Twee middaghoogten uitgewerkt
1De les in gewone woorden
Een novemberhoogte met ongelijknamige ZD en Dec bij West-Afrika en een meihoogte met gelijknamige ZD en Dec bij de Azoren, beide met echte almanakwaarden uit 2026.
Voorbeeld 1: gegevens
26 november 2026, gegiste positie 21°10′N 027°45′W, westwaarts onderweg. Middag om 1338 UT. Onderste zonsrand, meridiaanshoogte Hs 47°31,4′, zon zuid. Indexfout IE 1,8′ buiten de boog, ooghoogte 2,5 m. Dec om 1338 UT: S 21°00,2′.
Voorbeeld 1: uitkomst
Ho = 47°45,8′, na de correcties uit de sextantles. ZD = 90° − 47°45,8′ = 42°14,2′, met naam N omdat de zon zuid staat. Dec S: ongelijknamig, dus trek af: 42°14,2′ − 21°00,2′ = 21°14,0′N. De gegiste breedte was 21°10′N: je bent 4 M noordelijker.
Voorbeeld 2: gegevens
13 mei 2026, gegiste positie 37°50′N 035°20′W, onderweg naar de Azoren. Bij meridiaansdoorgang staat de zon zuid. De gecorrigeerde hoogte Ho is 70°42,8′; de declinatie is N 18°28,8′.
Voorbeeld 2: uitkomst
ZD = 90° − 70°42,8′ = 19°17,2′, met naam N. Dec N: gelijknamig, dus tel op: 19°17,2′ + 18°28,8′ = 37°46,0′N, 4 M zuid van de gegiste positie. De online almanak van het US Naval Observatory berekent op deze breedten hoogten van 47°45,8′ en 70°42,8′. Dat is een controle op beide voorbeelden.
Toepassing
De middagbreedte is een positielijn die oost-west loopt. Zij vertelt je hoe noordelijk of zuidelijk je bent, maar geeft geen lengte. Vroeger bereikten zeevaarders eerst de breedte van een eiland. Daarna voeren zij daarlangs oost- of westwaarts: de breedte afzeilen.
2Kerngegevens
- Voorbeeld 1: gegevens
- 26 nov 2026: Ho 47°45,8′, zon S, Dec S 21°00,2′
- Voorbeeld 1: breedte
- ZD 42°14,2′ N − Dec 21°00,2′ S = 21°14,0′N
- Voorbeeld 2: gegevens
- 13 mei 2026: Ho 70°42,8′, zon S, Dec N 18°28,8′
- Voorbeeld 2: breedte
- ZD 19°17,2′ N + Dec 18°28,8′ N = 37°46,0′N
- Positielijn
- De middagbreedte loopt oost-west
3Kernpunten
- 1
Vb. 1 (ongelijknamig): 42°14,2′ N − 21°00,2′ S = 21°14,0′N.
- 2
Vb. 2 (gelijknamig): 19°17,2′ N + 18°28,8′ N = 37°46,0′N.
- 3
Geef ZD altijd eerst de naam op basis van de zonspeiling, voordat je combineert.
- 4
De middagbreedte is een positielijn die oost-west loopt.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Tel in november bij Afrika Dec op, omdat breedte en ZD allebei noord zijn.
Goed: Vergelijk ZD met Dec: ZD N, Dec S, ongelijknamig, dus trek af.
Fout: Een middaghoogte geeft een volledige plaatsbepaling.
Goed: Zij geeft alleen breedte: een positielijn die oost-west loopt. Zie Astronavigatie: hoogteberekening voor het combineren van positielijnen.
5Praktijkgeval en examentips
Op 26 november 2026 berekent je maat de middagbreedte als 63°14,4′N. De gegiste breedte is 21°10′N. Zoek de fout en de juiste uitkomst met Ho 47°45,8′ en Dec S 21°00,2′.
Toon het antwoord
63°14,4′ is ZD + Dec: je maat telde een zuidelijke Dec bij een noordelijke ZD op. ZD = 42°14,2′, met naam N omdat de zon zuid stond; Dec is S, ongelijknamig, dus trek af: 42°14,2′ − 21°00,2′ = 21°14,0′N. Dat ligt binnen 4 M van de gegiste positie: een extra controle.
Examentips
- Ongelijknamig: trek de kleinste waarde van de grootste af; behoud de naam van de grootste.
- Gelijknamig: tel de waarden op en behoud hun gemeenschappelijke naam.
- Vergelijk met de gegiste positie; controleer opnieuw bij een groot verschil.
- De breedte afzeilen: bereik de breedte van je bestemming en vaar daarna oost of west.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities