Miswijzing en deviatie met Polaris berekenen
1De les in gewone woorden
Peil Polaris met het kompas en vergelijk die peiling met het ware azimut uit de almanak. Dat geeft de miswijzing. Trek de variatie ervan af voor de deviatie.
Miswijzing
De miswijzing is het totale verschil tussen een kompasaflezing en waar: miswijzing = ware peiling − kompaspeiling. Bij het passeren van 000° tel je vóór het aftrekken 360° op bij de kleinste peiling. Een positieve uitkomst noem je oost, een negatieve west. Het is de som van variatie en deviatie (zie de kompasbasis). Spaanse opleidingen noemen dit de corrección total (Ct): Ct = azimut verdadero (Zv) − azimut de aguja (Za).
De peiling nemen
Om het stuurkompas te controleren, houd je de boot stabiel op de koers die je wilt controleren. Peil Polaris over het kompas met een azimutspiegel of een ander peiltoestel dat geschikt is voor die hoogte. Noteer de koers en de exacte UT. Met een handpeilkompas controleer je alleen dat kompas zelf. De deviatie daarvan kan veranderen met je plek aan boord en de koers van de boot. Die geeft niet de deviatie van het stuurkompas.
Rekenvoorbeeld
Op 41°N, met een koers van 090°C, peil je Polaris op 002,0°C. Met de UT van de peiling bereken je LHA Aries. De Polaristabel geeft een waar azimut van 359,4°T. Reken met 362,0° in plaats van 002,0°: miswijzing = 359,4 − 362,0 = −2,6°, dus 2,6°W.
Deviatie
De kompasroos op de kaart, bijgewerkt naar dit jaar, geeft een variatie van 0,5°E (+0,5). Deviatie = miswijzing − variatie = −2,6 − (+0,5) = −3,1°: 3,1°W op een koers van 090°C. Noteer dit bij die koers in de deviatietabel. Spaanse boeken schrijven hetzelfde: desvío = Ct − declinación magnética (dm).
Een bruikbare controle
Eén peiling geeft alleen de miswijzing op één koers, want deviatie verandert met de koers. Herhaal dit op meerdere koersen, ongeveer elke 45°, om een hele tabel te controleren. Bij een hoogte van ongeveer 40° heb je mogelijk een azimutspiegel als opzetstuk nodig. Controleer of het peiltoestel van je kompas zo hoog kan kijken. Met een gewone peilring lukt dat mogelijk niet.
2Stap voor stap
Miswijzing bepalen met Polaris
- 1
Houd de te controleren koers stabiel aan en noteer die.
De deviatie hoort bij de koers van de boot, niet bij de peilrichting.
- 2
Peil Polaris met het kompas en noteer de UT op de minuut.
Het ware azimut hangt via LHA Aries af van het tijdstip.
- 3
Bereken LHA Aries: GHA Aries voor die UT ± je lengte.
Daarmee zoek je, samen met je breedte, in de azimuttabel voor Polaris.
- 4
Lees het ware azimut af uit de Polaristabel van de almanak.
Polaris kan op gematigde breedten ongeveer een graad van noord afwijken.
- 5
Trek kompas af van waar. Boven +180° trek je 360° af; onder −180° tel je 360° op. Positief is E; negatief is W.
Dit is de totale correctie: variatie plus deviatie.
- 6
Deviatie = miswijzing − variatie, voor die koers.
De variatie haal je uit de kaart. Wat overblijft, is de eigen fout van de boot.
3Kerngegevens
- Miswijzing
- Waar − kompas, herleid tot −180°–+180°; + = E, − = W
- Deviatie
- Miswijzing − variatie (oost +, west −)
- Berekende miswijzing
- 359,4 − 362,0 = −2,6°: 2,6°W
- Berekende deviatie
- −2,6 − (+0,5) = 3,1°W op 090°C
- Spaanse termen
- Ct = Zv − Za; desvío = Ct − dm
4Kernpunten
- 1
Miswijzing = waar − kompas: herleid zo nodig bij 000°; positief is oost, negatief west.
- 2
Deviatie = miswijzing − variatie, voor de koers die je voer.
- 3
Controleer het stuurkompas op de te controleren koers en noteer de exacte UT.
- 4
Herhaal dit op meerdere koersen: één peiling geeft de deviatie voor één koers.
5Veelgemaakte fouten
Fout: Miswijzing = kompaspeiling − ware peiling.
Goed: Miswijzing = waar − kompas. Reken met 362,0° in plaats van 002,0°: 359,4 − 362,0 = −2,6°, dus 2,6°W.
Fout: Noteer de deviatie bij de peiling van Polaris, ongeveer noord.
Goed: De deviatie hangt af van de koers van de boot. Noteer haar bij de koers die je stuurde, hier 090°C.
Fout: Bepaal met een handpeilkompas de deviatie van het stuurkompas.
Goed: Elk kompas heeft zijn eigen deviatie. Neem de peiling over het kompas dat je controleert.
6Praktijkgeval en examentips
Op een koers van 200°C op 38°N peil je Polaris over het stuurkompas op 358,5°C. Het ware azimut is 000,7°T. De variatie is 1,0°W. Een bemanningslid wil de deviatie noteren bij 000°C. Bereken de miswijzing en deviatie en bepaal waar je die noteert.
Toon het antwoord
Miswijzing = waar − kompas = 000,7 − 358,5. Reken met 360,7 in plaats van 000,7: 360,7 − 358,5 = +2,2°, dus 2,2°E. Deviatie = miswijzing − variatie = +2,2 − (−1,0) = +3,2°, dus 3,2°E op een koers van 200°C. Noteer 3,2°E bij 200°C, niet bij 000°C: deviatie hoort bij de koers van de boot.
Examentips
- Miswijzing (corrección total) = waar azimut − kompasazimut.
- Deviatie = miswijzing − variatie; oost +, west −.
- De deviatie hoort bij de koers van de boot op het moment van peilen.
- Bij het passeren van 000° tel je vóór het aftrekken 360° op bij het kleinste getal.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities