Reglementen en vaargebieden: welk reglement geldt waar?

Onderwerp 1 van 5

Vier reglementen op het ruime water

Met een Klein Vaarbewijs 2 vaar je op water waar niet overal hetzelfde reglement geldt.

Het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) geldt op de openbare wateren in Nederland, met een paar uitzonderingen. Die uitzonderingen staan in artikel 2 van het Vaststellingsbesluit BPR. Voor het KVB2-examen zijn er vier belangrijk: de Westerschelde met haar mondingen, het Kanaal van Terneuzen met de buitenvoorhavens, de Eemsmonding en het water zeewaarts van de lijn langs de kust en de eilanden (Vaststellingsbesluit BPR art. 2 lid 1 onder c, d, e en g).

Op de Westerschelde geldt het Scheepvaartreglement Westerschelde (SRW). In het Kanaal van Gent naar Terneuzen geldt het Scheepvaartreglement voor dat kanaal (SRKGT). In de Eemsmonding gelden de internationale bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee (BVA, de Nederlandse naam voor de COLREG), aangevuld en gewijzigd door het Scheepvaartreglement Eemsmonding (SRE). Zeewaarts van de kustlijn uit het Vaststellingsbesluit BPR geldt het BPR niet; daar gelden de BVA (BVA-besluit art. 1 en 4).

De Oosterschelde, het IJsselmeer, het Markermeer, het IJmeer en de Waddenzee liggen binnen die lijn. Daar geldt dus gewoon het BPR, met de vaarregels voor betonde vaargeulen en ruim water die je in blok 2 leert. De lijn loopt onder meer langs de zeezijde van de Oosterscheldekering en via de noordkant van de Waddeneilanden.

• Westerschelde met mondingen: SRW (Vaststellingsbesluit BPR art. 2 lid 1 onder c; SRW art. 1).
• Kanaal van Gent naar Terneuzen, sluizen en buitenhavens van Terneuzen: SRKGT (art. 2 lid 1 onder d; SRKGT art. 1).
• Eemsmonding: BVA met het SRE als aanvulling en afwijking (art. 2 lid 1 onder e; SRE art. 1 lid 4).
• Oosterschelde, IJsselmeer, Markermeer, IJmeer en Waddenzee: BPR. Zeewaarts van de kustlijn: geen BPR maar de BVA.

Onderwerp 2 van 5

Het SRW: waar het geldt en wat de woorden betekenen

Het SRW geldt op de Westerschelde met haar mondingen, inclusief een stuk territoriale zee voor Vlissingen (SRW art. 1).

Waar de grens buitengaats precies ligt, hoef je voor het examen niet te weten.

Een klein schip is in het SRW een schip korter dan 20 meter, behalve een sleepboot, een duwboot en een schip dat bezig is met vissen (art. 2 lid 1 onder g). Een zeilschip is een schip onder zeil, mits de motor niet wordt gebruikt (onder f). Zeil je met de motor bij, dan ben je een werktuiglijk voortbewogen schip (onder l). Een waterscooter is een klein schip dat op de motor sneller dan 20 km/u kan en waarop je ‘skiënd’ vaart (onder g.1). Een schip ‘bezig met de uitoefening van de visserij’ vist met netten, lijnen of sleepnetten die zijn manoeuvreerbaarheid beperken. Wie met een sleeplijn achter de boot vist, valt daar niet onder (onder i).

Een onmanoeuvreerbaar schip kan door een buitengewone omstandigheid niet uitwijken (onder m). Een beperkt manoeuvreerbaar schip kan door de aard van zijn werk niet tijdig uitwijken, zoals een baggeraar of een schip dat betonning legt (onder n). Een bovenmaats zeeschip is een zeeschip dat de Rijkshavenmeester Westerschelde om lengte of diepgang als zodanig aanwijst (onder d).

In lid 2 staan de woorden voor het vaarwater. De vaargeul is het betonde of bebakende deel van het vaarwater (onder d). Welke geul hoofdvaargeul of nevenvaargeul is, bepaalt de Rijkshavenmeester (onder e). ‘Varende’ is: niet ten anker, niet gemeerd en niet aan de grond (onder f). Lengte is de lengte over alles (onder i). Opdraaien is keren als je vóór stroom of op stil water vaart; kop vóór nemen is keren van tegen stroom naar vóór stroom (onder l en m). De kapitein of schipper is wie het gezag over het schip voert (onder b). Schepen zijn ‘in zicht van elkaar’ als je de ander met het oog kunt zien (onder j). Beperkt zicht is zicht dat wordt beperkt door mist, nevel, sneeuw, zware regen, rook of iets dergelijks (onder k).

• Klein schip: korter dan 20 m, niet een sleepboot, duwboot of vissend schip (SRW art. 2 lid 1 onder g).
• Zeilen met de motor bij = werktuiglijk voortbewogen schip, geen zeilschip (art. 2 lid 1 onder f en l).
• Een schip dat stil ligt te drijven zonder anker, meertouw of grondcontact is ‘varende’ (art. 2 lid 2 onder f).
• Het reglement ontslaat niemand van de plicht tot goed zeemanschap; afwijken mag en moet als dat nodig is om onmiddellijk gevaar te vermijden (art. 3 lid 1 en 2). De bemanning volgt de bevelen van de schipper (lid 3).

Onderwerp 3 van 5

Algemene plichten op de Westerschelde

De regels voor uitkijk, veilige vaart, gevaar voor aanvaring en maatregelen gelden bij elk soort zicht (SRW art. 4).

Een veilige vaart betekent dat je op tijd kunt ingrijpen en kunt stoppen binnen een afstand die past bij zicht, verkeer, wind, stroom en diepte (art. 6 lid 1).

Wie in de hoofdvaargeul vaart, heeft een motor nodig. Een schip van 12 meter of langer moet door een voldoende krachtige, gebruiksklare motor kunnen worden voortbewogen. Een schip korter dan 12 meter moet een motor hebben die direct klaar is voor gebruik en waarmee je ten minste 6 km/u door het water kunt varen (art. 6 lid 2). Dat geldt niet als je wordt gesleept of geduwd.

Bij een engte, bocht of aanlegplaats in stromend water, waar je niet tegelijk langs elkaar kunt, houdt het schip dat tegen de stroom in vaart gaande totdat het schip dat vóór stroom vaart erdoor is (art. 6 lid 4 onder a). Gaande houden betekent: met de kop tegen de stroom net zoveel vaart lopen dat je ten opzichte van de wal op je plaats blijft. Je wacht dus, maar je blijft bestuurbaar. Op stil water, zonder stroom, geldt iets anders. In een nauwe bocht vaart het schip door dat de buitenbocht aan stuurboord heeft; het andere wacht (art. 6 lid 4 onder b). Bij een engte vaart het schip door dat geen hindernis aan zijn stuurboordzijde heeft; het schip met de hindernis aan stuurboord wacht (onder c). Ankeren of tuig over de grond slepen is verboden binnen 200 meter boven of beneden een kabel of leiding (lid 7). Heb je een werkende radar en marifoon, gebruik die dan zo dat je vroeg ziet of er gevaar voor aanvaring ontstaat (art. 7 lid 2).

• Korter dan 12 m in de hoofdvaargeul: motor direct klaar en ten minste 6 km/u door het water (SRW art. 6 lid 2 onder b).
• Engte met stroom: tegen stroom houdt gaande (wacht op de stroom), vóór stroom gaat eerst (art. 6 lid 4 onder a).
• Stil water: in een nauwe bocht gaat door wie de buitenbocht aan stuurboord heeft; bij een engte wacht wie de hindernis aan stuurboord heeft (art. 6 lid 4 onder b en c).
• Niet ankeren binnen 200 m van een kabel of leiding (art. 6 lid 7).
• Radar en marifoon gebruik je voor een vroege waarschuwing (art. 7 lid 2).

Onderwerp 4 van 5

Het redegebied Vlissingen en diverse bepalingen

Voor Vlissingen ligt het redegebied, met daarin het voorzorgsgebied (SRW art. 43 lid 2).

Het voorzorgsgebied telt als hoofdvaargeul (art. 43 lid 3). Daar is ankeren verboden (art. 47 lid 1). In het voorzorgsgebied loopt een lijn tussen twee door de Rijkshavenmeester vastgestelde punten bij Vlissingen. Een schip met oostelijke koers vermijdt zoveel mogelijk de noordkant van die lijn; een schip met westelijke koers vermijdt zoveel mogelijk de zuidkant (art. 45 lid 1 en 2). Toont de radartoren aan de boulevard van Vlissingen een geel schitterlicht, dan naderen schepen uit zee over de Galgeput of de Sardijngeul. Een naar zee gaand schip dat wil opdraaien, blijft dan oostelijk van het sectorlicht op het westelijke hoofd van de Koopmanshaven (art. 46).

Ligt je schip gemeerd, ten anker of aan de grond, dan moet er iemand aan boord de wacht houden die antwoord geeft als de Rijkshavenmeester of een opsporingsambtenaar roept, tenzij er ontheffing is (art. 50 lid 1). Zwemmers, waterskiërs, waterscooters, zeilplanken en kitesurfers houden voldoende afstand tot varende en werkende schepen. Ze blijven onder meer uit de vaargeul, uit veerroutes, van ankerplaatsen, havenmonden en meerplaatsen weg (art. 50c).

Verkeersaanwijzingen van of namens de Rijkshavenmeester Westerschelde volg je op (art. 54 lid 1). Aan boord heb je een bijgewerkt exemplaar van het SRW en de nieuwste of een bijgewerkte zeekaart van het gebied, op papier of elektronisch. Alleen een open klein schip is hiervan vrijgesteld (art. 55).

• Voorzorgsgebied: niet ankeren (art. 47 lid 1); oostelijke koers blijft zoveel mogelijk ten zuiden van de lijn, westelijke koers ten noorden (art. 45).
• Geel schitterlicht op de radartoren Vlissingen: schepen uit zee via Galgeput of Sardijngeul; wie naar zee gaat en wil opdraaien, blijft oostelijk van het sectorlicht op het westelijke hoofd van de Koopmanshaven (art. 46).
• Wacht aan boord bij gemeerd, ten anker of aan de grond (art. 50 lid 1).
• SRW en zeekaart aan boord, behalve op een open klein schip (art. 55).

Onderwerp 5 van 5

Oefen en ga verder

De beste plekken om dit onderdeel te oefenen. Als je klaar bent, breng één tik je terug naar de cursus.

• COLREG deel A: toepassing en begrippen (Engelstalige termen)Les
• Verantwoordelijkheid tussen schepenLes
• Uitkijk, veilige vaart en gevaar voor aanvaringLes
• Nautische publicaties en kaartcorrectiesLes
• Nauw vaarwater en verkeersscheidingsstelselsLes
• Nederland: het BPR, voorrang en verkeerstekensLes