Onderdelen bekijkenStabiliteit in de praktijk op kleine schepen: belading, vrije vloeistofoppervlakken en trim
Het stabiliteitsboek en goedgekeurde beladingstoestanden
1De les in gewone woorden
Het goedgekeurde stabiliteitsboek vertelt je hoe je het schip mag beladen. Ken de inhoud en controleer vóór elk vertrek of je eraan voldoet.
Wat is het?
Het stabiliteitsboek, of de stabiliteitsinformatie, wordt goedgekeurd door de vlaggenstaat of door een erkende organisatie (RO), meestal een klassenbureau, namens die staat. SOLAS II-1/5-1 schrijft dit voor op schepen die onder SOLAS vallen; nationale regels eisen vergelijkbare informatie voor kleinere schepen. Hiermee moet de kapitein de stabiliteit snel en eenvoudig kunnen beoordelen. Het boek is opgesteld in de werktaal van het schip.
Wat staat erin?
Je vindt instructies; plannen van waterdichte ruimten, afsluitingen, ontluchtingen en instroomopeningen waar bij helling water binnenkomt; hydrostatische tabellen die diepgang koppelen aan deplacement (totaalgewicht); kruiskrommen om oprichtende armen te bepalen; tanktabellen met inhoud, zwaartepunten en gegevens over vrije vloeistofoppervlakken; uitgewerkte beladingstoestanden; en beladingsgrenzen. Het hellingproefrapport geeft het leegscheepsgewicht en het bijbehorende zwaartepunt, voordat je reisvoorraden en lading toevoegt.
De grenskromme
De goedgekeurde maximum-KG/minimum-GM-kromme geeft de grens bij je werkelijke diepgang en trim. KG is de hoogte van G, het zwaartepunt, boven de kiel; GM is een maat voor de aanvangsstabiliteit. Gecorrigeerde KG = ongecorrigeerde KG + FSC; gecorrigeerde GM = ongecorrigeerde GM − FSC, met FSC als vrije-vloeistofcorrectie. Bij gecorrigeerde grenswaarden mag de gecorrigeerde KG niet boven het maximum komen; de gecorrigeerde GM mag niet onder het minimum komen. Volg de correctiemethode van het boek, zodat je FSC niet dubbel meetelt. Houd vereiste afsluitingen gesloten en geborgd.
De toestanden gebruiken
Het boek geeft standaardtoestanden, zoals vertrek met volle lading, aankomst met 10 % van voorraden en brandstof, en ballastvaart. Komt je belading daar echt mee overeen, dan kun je die toestand gebruiken. Zo niet, bereken dan een nieuwe toestand volgens het boek of met een goedgekeurde beladingscomputer. Controleer het ongunstigste moment van de reis, meestal de aankomst, met lage tankniveaus en gedeeltelijk gevulde tanks.
Welke regels gelden?
De IS-code 2008 (Internationale Code inzake de stabiliteit in onbeschadigde toestand) geeft algemene criteria voor vracht- en passagiersschepen van 24 m en langer. Deel A is verplicht waar SOLAS of het Uitwateringsverdrag dit voorschrijft; de toepassing hangt af van het verdragsbereik, de bouwdatum en de vlaggenstaatregels. Deel B bevat aanbevelingen. Voor vissersvaartuigen van 24 m en langer beveelt het deze criteria aan, met een GM van minstens 0,35 m voor enkeldeksvaartuigen. Voor kleinere vaartuigen gelden nationale regels. Gebruik je goedgekeurde stabiliteitsboek.
2Stap voor stap
Vóór vertrek toetsen aan het stabiliteitsboek
- 1
Noteer alle gewichten aan boord: lading, brandstof, water, voorraden, ballast, vangst en uitrusting.
Het lege schip is je uitgangspunt; al het andere tel je daarbij op.
- 2
Bereken deplacement, KG, diepgang en trim met momenten of met de goedgekeurde computer.
Controleer de goedgekeurde kromme bij je werkelijke diepgang en trim.
- 3
Pas voor elke gedeeltelijk gevulde tank de vrije-vloeistofcorrectie toe volgens het boek.
Gebruik bij de vergelijking dezelfde correctiemethode als voor de goedgekeurde grens.
- 4
Vergelijk de gecorrigeerde KG met de toepasselijke maximum-KG bij je diepgang en trim; borg de vereiste afsluitingen.
De vergelijking geldt alleen binnen de goedgekeurde gebruiksvoorwaarden van de kromme.
- 5
Herhaal dit voor de aankomst, met weinig verbruiksvoorraden over.
De stabiliteit verslechtert meestal als tanks leegraken.
- 6
Leg het resultaat vóór vertrek vast.
Zo blijkt dat je de controle hebt uitgevoerd en welke gegevens je gebruikte.
3Kerngegevens
- Voorgeschreven door
- SOLAS II-1/5-1; nationale voorschriften voor kleine schepen
- Algemene scheepscategorieën deel A
- Vracht- en passagiersschepen van 24 m en langer
- Vissersvaartuigen ≥ 24 m
- GM ≥ 0,35 m bij enkeldeksvaartuigen (IS-code deel B 2.1)
- Grenskromme
- Maximum-KG of minimum-GM uitgezet tegen diepgang
- Standaardaankomsttoestand
- Nog 10 % van voorraden en brandstof over
4Kernpunten
- 1
Het goedgekeurde stabiliteitsboek vormt de basis voor de belading van je schip.
- 2
Gebruik de toepasselijke KG / GM-grens bij je diepgang en trim, met de vrije-vloeistofcorrectie volgens het boek.
- 3
Controleer vertrek én aankomst: weinig verbruiksvoorraden en gedeeltelijk gevulde tanks kunnen de stabiliteit verminderen.
- 4
Gebruik de IS-code-eisen of nationale regels die voor je schip gelden, zoals vastgelegd in het goedgekeurde boek.
5Veelgemaakte fouten
Fout: Als het schip recht en rustig ligt, kan de controle van het stabiliteitsboek wachten.
Goed: Een schip kan rechtop drijven met te weinig stabiliteit. Reken vóór vertrek; helling en slingeren tonen het probleem pas laat.
Fout: Elke belading die ongeveer op een toestand uit het boek lijkt, is goed.
Goed: Alleen als de gewichten, hun hoogten en de gedeeltelijk gevulde tanks echt overeenkomen. Bereken anders een nieuwe toestand.
6Praktijkgeval en examentips
Het stabiliteitsboek van je kustvaarder van 60 m bevat een vertrektoestand met volle lading en zonder deklading. Vandaag wil de bevrachter 25 t stalen buizen op de luiken, met de ruimen zoals gewoonlijk vol. Wat doe je?
Toon het antwoord
De standaardtoestand geldt niet meer: deklading verhoogt KG. Bereken een nieuwe toestand met de buizen op hun werkelijke hoogte en de vrije-vloeistofcorrectie volgens het boek. Gebruik de toepasselijke KG-grens bij de nieuwe diepgang en trim, binnen de bijbehorende gebruiksvoorwaarden. Controleer de aankomststabiliteit, de constructieve belastingsgrens van de luiken en de vereiste afsluitingen. Is de marge te klein, verminder dan de deklading of plaats andere gewichten lager.
Examentips
- SOLAS II-1/5-1: goedgekeurde stabiliteitsinformatie waarmee de kapitein de stabiliteit snel en eenvoudig kan beoordelen.
- Stabiliteitsboek: hydrostatica, kruiskrommen, tanktabellen met FSM, beladingstoestanden, grenskrommen, hellingproefrapport.
- Vergelijk de gecorrigeerde KG met de toepasselijke goedgekeurde grens bij je diepgang en trim, binnen de gebruiksvoorwaarden, voor vertrek en aankomst.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities