostatische tabel bij de diepgang van het schip. KG, de hoogte van het zwaartepunt G, volgt uit je beladingsberekening. GM = KM − KG. Je kent ze uit de jachtstabiliteit; op een schip bereken je ze met tabellen en momenten.
Vast en gecorrigeerd
GM op basis van alleen de gewichten heet vaste GM. Een gedeeltelijk gevulde tank heeft een vrij vloeistofoppervlak. Dat verlaagt de effectieve GM. Lees het vrijevloeistofmoment (FSM) in t·m uit de tanktabel. Σ betekent dat je de tankwaarden optelt; Δ is de waterverplaatsing in ton. De vrijevloeistofcorrectie is FSC = ΣFSM ÷ Δ. KG gecorrigeerd = KG + FSC; GM gecorrigeerd = KM − KG gecorrigeerd. Volg het stabiliteitsboekje bij de vergelijking met de grenswaarden.
Is het genoeg?
Lees de instructies bij de kromme voor minimum-GM of maximum-KG in het stabiliteitsboekje. Controleer of de grenzen al rekening houden met vrije vloeistofoppervlakken of je gecorrigeerde waarde vereisen. Vergelijk op dezelfde basis, binnen het goedgekeurde gebruiksbereik. Pas de vloeistofcorrectie nooit tweemaal toe. Deze voorbeelden gebruiken grenzen voor gecorrigeerde waarden. Het algemene GM-minimum van 0,15 m uit de Internationale Code inzake de intacte stabiliteit (IS-code) is maar één eis, geen streefwaarde voor vertrek.
Kan het te veel zijn?
Een grote GM maakt het schip stijf: het slingert kort en heftig. Dat belast sjorringen, kan lading verschuiven en put de bemanning uit. Bulkschepen met erts kunnen meerdere meters GM hebben. Sommige stabiliteitsboekjes geven ook een maximum-GM, bijvoorbeeld voor containers of houtdeklading.
Waar fouten ontstaan
Het lege schip omvat vaste ballast, bedrijfsvloeistoffen van machines en vaste blusmiddelen. Lading, verbruiksvloeistoffen, ballastwater, voorraden, personen en persoonlijke bezittingen vallen erbuiten. Een verkeerde leegscheeps-KG, een vergeten gewicht of een gemist FSM kan KG vele centimeters vertekenen. De scheepsconstante is het verschil tussen de gemeten waterverplaatsing en de verantwoorde gewichten. Neem het gedocumenteerde gewicht mee op een onderbouwde hoogte. Controleer tankpeilingen en dichtheden. Vergelijk je uitkomst met de laatste vergelijkbare reis en de beladingscomputer.
2Stap voor stap
Rekenvoorbeeld: GM bij vertrek
- 1
Gegevens: Δ 15.000 t bij 8,00 m. KM uit de tabel = 8,40 m. KG uit de beladingstabel = 7,70 m.
KM volgt uit de romp, KG uit de gewichten.
- 2
Vaste GM = 8,40 − 7,70 = 0,70 m.
Vóór de vrijevloeistofcorrectie.
- 3
Gedeeltelijk gevulde tanks: ΣFSM = 2.231 t·m. FSC = 2.231 ÷ 15.000 = 0,149 m.
Uit de tanktabellen.
- 4
KG gecorrigeerd = 7,849 m; GM gecorrigeerd = 8,40 − 7,849 = 0,551 m, afgerond 0,55 m.
De gecorrigeerde waarde voor deze voorbeelden.
- 5
Het boekje geeft bij 8,00 m een minimale gecorrigeerde GM van 0,35 m: marge 0,20 m.
Lees de kromme bij deze diepgang; gebruik geen vaste waarde.
3Kerngegevens
- GM
- KM − KG
- Vrijevloeistofcorrectie
- FSC = ΣFSM ÷ Δ
- Gecorrigeerde GM
- KM − (KG + FSC)
- Minimum IS-code
- GM0 ≥ 0,15 m, samen met alle andere criteria
4Kernpunten
- 1
GM = KM − KG: KM uit de tabel bij de diepgang, KG uit de momenten.
- 2
Bereken KG gecorrigeerd = KG + ΣFSM ÷ Δ; gebruik de vergelijkingsbasis uit het stabiliteitsboekje.
- 3
Lees de GM- of KG-grens bij de werkelijke diepgang; controleer de vloeistofcorrectie en het gebruiksbereik.
- 4
Te veel GM geeft ook problemen: heftig slingeren en hoge belastingen op sjorringen.
5Veelgemaakte fouten
Fout: GM 0,15 m is genoeg, want dat voldoet aan de IS-code.
Goed: 0,15 m is maar één criterium. De grenskromme in het boekje dekt alle criteria en ligt meestal hoger.
Fout: KM blijft gelijk, hoe je ook laadt.
Goed: KM hangt af van de diepgang. Lees KM na laden of lossen opnieuw af bij de nieuwe diepgang.
6Praktijkgeval en examentips
Na het laden is KG 7,95 m en ΣFSM 1.500 t·m bij Δ 15.000 t, diepgang 8,00 m en KM 8,40 m. De maximale gecorrigeerde KG bij deze diepgang is volgens het boekje 8,05 m. Kun je vertrekken?
Toon het antwoord
FSC = 0,10 m, dus gecorrigeerde KG = 8,05 m en gecorrigeerde GM = 0,35 m. Je voldoet precies aan deze vertrekgrens, zonder marge. Zorg voor meer marge en herbereken waterverplaatsing, KM, KG en FSC na elke wijziging in belading of tanks. Voor vertrek moeten ook alle andere controles voldoen. Bereken ook de aankomsttoestand en tussenliggende toestanden: brandstofverbruik verandert KG, KM en vrije vloeistofoppervlakken. De aankomsttoestand kan dus beter of slechter zijn.
Examentips
- GM = KM − KG; GM gecorrigeerd = KM − (KG + ΣFSM ÷ Δ).
- Lees KM uit de hydrostatische gegevens bij de werkelijke diepgang.
- Volg de vergelijkingsbasis van het boekje voor de minimum-GM- of maximum-KG-kromme; voorkom dubbele vrijevloeistofcorrectie.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities