IALACOLREG
Academy

Onderdeel 8 van 10

Waterstanden, brughoogte, kaarten en weer

Je zoekt uit hoeveel ruimte je schip boven en onder water nodig heeft. Met de kaart, de actuele waterstand en het weerbericht beslis je of je route past en je tocht verantwoord is.

Een motorkruiser nadert een lage vaste brug met een hoogteschaal op de pijler.
Illustratieve afbeelding

Beslis

Vier situaties op het water. Beslis eerst, lees dan waarom.

Vanaf een motorkruiser zie je een vaste betonnen brug over een Nederlands kanaal, met een hoogteschaal op de pijler rechts van de doorvaartopening.
Illustratieve afbeelding

Oefengegevens: een vaste brug heeft 3,50 m vrije hoogte bij kanaalpeil. Het water staat nu 0,20 m lager. Wat is de actuele vrije hoogte?

De kern

  1. Een peil is geen diepteLees eerst het vergelijkingsvlak en vergelijk daarna de actuele waterstand met het referentiepeil.
    1. NAP is een vast vergelijkingsvlak; een peilschaal geeft de waterstand ten opzichte van het aangegeven vlak.
    2. Kanaalpeil en seizoenspeilen geven het aangehouden of nagestreefde peil; stuwpeil kan ook het feitelijke peil in een stuwpand zijn.
    3. Verschil = actuele waterstand − referentiepeil. Gebruik voor beide hetzelfde vlak.
    Kaartgegevens begrijpen
  2. Hoger water, lagere brughoogteActuele vrije hoogte = opgegeven hoogte bij het referentiepeil − het waterstandsverschil.
    1. Water 0,30 m lager? Dan heb je onder een vaste brug 0,30 m meer ruimte.
    2. Een hoogteschaal geeft de actuele vrije hoogte direct; geen tweede waterstandscorrectie.
    3. Controleer op welk deel van de opening de schaal betrekking heeft: BPR bijlage 7, G.5.
    4. Vergelijk met je werkelijke scheepshoogte en houd een passende marge voor de omstandigheden.
    Een route voorbereiden
  3. Hoger water, meer diepteActuele diepte = kaartdiepte + het waterstandsverschil ten opzichte van het kaartpeil.
    1. Water 0,25 m lager? Dan is de actuele diepte 0,25 m minder dan de kaartdiepte.
    2. Ruimte onder de kiel = actuele diepte − diepgang.
    3. Controleer plaatselijke ondiepten en actuele informatie; BPR art. 1.06 verlangt dat schip en vaarweg bij elkaar passen.
    Diepten op een kaart
  4. Schaal, legenda en berichtenMeet langs de vaarroute en gebruik de legenda en actuele vaarweginformatie.
    1. 1 : 25.000 betekent 1 centimeter = 250 meter; 1 : 50.000 betekent 1 centimeter = 500 meter.
    2. Zoek kaarttekens, eenheden en het peil van de kaartgegevens op.
    3. Raadpleeg nautische boekwerken en controleer actuele stremmingen en bediening bij de beheerder.
    Nautische publicaties
  5. Lees het weer voor jouw tochtControleer gebied en vaartijd, gemiddelde wind, windstoten, buien en zicht.
    1. Gebruik een actueel weerbericht via bijvoorbeeld KNMI, radio of beschikbare marifooninformatie; blijf het volgen.
    2. Code geel: kans op gevaarlijk weer. Oranje: grote kans op gevaarlijk weer met grote gevolgen. Rood: weeralarm.
    3. De kleur vertelt geen vast Beaufortgetal. Lees het verwachte gevaar, het gebied en het tijdvak.
    4. Slecht zicht op een vaarweg uit BPR bijlage 9 en geen radarvaart mogelijk? Naar de dichtstbijzijnde geschikte ligplaats: art. 6.29 lid 3.
    Weerberichten kiezen
  6. Richting en druk uit elkaar houdenWind komt uit de genoemde richting; ruimend en krimpend beschrijven de draaiing.
    1. Ruimend is met de klok mee; krimpend is tegen de klok in.
    2. Lucht heeft de neiging van hoge naar lage druk te stromen. Op het noordelijk halfrond draait wind rond laag tegen de klok in en rond hoog met de klok mee.
    3. Isobaren dicht bijeen: meestal meer wind. Een barometer meet luchtdruk in hPa.
    4. Dalende druk kan onrustiger weer aankondigen; stijgende druk garandeert geen goed zicht.
    Drukgebieden en wind
  7. Beaufort van 0 tot 125 Bft is vrij krachtig; 6 Bft is krachtig: wees met een kleine boot extra voorzichtig.
    1. 0 windstil (KNMI: stil); 1–2 zwak; 3–4 matig; 5 vrij krachtig; 6 krachtig.
    2. 7 hard; 8 stormachtig; 9 storm; 10 zware storm; 11 zeer zware storm; 12 orkaan.
    3. Windmetingen: gemiddelde over 10 minuten. KNMI-marifoonverwachting: uurgemiddelde wind. Windstoten kunnen veel sterker zijn.
    4. Een open meer kan veel ruwer zijn dan beschut water. 5–6 Bft is geen wettelijke vertrekgrens.
    De schaal van Beaufort

Controleer wat je hebt gelezen

Vraag 1/3

Wat bedoelt een waterstandsbericht met NAP?

Uitgewerkte casus: Een vaste brug op je route door Friesland

Je plant een tocht met een motorkruiser door Friesland. Dit zijn verzonnen oefengegevens. Het kanaalpeil is NAP +0,40 m. Bij dat peil is de brughoogte 3,60 m en de vaarwegdiepte 2,20 m. De actuele waterstand is NAP +0,65 m. Je schip is met gestreken kap 3,15 m hoog boven water en steekt 1,10 m diep. Voor deze oefening wil je ten minste 0,30 m ruimte boven je schip houden; dat is een gekozen marge, geen wettelijk minimum.

Voordat je de oplossing leest: wat zou jij doen?

    Waar of niet waar?

    Beslis bij elke uitspraak voordat je het antwoord ziet.

    1. Zonder code geel kan ik met elke kleine boot het meer op.

    2. Ik trek de waterstand nog af van de aflezing op de hoogteschaal.

    3. Actuele vrije hoogte = opgegeven hoogte bij het referentiepeil − het waterstandsverschil.

    4. Controleer gebied en vaartijd, gemiddelde wind, windstoten, buien en zicht.

    5. Bij hoger water heb ik zowel meer diepte als meer brughoogte.

    6. 5 Bft is vrij krachtig; 6 Bft is krachtig: wees met een kleine boot extra voorzichtig.

    7. Voor mijn afstand meet ik een rechte lijn tussen vertrek en aankomst.

    8. NAP is de waterstand die ik vandaag mag verwachten.

    9. Actuele diepte = kaartdiepte + het waterstandsverschil ten opzichte van het kaartpeil.

    10. Ruimende wind wordt sterker en krimpende wind zwakker.

    11. Meet langs de vaarroute en gebruik de legenda en actuele vaarweginformatie.

    12. Wind komt uit de genoemde richting; ruimend en krimpend beschrijven de draaiing.

    Oefening: Eén peilverschil, twee berekeningen

    Alle getallen zijn verzonnen. Een oefenkaart geeft bij kanaalpeil NAP +0,40 m een brughoogte van 3,60 m en een waterdiepte van 2,20 m. De actuele waterstand is NAP +0,10 m. Je schip is 3,25 m hoog boven water. Reken in meters; gebruik een minteken als het verschil negatief is.

    Stap voor stap

    1. Wat is actuele waterstand min referentiepeil?

      Toon de oplossing

      +0,10 − (+0,40) = −0,30 m. Het water staat 0,30 m lager dan het referentiepeil.

    2. Hoe groot is de actuele vrije doorvaarthoogte?

      Toon de oplossing

      Brughoogte = 3,60 − (−0,30) = 3,90 m. Lager water geeft meer ruimte onder de brug.

    3. Hoe diep is het water nu?

      Toon de oplossing

      Diepte = 2,20 + (−0,30) = 1,90 m. Lager water geeft minder diepte.

    4. Hoeveel ruimte blijft er rekenkundig boven je schip van 3,25 m over?

      Toon de oplossing

      3,90 − 3,25 = 0,65 m. Of dat voldoende is, beoordeel je met de actuele omstandigheden, je werkelijke scheepshoogte en een passende marge.

    Nu zelf

    Nieuwe verzonnen gegevens: een referentiepeil van NAP −0,20 m, brughoogte 4,10 m en waterdiepte 1,80 m bij dat peil. De actuele waterstand is NAP +0,15 m. Je schip steekt 1,05 m diep. Reken eerst zelf; controleer vooral de tekens.

    1. Wat is actuele waterstand min referentiepeil?

    2. Wat is de actuele vrije doorvaarthoogte?

    3. Wat is de actuele waterdiepte?

    4. Hoeveel ruimte blijft er onder de kiel bij 1,05 m diepgang?

    Controle: 10 vragen

    Vragen uit dit onderdeel, met uitleg na elk antwoord.

    Gratis: les + 10 vragen · Exam Pass: alle 24 vragen, onbeperkt oefenexamens en herhaling van je fouten

    Meer hierover

    De volledige uitleg en de lessen per punt van de examenstof

    Onderwerp 1 van 6

    Eerst het vergelijkingsvlak, dan de waterstand

    Een hoogte heeft pas betekenis als je weet vanaf welk vlak die is gemeten.

    NAP betekent Normaal Amsterdams Peil. Het is een vast vergelijkingsvlak voor hoogtemetingen. NAP is niet het wateroppervlak van vandaag. Een waterstand van NAP −0,30 m betekent: het water staat 30 centimeter onder NAP.

    Kanaalpeil is het peil dat voor een kanaal of kanaalpand wordt aangehouden. Een stuw helpt het waterpeil aan de bovenstroomse kant te regelen. Dat deel van het vaarwater heet het stuwpand. Stuwpeil is het feitelijke of nagestreefde peil op een bepaalde plaats in dat stuwpand. Zomerpeil en winterpeil zijn de peilen die de beheerder voor die perioden nastreeft. Neem niet aan dat zomerpeil overal hoger ligt dan winterpeil. Controleer het plaatselijke peilbesluit of de informatie van de beheerder.

    De actuele waterstand is de gemeten stand op een bepaalde plaats en tijd. Die kan afwijken van het streefpeil, bijvoorbeeld door regen, droogte of wind. Een peilschaal toont de waterstand ten opzichte van het aangegeven vergelijkingsvlak, vaak NAP. Kijk dus naar het teken + of −, de eenheid, het vlak en het tijdstip van een meting.

    Gebruik voor een som steeds hetzelfde vergelijkingsvlak. Trek eerst het referentiepeil van de actuele waterstand af. Dat verschil zegt hoeveel het water is gestegen of gedaald ten opzichte van het peil bij de kaartgegevens. Alle rekengetallen in dit blok zijn verzonnen oefengegevens, geen actuele vaarweginformatie.

    • Verschil = actuele waterstand − referentiepeil.
    • Een positief verschil betekent hoger water; een negatief verschil betekent lager water.
    • Een streefpeil is geen garantie voor de actuele waterstand.

    Bronnen

    Gecontroleerd aan de hand van de officiële bronnen op .