De maansdag en de getijtypen
1De les in gewone woorden
De maan staat elke 24 uur en 50 minuten weer boven dezelfde plaats. Hoogwater valt daardoor dagelijks ongeveer 50 minuten later. Het getij kan dubbeldaags, enkeldaags of gemengd zijn.
De maansdag
Terwijl de aarde eenmaal draait, beweegt de maan in dezelfde richting verder in haar baan. De aarde heeft ongeveer 50 minuten extra nodig om haar in te halen. De maan staat dus elke 24 uur en 50 minuten weer boven dezelfde plaats: de maansdag. Met twee waterbergen valt hoogwater gemiddeld elke 12 uur en 25 minuten, en elke dag ongeveer 50 minuten later.
Dubbeldaags getij
Een dubbeldaags getij heeft twee hoogwaters en twee laagwaters per dag, van vrijwel gelijke hoogte. Dit getij vind je langs de Atlantische kusten van Europa, van Portugal en Galicië tot het Kanaal en de Noordzee.
De declinatie van de maan
De maan staat niet steeds boven de evenaar. In ongeveer een maand varieert haar declinatie, de hoek ten noorden of zuiden van de evenaar, tot ongeveer 28°. De waterbergen kantelen mee. Een plaats kan daardoor door een hoog deel van de ene waterberg en een laag deel van de andere gaan. De twee hoogwaters van die dag verschillen dan: dit heet de dagelijkse ongelijkheid.
Enkeldaags en gemengd getij
Bij een sterke ongelijkheid geeft een gemengd getij elke dag twee hoogwaters die duidelijk in hoogte verschillen. Dat zie je aan de Amerikaanse kust van de Stille Oceaan. Op enkele plaatsen, zoals delen van de Golf van Mexico, verdwijnt één getij bijna helemaal. Er is dan maar één hoogwater en één laagwater per dag: een enkeldaags getij.
Theorie en getijtafels
De sterrenkunde verklaart het patroon, maar de tijden in elke haven hangen af van het bekken en de kustlijn. Een maan recht boven je vertelt je niet betrouwbaar wanneer het hoogwater is. Haal tijden en hoogten altijd uit officiële getijtafels voor die haven.
2Kerngegevens
- Maansdag
- Ongeveer 24 uur en 50 min
- Periode dubbeldaags getij
- Ongeveer 12 uur en 25 min tussen hoogwaters
- Dagelijkse vertraging
- Hoogwater gemiddeld ongeveer 50 min later per dag
- Getijtypen
- Dubbeldaags, gemengd, enkeldaags
3Kernpunten
- 1
De maansdag duurt ongeveer 24 uur en 50 min.
- 2
Hoogwater valt elke dag gemiddeld ongeveer 50 minuten later.
- 3
Dubbeldaags: twee vrijwel gelijke getijden per dag, zoals langs Atlantisch Europa.
- 4
De declinatie van de maan maakt de twee getijden van een dag ongelijk.
- 5
Haal tijden uit getijtafels, niet uit de stand van de maan.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Het is altijd hoogwater als de maan recht boven je staat.
Goed: De plaatselijke vertraging hangt af van het bekken en de kust. Gebruik de getijtafels van de haven.
Fout: Elke kust heeft twee hoogwaters per dag.
Goed: Bij gemengd getij zijn de hoogwaters ongelijk. Bij enkeldaags getij is er maar één hoogwater per dag.
5Praktijkgeval en examentips
In Bretagne is het vandaag om 09:40 hoogwater. Je wilt morgen en overmorgen bij het ochtendhoogwater vertrekken, maar hebt geen getijtafel aan boord.
Toon het antwoord
Met de gemiddelde vertraging van 50 minuten kom je uit op ongeveer 10:30 morgen en 11:20 overmorgen. Dit zijn ruwe schattingen: de plaatselijke vertraging verschilt per haven en datum. Vraag de officiële tijden bij de havenmeester of zoek ze in een getijtafel voordat je je vertrek plant.
Examentips
- Maansdag ≈ 24 uur en 50 min; dubbeldaagse hoogwaters ≈ 12 uur en 25 min na elkaar; elke dag ongeveer 50 min later.
- Dubbeldaags (Atlantisch Europa), gemengd (Amerikaanse kust van de Stille Oceaan), enkeldaags (delen van de Golf van Mexico).
- De declinatie van de maan veroorzaakt de dagelijkse ongelijkheid.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities