Onderdelen bekijkenPersoonlijke veiligheid, sociale verantwoordelijkheden en het voorkomen van geweld en intimidatie (STCW A-VI/1-4)
Veilig werken, risico's en beschermingsmiddelen
1De les in gewone woorden
Aan boord komen zware machines, hoogte, weer en een bewegend dek samen. Veilige gewoonten, een korte risicocheck en passende bescherming houden je veilig.
Waarom dit telt
Een koopvaardijschip is tegelijk een fabriek, een hotel en een vervoermiddel. Gevaren (alles wat je kan verwonden) zijn overal: bewegende machines, staalkabels en trossen onder spanning, gladde en bewegende dekken, zwaar weer, hete oppervlakken, elektriciteit, chemicaliën, lawaai en werken op hoogte. De meeste ongevallen gebeuren tijdens gewone klussen, niet bij noodsituaties. Daarom verlangt STCW dat elke zeevarende altijd veilige werkmethoden volgt. Het praktijkdeel van deze basistraining volg je in je erkende opleiding; deze lessen geven je de achterliggende kennis.
Risicobeoordeling
Een risicobeoordeling stelt drie eenvoudige vragen: wat kan er misgaan, hoe waarschijnlijk is dat en hoe ernstig zouden de gevolgen zijn? Daarna leg je beheersmaatregelen vast die het risico verkleinen, zoals een machine veilig uitschakelen en isoleren, ander gereedschap gebruiken of met een tweede persoon werken. Voor de klus bespreekt het team op de werkplek de taak in een toolboxbespreking: een korte uitleg over de taak, gevaren, maatregelen, taakverdeling en hoe je het werk stillegt.
Werk stilleggen
Iedereen aan boord heeft het recht en de plicht om het werk stil te leggen bij een onbeheerst gevaar, ongeacht rang. Zeg duidelijk stop, maak de werksituatie veilig en licht de verantwoordelijke in. Een goede rederij steunt je hierin. Schepen regelen hun veiligheid met een veiligheidsmanagementsysteem (SMS) volgens de Internationale Veiligheidsmanagementcode (ISM-code). Nationale voorschriften voor veilig werken vullen dit aan met praktische regels.
Beschermingsmiddelen
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) beschermen tegen risico's die na andere maatregelen overblijven. Draag een veiligheidshelm waar voorwerpen kunnen vallen, veiligheidsschoenen met beschermneuzen, passende werkhandschoenen en een veiligheidsbril tegen deeltjes of spatten. Voeg zo nodig een gelaatsscherm toe. Gebruik gehoorbescherming in lawaaiige ruimten en een goed aansluitende overall. Bij werken op hoogte of buitenboord heb je ook een veiligheidsharnas nodig, vastgemaakt aan een stevig bevestigingspunt. Buitenboord draag je bovendien een werkend reddingsvest. PBM moeten passen en in goede staat zijn.
Meld het
Meld elk gevaar, ongeval en bijna-ongeval (een gebeurtenis die iemand had kunnen verwonden, maar dat niet deed). Bijna-ongevallen zijn gratis lessen: de gevallen moersleutel mist jou vandaag, maar de volgende persoon misschien niet. Meldingen gaan naar de verantwoordelijke officier en worden opgenomen in het SMS, zodat de oorzaak kan worden aangepakt.
2Kerngegevens
- STCW-grondslag
- Voorschrift VI/1; codetabel A-VI/1-4, persoonlijke veiligheid
- Risico
- Waarschijnlijkheid × ernst van de gevolgen
- PBM
- De laatste bescherming, na andere maatregelen
- Werk mogen stilleggen
- Iedereen aan boord, ongeacht rang
3Kernpunten
- 1
De meeste ongevallen gebeuren tijdens routinewerk; veilige werkmethoden gelden altijd.
- 2
Een risicobeoordeling vraagt wat kan misgaan, hoe waarschijnlijk en hoe ernstig dat is, en bepaalt maatregelen.
- 3
Een toolboxbespreking op de werkplek behandelt de taak, gevaren, maatregelen, rollen en het stilleggen.
- 4
Iedereen mag onveilig werk stilleggen. Meld gevaren, ongevallen en bijna-ongevallen.
- 5
PBM zijn de laatste bescherming en moeten passen en in goede staat zijn.
4Veelgemaakte fouten
Fout: PBM maken elke klus veilig, dus andere voorzorgen zijn overbodig.
Goed: PBM beschermen tegen risico's die na andere maatregelen overblijven. Isoleer en scherm eerst de installatie af en plan het werk.
Fout: Een bijna-ongeval hoef je niet te melden, want niemand raakte gewond.
Goed: Een bijna-ongeval laat een gevaar zien dat iemand kan verwonden. Meld het, zodat de oorzaak kan worden aangepakt.
Fout: Alleen officieren mogen werk stilleggen.
Goed: Elk bemanningslid dat een onbeheerst gevaar ziet, mag en moet het werk stilleggen.
5Praktijkgeval en examentips
Je steekt roest af met een pneumatische bikhamer. Je oog- en gehoorbescherming ontbreken. Een kraan begint voorraden recht boven je werkplek te hijsen.
Toon het antwoord
Stop met bikken en ga buiten het bereik van de hangende last staan. Vertel de bootsman (de leidinggevende aan dek) over de ontbrekende bescherming en de hijslast boven je werkplek. Hervat het werk pas met geschikte oog- en gehoorbescherming, nadat de verantwoordelijke bevestigt dat je werkplek veilig gescheiden is van het hijswerk.
Examentips
- Veilige werkmethoden gelden altijd; de meeste ongevallen gebeuren bij routineklussen.
- Risicobeoordeling: wat kan misgaan, hoe waarschijnlijk, hoe ernstig, welke maatregelen.
- Toolboxbespreking vóór het werk; iedereen mag onveilig werk stilleggen.
- PBM zijn de laatste bescherming; meld gevaren en bijna-ongevallen.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities