Luchtvochtigheid en dauwpunt
1De les in gewone woorden
Lucht bevat onzichtbare waterdamp. Bij het dauwpunt raakt ze verzadigd. Verdere afkoeling vormt meestal druppeltjes: dauw, mist of wolken.
Waterdamp
Lucht bevat altijd wat waterdamp: water als onzichtbaar gas. Warme lucht kan veel meer bevatten dan koude lucht: de hoeveelheid die nodig is voor verzadiging neemt sterk toe met de temperatuur. Bevat lucht het maximum bij haar temperatuur, dan is ze verzadigd.
Absolute en relatieve luchtvochtigheid
Absolute luchtvochtigheid is de massa waterdamp in een volume lucht, in gram per kubieke meter. Relatieve luchtvochtigheid (RV) vergelijkt de aanwezige waterdamp met het maximum dat lucht bij die temperatuur kan bevatten, in procenten. Bij 100 % RV is de lucht verzadigd. Koelt onverzadigde lucht af zonder verandering in het waterdampgehalte, dan stijgt de RV tot aan verzadiging.
Dauwpunt
Het dauwpunt is de temperatuur waartoe lucht moet afkoelen, zonder verandering in het waterdampgehalte, om verzadigd te raken. Onder het dauwpunt condenseert de overtollige waterdamp tot druppeltjes. Zo ontstaan dauw op het dek, mist en wolken. Het verschil tussen luchttemperatuur en dauwpunt heet het dauwpuntverschil. Hoe kleiner dat verschil, hoe minder afkoeling nodig is voor verzadiging.
Meten aan boord
Een psychrometer heeft een droge en een natte thermometer. Bij de natte thermometer zit een schoon, nat doekje om het vloeistofreservoir. Laat er lucht langs stromen volgens de instructies. Verdamping koelt de natte thermometer; bij drogere lucht is het temperatuurverschil groter. Bij een goed bevochtigd en geventileerd instrument wijzen gelijke temperaturen op verzadiging. De bijbehorende tabel geeft RV en dauwpunt. Elektronische luchtvochtigheidssensoren berekenen die automatisch.
2Kerngegevens
- Verzadigde lucht
- Relatieve luchtvochtigheid 100 %; luchttemperatuur = dauwpunt
- Warme lucht kan meer bevatten
- Bij hogere temperaturen is veel meer waterdamp nodig voor verzadiging
- Dauwpuntverschil
- Luchttemperatuur − dauwpunt; klein verschil = bijna verzadigd
- Psychrometer
- Droge en natte thermometer; groter temperatuurverschil = drogere lucht
3Kernpunten
- 1
Warme lucht kan veel meer waterdamp bevatten dan koude lucht.
- 2
De relatieve luchtvochtigheid stijgt als onverzadigde lucht afkoelt naar het dauwpunt.
- 3
Bij het dauwpunt is lucht verzadigd; bij verdere afkoeling condenseert waterdamp.
- 4
Een klein dauwpuntverschil betekent dat de lucht bijna verzadigd is.
- 5
Een psychrometer geeft RV en dauwpunt uit de metingen van de droge en natte thermometer.
4Veelgemaakte fouten
Fout: De relatieve luchtvochtigheid vertelt hoeveel water de lucht bevat.
Goed: Het is een percentage van wat lucht bij haar temperatuur kan bevatten. Bij onverzadigde lucht stijgt de RV als de lucht afkoelt naar het dauwpunt.
Fout: Het dauwpunt is de temperatuur waarbij water op het dek kookt en verdampt.
Goed: Het is de temperatuur waarbij lucht door afkoeling verzadigd raakt en druppeltjes beginnen te ontstaan.
Fout: Als de natte thermometer een lagere temperatuur aangeeft dan de droge, is de lucht verzadigd.
Goed: Bij een goed bevochtigd en geventileerd instrument betekenen gelijke waarden verzadiging. Een groter verschil betekent drogere lucht.
5Praktijkgeval en examentips
Je meet een luchttemperatuur van 18 °C en een dauwpunt van 16 °C. Hoe groot is het dauwpuntverschil? Wat gebeurt er als de lucht afkoelt tot 16 °C zonder verandering in het waterdampgehalte?
Toon het antwoord
Het verschil is 2 °C. Bij 16 °C raakt de lucht verzadigd: de relatieve luchtvochtigheid is 100 %. Bij verdere afkoeling condenseert normaal gesproken een deel van de waterdamp.
Examentips
- Relatieve luchtvochtigheid is de aanwezige waterdamp als percentage van het maximum bij die temperatuur.
- Dauwpunt: de temperatuur waarbij lucht door afkoeling verzadigd raakt.
- Psychrometer: met een nat doekje en goede ventilatie betekenen gelijke thermometerstanden verzadigde lucht.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities