- 6 modulestheorie in de CBR-routeCBR: Theorie-examens binnenvaart
- 2 examenspraktijk: reisplanning en reisuitvoeringCBR: Praktijkexamen schipper
- 16 jaarminimum voor alle zes theoriemodulesCBR: de zes afzonderlijke theorie-examenpagina’s, inclusief BVLSP
- 18 jaarminimum voor het schipperscertificaatBinnenvaartregeling, art. 7.18 lid 1
- 540 dagenvaartijd in de gewone ervaringsrouteBinnenvaartregeling, art. 7.18 lid 1c; alternatieven hieronder
- € 110,35per regulier theorie-examen in 2026CBR-tarieven 2026, bijlage I
JE BEROEP OP HET WATERWat is Schipper binnenvaart?
Schipper binnenvaart is ook de naam van een mbo-opleiding. Voor je vaarbevoegdheid gaat het om het kwalificatiecertificaat schipper: het document waarmee je als gezagvoerder in de beroepsbinnenvaart vaart. Bij het CBR kun je kiezen voor een EU- of CCR-certificaat; volgens het CBR hebben die dezelfde waarde. De beroepskwalificaties volgen uit Richtlijn (EU) 2017/2397, uitgewerkt in de Binnenvaartwet, het Binnenvaartbesluit en de Binnenvaartregeling.
WAAR JE MEE MAG VARENSchepen, vaargebied en aanvullende vergunningen
Het gewone certificaat geldt op rivieren, kanalen en meren. Voor de Westerschelde, Oosterschelde, Waddenzee, Eems, Dollard, het IJsselmeer, IJmeer en Markermeer heb je de specifieke vergunning maritieme wateren nodig; de Gouwzee is uitgezonderd. De wettelijke drempels van 20 meter lengte en 100 m³ voor lengte × breedte × diepgang bepalen mede wanneer een kwalificatiecertificaat vereist is. Dat zijn geen bovengrenzen van je bevoegdheid en 100 m³ is geen tonnage. De regels omvatten ook onder meer passagiersschepen, sleep- en duwboten, schepen voor gevaarlijke stoffen en drijvende werktuigen, met wettelijke uitzonderingen.
Daarvoor is dit certificaat bedoeld
- Als beroepsschipper een binnenschip voeren binnen je vaargebied en de eventuele beperkingen op je document
- Goederen- of passagiersvaart uitvoeren met de daarnaast vereiste scheepsdocumenten, bemanning en deskundigen
- Je bevoegdheid uitbreiden met de specifieke vergunningen die bij je werk passen
Wat je apart moet regelen
- Voor maritieme binnenwateren: de specifieke vergunning maritieme wateren. Hiervoor behaal je het CBR-examen Maritieme wateren (BVMW); zie de examenlink bij de bronnen (Binnenvaartregeling, artikel 7.19 lid 1)
- Voor radarvaart: de specifieke vergunning via de CBR-radarexamens, met theorie BVRT en praktijk, een bestaand radarpatent of een in artikel 7.19 lid 3 genoemd mbo-diploma Kapitein binnenvaart of Schipper binnenvaart dan wel het radaronderdeel daarvan; controleer de genoemde opleidingscodes
- Voor aangewezen risicotrajecten buiten de Nederlandse wateren: de bijbehorende specifieke vergunning, bijvoorbeeld voor delen van de Rijn via CBR Kennis van de Rijn (BVKR; Middenrijn/Bovenrijn). Voor het Nederlandse deel van de Rijn is die Rijnvergunning niet nodig (CBR: specifieke vergunning Rijn; artikel 7.19 lid 2)
- Voor grote konvooien: de specifieke vergunning met ten minste 720 dagen vaartijd, waarvan minstens 540 als schipper en 180 als begeleider van een groot konvooi (Binnenvaartregeling, artikel 7.19 lid 5)
- Voor LNG als brandstof: het vereiste kwalificatiecertificaat LNG; voor passagiersveiligheid gelden aparte eisen aan deskundigen
- Voor bedrijfsmatig goederenvervoer: de afzonderlijke vakbekwaamheid binnen de onderneming; het schipperscertificaat alleen dekt die eis niet
VOOR JE BEGINTExamen doen is iets anders dan je certificaat aanvragen
Beginnen met de CBR-examens
- Voor alle zes theoriemodules geldt een minimumleeftijd van 16 jaar: Navigatie, Bedienen vaartuig en ladingbehandeling, Scheepswerktuigkunde, Onderhoud/gezondheid/veiligheid, Communicatie en Reglementen (CBR-modulepagina’s)
- Neem een geldig identiteitsbewijs en je reserveringsbevestiging mee naar het examen
- Voor het diploma Schipper rivieren, kanalen en meren moet je ook de kwalificatie matroos in je dienstboekje of de CBR-verklaring praktijkexamen matroos aantonen
- Een Klein Vaarbewijs is geen algemene vooropleidingseis in de routes van artikel 7.18; de benodigde beroepskwalificaties en ervaring hangen af van je route
Voor afgifte van het kwalificatiecertificaat
- Je bent ten minste 18 jaar en voldoet aan de toepasselijke afgiftevoorwaarden (Binnenvaartregeling, artikel 7.18)
- Je hebt het vereiste schippersdiploma of een door het CBR genoemd passend mbo-diploma
- Je toont de vereiste vaartijd aan met een vaartijdverklaring van SAB; houd je dienstboekje zorgvuldig bij
- Je hebt een basiscertificaat marifonie, Marcom-B of Marcom-A, zoals genoemd in artikel 7.18
- Je levert een geneeskundige verklaring van een aangewezen keuringsarts aan, bij de eerste aanvraag niet ouder dan drie maanden. Volgens het CBR kan ook een zeevaartkeuring van een aangewezen arts, maximaal drie maanden oud, samen met de gezondheidsverklaring binnenvaart. Praktische tip: zorg dat beide stukken bij je aanvraag maximaal drie maanden oud zijn
- Je voegt een recente pasfoto en de overige bijlagen uit de CBR-checklist toe
Voor de gewone ervaringsroute geldt minimaal 540 vaardagen. Met 500 dagen werkervaring aan boord van een zeeschip wordt de vereiste binnenvaarttijd 180 dagen; de relevante CBR-theorie- en praktijkexamens blijven nodig (Binnenvaartregeling, artikel 7.18 lid 1c). De stuurmanroute vraagt de relevante examenverklaring van artikel 7.17 én ten minste 180 dagen vaartijd in de functie stuurman (artikel 7.18 lid 1b). De goedgekeurde opleiding van minstens drie jaar vraagt 360 vaardagen tijdens of na de opleiding (lid 1a). De zij-instroomroute van minstens anderhalf jaar vraagt 180 dagen tijdens en 180 dagen na de opleiding, plus vooraf vijf jaar werkervaring, 500 dagen als dekbemanningslid op zee of een voltooide beroepsopleiding van minstens drie jaar (lid 1d). Het CBR meldt bij controle nog geen aanbieders voor die anderhalfjarige route. Begin je als deksman, dan gelden ook de basisveiligheidseisen van artikel 7.18e; regel die via een erkende route.
VAN RESERVERING TOT DOCUMENTZo regel je examens en aanvraag
- Kies eerst de route die bij je ervaring past
Leg je diploma’s, matrooskwalificatie en geregistreerde vaartijd naast de CBR-voorwaarden. Laat eventuele vrijstellingen vooraf beoordelen. Zo weet je welke modules en praktijkonderdelen je nog nodig hebt.
- Reserveer de theorie bij het CBR
Dat kan via Mijn CBR of via je opleider. In Mijn CBR kies je een beschikbare locatie en datum. Kun je die route niet gebruiken, volg dan het CBR-aanvraagformulier voor theorie-examens binnenvaart; het CBR deelt je examen dan in.
- Plan de praktijk via een gecertificeerde opleider
Reisplanning doe je op het opleidingsinstituut. Reisuitvoering vindt plaats op een binnenvaartsimulator bij een opleider. Het CBR vermeldt de beschikbare opleiders op de examenpagina’s. Je moet voor beide onderdelen slagen.
- Vraag daarna je kwalificatiecertificaat aan
Met DigiD kun je het EU-certificaat zonder nieuwe specifieke vergunningen aanvragen, betalen en downloaden via Mijn CBR. Voor een CCR-certificaat, zonder DigiD of met nieuwe specifieke vergunningen gebruik je het aanvraagformulier. Dat stuur je met bijlagen naar klantenservice.ccv@cbr.nl of naar CBR divisie CCV, Postbus 1810, 2280 DV Rijswijk.
Reken met de officiële tarieven van 2026: € 110,35 per regulier theorie-examen, € 155,60 voor reisplanning, € 283,65 voor reisuitvoering en € 69,85 voor de eerste aanvraag van het kwalificatiecertificaat. De bijschrijving maritieme wateren/grote konvooien staat op € 34,85. Dit zijn losse CBR-tarieven, geen totaalprijs voor je traject. Opleiding, simulatorvoorbereiding, matroostraject, keuring, marifonie en vaartijddocumenten kunnen daarnaast kosten meebrengen; vraag daarvoor afzonderlijke bedragen op.
HET EXAMEN VAN DICHTBIJLosse modules, elk met een eigen beoordeling
| Onderdeel | Vorm, tijd en slaaggrens |
|---|---|
| Navigatie — BVN | 60 meerkeuzevragen in 90 minuten; geslaagd vanaf 48 goed. Vaarroute, bemanning, manoeuvreren en noodsituaties. |
| Bedienen vaartuig en ladingbehandeling — BVLSP | 40 meerkeuzevragen in 60 minuten; geslaagd vanaf 32 goed. Minimumleeftijd 16 jaar; de uitslag is twee jaar geldig (CBR: examen Bedienen vaartuig en ladingbehandeling). |
| Scheepswerktuigkunde — BVSER | 40 meerkeuzevragen in 60 minuten; geslaagd vanaf 32 goed. Ook elektriciteit, elektronica en meet- en regeltechniek. |
| Onderhoud, gezondheid en veiligheid — BVGVM | 40 meerkeuzevragen in 60 minuten; geslaagd vanaf 32 goed. Inclusief noodsituaties, personen met beperkte mobiliteit en milieubescherming. |
| Communicatie — BVCOM | 20 meerkeuzevragen in 30 minuten; geslaagd vanaf 16 goed. Onder meer personeelsbeheer, vaktaal en werkklimaat aan boord. |
| Reglementen — BVREG | 50 meerkeuzevragen in 75 minuten; geslaagd vanaf 40 goed. Binnenvaartregels, verkeersbegeleiding en reageren op noodsituaties. |
| Reisplanning — BVPR | Schriftelijk praktijkexamen met 20 opdrachten, maximaal 90 minuten. Categorie I: per onderdeel minstens een 7; categorie II: gemiddeld minstens een 6. Je werkt met aangeleverde documenten, kaarten en hulpmiddelen. |
| Reisuitvoering — BVUR | Maximaal 90 minuten op de simulator, met een schip van 110 meter en een reis in vier delen. Voor de beoordeling: zie de CBR-exameneisen Reisuitvoering. |
| Aanvulling Maritieme wateren — BVMW | Voor de specifieke vergunning, boven op de basisroute: 50 meerkeuzevragen in 75 minuten; geslaagd vanaf 40 goed. Onder meer kaarten, getijden en SIGNI/IALA. |
GERICHT AAN DE SLAGZo maak je de voorbereiding overzichtelijk
- Maak per module een afvinklijst
Neem de actuele CBR-exameneisen als uitgangspunt. Noteer per onderwerp wat je al beheerst en welk onderdeel je nog moet uitzoeken. Oefen manoeuvreren, stabiliteit en ladingbehandeling ook met concrete situaties.
- Koppel ieder sein aan het juiste reglement
Bij Reglementen horen onder meer BPR, RPR en het reglement voor het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Lichten, dagtekens en geluidsseinen staan expliciet in de exameneisen. Gebruik de Rijkswaterstaat-informatie om het toepassingsgebied te leren; algemene COLREG-oefeningen vervangen de binnenvaartregels niet.
- Oefen met de tijd van jouw module
Werk met de bevestigde vragenomvang en tijd uit de tabel. Kijk na een oefenronde vooral waarom je een fout maakte: een regel verkeerd gelezen, een berekening overgeslagen of een situatie niet herkend? Laat de praktijkopleider je voorbereiding op reisplanning en reisuitvoering begeleiden.
- Plan ook je bewijsstukken
Laat vaartijd tijdig registreren en stem je keuring af op de aanvraag. Voor de uitbreiding maritieme wateren neem je ook getijden, kaartgebruik en SIGNI/IALA mee. IALACOLREG biedt alleen examenvoorbereiding, geen gecertificeerde of goedgekeurde opleiding.
JE VOLGENDE STAPHoe passen de diploma’s en functies bij elkaar?
| Stap | Betekenis voor je route |
|---|---|
| Matroos → volmatroos → stuurman | Beroepsfuncties met eigen kwalificatie- en vaartijdeisen. Voor de stuurmanroute naar schipper zijn de relevante examenverklaring van artikel 7.17 en minstens 180 dagen in de functie stuurman nodig (artikel 7.18 lid 1b). |
| Aspirant schipper | Volgens het CBR ontvang je dit diploma als je de zes theorie-examens binnen twee jaar behaalt. De theorie-uitslagen blijven dan geldig terwijl je verder vaartijd opbouwt en de praktijkexamens doet. Heb je dit diploma vóór 1 januari 2025 behaald, dan moet je alsnog de kwalificatie matroos behalen en aantonen. Het aspirantdiploma alleen geeft nog geen schippersbevoegdheid. |
| Schipper rivieren, kanalen en meren | Na de vereiste theorie, beide praktijkexamens en de matrooskwalificatie. Voor het kwalificatiecertificaat moet je daarnaast aan de afgiftevoorwaarden voldoen. |
| Schipper binnenvaart / Kapitein binnenvaart / Bootman | Passende mbo-diploma’s bieden een opleidingsroute naar hetzelfde kwalificatiecertificaat; de opleidingsnaam Kapitein binnenvaart geeft op zichzelf geen onbeperkte zeevaartbevoegdheid. |
| Aanvullende bevoegdheden | Je bouwt verder met specifieke vergunningen, bijvoorbeeld maritieme wateren, radar, grote konvooien of aangewezen risicotrajecten buiten de Nederlandse wateren, zoals delen van de Rijn. Het vaargebied en de taak bepalen welke aanvulling nodig is (Binnenvaartregeling, artikel 7.19; CBR: specifieke vergunning Rijn). |
Losse theorie-uitslagen zijn volgens de CBR-modulepagina’s twee jaar geldig; met het diploma Aspirant schipper blijven die uitslagen geldig terwijl je verder vaartijd opbouwt en de praktijkexamens doet (CBR: kwalificatiecertificaat schipper). Ook de uitslagen van reisplanning en reisuitvoering zijn twee jaar geldig. Het kwalificatiecertificaat zelf heeft een eigen geldigheidsduur: volgens het CBR verleng je na maximaal dertien jaar en bij de leeftijdsmomenten 60, 65 en 70 jaar; vanaf 70 jaar om de twee jaar. Controleer daarom steeds de einddatum op je eigen document.
Past dit bij jou?
Een passende stap als je
- Beroepsmatig verantwoordelijkheid wilt dragen voor een binnenschip
- Gericht theorie wilt leren en die kennis aan boord en op de simulator wilt toepassen
- Een route kunt kiezen die aansluit op je diploma’s en aantoonbare ervaring
Houd rekening met
- Het verschil tussen een examenuitslag, een diploma en het uiteindelijke kwalificatiecertificaat
- De benodigde vaartijd, matrooskwalificatie, marifonie en medische geschiktheid
- Aanvullende vergunningen en deskundigheid voor het vaargebied en het soort werk
Begin met je eigen vertrekpunt: welke papieren en vaardagen heb je al? Maak daarna een haalbare planning voor de ontbrekende modules, praktijk en documenten. Met die volgorde weet je waarvoor je leert en hoe het examen past in je stap naar het schippersvak.
Lichten en seinen binnen de officiële examenstof
Oefenvragen (met antwoorden)
De voorschriften voor sturen en zeilen in Afdeling II (Voorschriften 11-18) zijn van toepassing:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: B. Alleen op schepen die elkaar visueel in zicht hebben
Voorschrift 11: de voorschriften in Afdeling II gelden alleen voor schepen die elkaar in zicht hebben, wat betekent dat het ene vanaf het andere visueel kan worden waargenomen. Alleen radarcontact telt niet.
Plaatselijke havenautoriteiten mogen bijzondere regels vaststellen die:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: B. Zo nauw mogelijk moeten aansluiten bij de COLREGs
b Niets in deze Voorschriften verzet zich tegen het toepassen van bijzondere voorschriften uitgevaardigd door een bevoegde instantie voor reden, havens, rivieren, meren of binnenwateren, die in verbinding staan met de volle zee en bevaarbaar zijn voor zeegaande schepen. Zulke bijzondere voorschriften dienen zoveel mogelijk overeen te stemmen met deze Voorschriften.
Naleving van de COLREGs:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: B. Ontslaat een schip niet van de gevolgen van nalatigheid in goede zeemanschap
Voorschrift 2(a) bepaalt dat niets in de regels een schip vrijwaart van de gevolgen van het verwaarlozen van goede zeemanschap.
Een 'onmanoeuvreerbaar schip' (NUC) is een schip dat:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: C. Door bijzondere omstandigheden niet kan manoeuvreren zoals vereist en daardoor niet kan uitwijken voor een ander schip
(f) betekent de uitdrukking ,,onmanoeuvreerbaar schip” een schip dat wegens een buitengewone omstandigheid niet in staat is te manoeuvreren zoals vereist volgens deze Voorschriften en dat daardoor niet in staat is voor een ander schip uit te wijken;
Een goede uitkijk vereist het gebruik van:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: C. Zicht, gehoor en alle beschikbare middelen die bij de omstandigheden passen
Elk schip dient te allen tijde goede uitkijk te houden door te kijken en te luisteren alsook door gebruik te maken van alle beschikbare middelen die in de heersende omstandigheden en toestanden passend zijn ten einde een volledige beoordeling van de situatie en van het gevaar voor aanvaring te kunnen maken.
Welke factor wordt in Voorschrift 6 NIET genoemd voor het bepalen van veilige vaart?
Antwoord tonen
Juiste antwoord: C. Het commerciële vaarschema van het schip
Voorschrift 6 noemt onder meer zicht, verkeersdichtheid en manoeuvreerbaarheid. Het commerciële vaarschema is nooit een factor bij het bepalen van veilige vaart.
Als er twijfel bestaat of gevaar voor aanvaring aanwezig is:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: C. Dan wordt dat gevaar geacht te bestaan
Voorschrift 7(a): als er enige twijfel bestaat, wordt zulk gevaar geacht te bestaan.
Als de omstandigheden het toelaten: Koersveranderingen om aanvaring te vermijden moeten:
Antwoord tonen
Juiste antwoord: B. Groot genoeg zijn om voor het andere schip duidelijk waarneembaar te zijn
b Elke verandering van koers en/of vaart ter vermijding van aanvaring dient, indien de omstandigheden zulks toelaten, groot genoeg te zijn om gemakkelijk waarneembaar te zijn voor een ander schip waarop met het oog of met behulp van radar wordt waargenomen; een opeenvolging van kleine veranderingen van koers en/of vaart dient te worden vermeden.
De volledige gids
Wil je beroepsmatig aan het roer van een binnenschip staan? Dan draait het om het kwalificatiecertificaat schipper. De CBR-route combineert losse theorie-examens met reisplanning, reisuitvoering en aantoonbare vaartijd. Je kunt het stap voor stap aanpakken: eerst je route bepalen, dan gericht studeren en ervaring opbouwen.
De CBR-route bestaat uit zes theorie-examens, reisplanning en reisuitvoering. De gewone ervaringsroute vraagt 540 vaardagen; er zijn alternatieven via stuurman, zee-ervaring en goedgekeurde opleidingen. IALACOLREG biedt uitsluitend examenvoorbereiding, geen gecertificeerde of erkende opleiding.
Wie kan beginnen?
Voor alle zes theoriemodules moet je minimaal 16 jaar zijn (CBR-modulepagina’s); voor het schipperscertificaat minimaal 18 (Binnenvaartregeling, artikel 7.18). Voor het diploma in de CBR-route is ook de matrooskwalificatie of CBR-verklaring matroos nodig. Dat geldt ook bij een diploma Aspirant schipper van vóór 1 januari 2025. Afgifte vereist daarnaast passende vaartijd, marifonie en medische geschiktheid (CBR: kwalificatiecertificaat schipper).
Examens reserveren en je certificaat aanvragen
Reserveer theorie via Mijn CBR of je opleider en praktijk via een gecertificeerde opleider. Vraag na het voldoen aan de voorwaarden het EU-certificaat aan via Mijn CBR met DigiD. Zonder DigiD, voor CCR of voor nieuwe specifieke vergunningen gebruik je het CBR-aanvraagformulier. Lever de diploma-, vaartijd-, marifonie- en medische bewijsstukken aan. Voor de eerste aanvraag mag de geneeskundige verklaring niet ouder zijn dan drie maanden. Als alternatief accepteert het CBR een zeevaartkeuring van een aangewezen arts, maximaal drie maanden oud, met de gezondheidsverklaring binnenvaart. Praktische tip: houd beide stukken bij de aanvraag maximaal drie maanden oud (CBR: eerste aanvraag en gezondheidsverklaring binnenvaart).
Veelgestelde vragen over Schipper binnenvaart
- Hoeveel vragen krijg ik?
- Navigatie heeft 60 vragen in 90 minuten, met minstens 48 goed; Reglementen 50 in 75 minuten, minstens 40 goed; Communicatie 20 in 30 minuten, minstens 16 goed. Bedienen vaartuig en ladingbehandeling (BVLSP), Scheepswerktuigkunde en Onderhoud/gezondheid/veiligheid hebben elk 40 meerkeuzevragen in 60 minuten, met minstens 32 goed. Voor alle zes geldt: minimumleeftijd 16 jaar en een uitslag die twee jaar geldig is (CBR: afzonderlijke examenpagina’s).
- Welke vaartijd heb ik nodig?
- De gewone ervaringsroute vraagt 540 vaardagen. Met 500 dagen werkervaring aan boord van een zeeschip wordt dat 180 dagen binnenvaart; de relevante CBR-theorie- en praktijkexamens blijven nodig (Binnenvaartregeling, artikel 7.18 lid 1c; CBR: kwalificatiecertificaat schipper). De stuurmanroute vraagt de relevante examenverklaring van artikel 7.17 én minstens 180 dagen vaartijd in de functie stuurman (artikel 7.18 lid 1b). Er zijn ook routes via goedgekeurde opleidingen.
- Mag ik op alle binnenwateren varen?
- Het gewone certificaat geldt op rivieren, kanalen en meren. Voor aangewezen maritieme binnenwateren heb je de specifieke vergunning maritieme wateren nodig, via examen BVMW; de Gouwzee is uitgezonderd. Voor radarvaart en grote konvooien gelden aparte voorwaarden. Risicotrajectvergunningen betreffen aangewezen trajecten buiten de Nederlandse wateren, bijvoorbeeld delen van de Rijn via Kennis van de Rijn (BVKR). Het Nederlandse deel van de Rijn vraagt die Rijnvergunning niet (Binnenvaartregeling, artikelen 7.11b en 7.19; CBR: Maritieme wateren en specifieke vergunning Rijn).
Andere examens
Gecontroleerd door Ramon Curto, Docent nautiek bij het IECNPC · Laatst beoordeeld:
