Touwonderhoud, inspectie en terugslaan
1De les in gewone woorden
Bescherm touw tegen schavielen en zon, werk de uiteinden af, controleer het vaak en vervang het op tijd. Blijf uit de buurt van belaste lijnen en plaatsen waar touw of beslag kan terugslaan.
Schavielen
Schavielen is slijtage door schuren en beschadigt meer touw dan wat ook. Gebruik schavielbescherming (hulzen van slang of stevig doek) waar landvasten door kluizen lopen. Verplaats de slijtplek van een val door die iets in te korten of te verlengen en verwijder scherpe randen.
Reinigen en opbergen
Spoel zout en vuil af en toe weg met zoet water. Laat lijnen drogen en berg ze opgeschoten buiten de zon op. Zoutkristallen en zand snijden de vezels van binnenuit door. Gebruik geen agressieve chemicaliën.
Uiteinden afwerken
Afgesneden touw rafelt. Een takeling is dun garen dat je rond het touw bindt, vlak bij het uiteinde. Dichtsmelten van nylon, polyester of polypropyleen mag alleen als de fabrikant dat toestaat. Breng daarna een takeling aan. Aramide kun je niet dichtsmelten. Volg de fabrikant bij gemengde vezels en ander specialistisch touw. Tape is tijdelijk. Een eindsplits werkt driestrengs touw af.
Inspecteren
Bekijk en bevoel het hele touw. Waarschuwingssignalen zijn pluizen en gebroken vezels, harde of verglaasde glimmende plekken door wrijvingswarmte, stijve of knisperende delen, dunne of platte plekken, een mantel die over de kern schuift en verbleekte, poederige verkleuring door zonlicht. Gebruik twijfelachtig touw niet meer onder belasting. Kort het alleen in of maak nieuwe uiteinden als de schade plaatselijk is en de rest gaaf.
Terugslaan
Bij dezelfde trekkracht betekent meer rek doorgaans meer opgeslagen elastische energie. Breekt of slipt een belaste lijn, of bezwijkt beslag, dan kunnen touw en beslag hevig terugslaan. Beslag kan de richting daarvan afbuigen tot buiten de oorspronkelijke lijn. Blijf weg van belaste lijnen en beslag. Stap nooit in een bocht (een lus) en vermijd de binnenkant van richtingsveranderingen. Ook touw met weinig rek is gevaarlijk. Een bolder of kuiprand (een opstaande rand rond een kuip of opening) biedt geen gegarandeerde beschutting.
2Stap voor stap
Een touw inspecteren
- 1
Zet de boot vast met gave lijnen. Ontlast dit touw, was het en leg het uit bij goed licht.
Vuil kan schade verbergen.
- 2
Laat de hele lengte langzaam door je handen gaan.
Harde, zachte of dunne plekken voel je vaak makkelijker dan je ze ziet.
- 3
Bekijk slijtplekken zorgvuldig: kluizen, valstoppers, schijven, kikkers en ogen.
Schade ontstaat vooral waar het touw buigt of schuurt.
- 4
Controleer op verglazing, gebroken vezels, verbleking en een losse mantel.
Dit kan wijzen op hitteschade, schavielen, uv-blootstelling of een verschuivende mantel. Beoordeel de kern volgens de fabrikant.
- 5
Controleer of splitsen en takelingen strak en volledig zijn.
Een losse splits kan onder belasting losschieten.
- 6
Stel twijfelachtig touw buiten gebruik. Kort na plaatselijke schade alleen een gaaf restant in of werk dat opnieuw af, als de fabrikant dit toestaat.
Onbekende schade is ook bij lichtere belasting onveilig. Noteer de datum om slijtage te volgen.
3Kernpunten
- 1
Schavielen veroorzaakt de meeste schade: bescherm bij kluizen, verplaats slijtplekken en verwijder scherpe randen.
- 2
Spoel met zoet water, laat drogen en berg buiten de zon op.
- 3
Takel uiteinden af; smelt geschikte vezels dicht als de fabrikant dit toestaat.
- 4
Terugslaan kan tot buiten de oorspronkelijke lijn reiken. Blijf weg van belaste lijnen, beslag en bochten.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Verglaasde, glimmende plekken tonen dat het touw goed is ingewerkt.
Goed: Verglazing is hitteschade door wrijving. De vezels zijn daar verzwakt.
Fout: Ga achter de bolder staan om de landvast goed te bekijken.
Goed: Beslag kan terugslaand touw buiten de oorspronkelijke lijn leiden. Een bolder biedt geen gegarandeerde beschutting. Houd afstand.
5Praktijkgeval en examentips
Na een stormachtige nacht in de haven controleer je de landvasten. Eén lijn is hard en glimmend waar hij door de boegkluis liep, met gebroken vezels eromheen.
Toon het antwoord
Zet de boot eerst vast met een gave vervangende lijn en ontlast de beschadigde lijn. Gebruik die niet meer onder belasting. Snijd plaatselijke schade alleen weg als de fabrikant dat toestaat, de rest gaaf is en er genoeg lengte overblijft voor een goede eindverbinding. Vervang de lijn anders. Controleer de kluis op scherpe randen. Bescherm de nieuwe lijn bij de kluis.
Examentips
- Schavielbescherming bij kluizen; verplaats slijtplekken.
- Takel uiteinden af; smelt geschikte vezels dicht als de fabrikant dit toestaat.
- Verglazing en gebroken vezels: verzwakt touw.
- Terugslaan kan buiten de lijn reiken; blijf weg van touw, beslag en bochten.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities