Onderdelen bekijkenBouw van het lichaam, shock, elektrocutie en een slachtoffer verplaatsen (STCW A-VI/1-3)
Shock: soorten, verschijnselen en eerste hulp
1De les in gewone woorden
Bij shock krijgen organen te weinig bloed. Leg een reagerend slachtoffer plat, behalve bij benauwdheid. Houd warm, controleer en regel spoedhulp.
Wat shock is
Bij eerste hulp betekent shock geen schrik. De bloedsomloop levert dan onvoldoende zuurstofrijk bloed aan de organen. Zonder hulp vallen hersenen, hart en nieren uit en kan het slachtoffer overlijden. Shock kan binnen seconden ontstaan of in de loop van uren verergeren. Let erop na elke ernstige verwonding of ziekte.
Soorten shock
Shock heeft verschillende oorzaken. Bloed- of vochtverlies: hevige uitwendige of inwendige bloedingen, grote brandwonden, ernstig braken of diarree. Het hart pompt onvoldoende, bijvoorbeeld bij een hartinfarct. Bloedvaten verwijden, waardoor de bloeddruk daalt: bij een ernstige allergische reactie (anafylaxie), ernstige infectie (sepsis) of ruggenmergletsel. Een blokkade van de bloedsomloop, bijvoorbeeld drukopbouw in de borstkas na letsel, waardoor het hart zich niet goed kan vullen. Herken shock en regel spoedhulp.
Verschijnselen
De verschijnselen verschillen per oorzaak. Let op een snelle pols, snelle ademhaling, angst, dorst of misselijkheid. De huid is vaak bleek, koud en klam. Ernstige infectie, anafylaxie of ruggenmergletsel kunnen juist een warme huid veroorzaken. Ruggenmergletsel kan de pols vertragen. Bij verergering kunnen een zwakke pols, verwardheid, sufheid en bewusteloosheid ontstaan. Stiller worden betekent niet altijd verbetering. Anafylaxie kan ook jeukende uitslag, zwelling van gezicht of keel, piepende ademhaling en benauwdheid veroorzaken.
Eerste hulp
Stelp eerst bloedingen. Leg het slachtoffer plat op de rug als het reageert. De benen omhoog leggen is geen standaardhandeling. Laat het bij benauwdheid zitten met gestrekte benen. Laat iemand met vermoedelijke anafylaxie nooit staan of lopen. Houd het slachtoffer warm, ook met isolatie eronder, en geef geen eten of drinken. Controleer ademhaling en reactie, noteer veranderingen en vraag via de officier dringend medisch advies. Volg Eerste hulp en reanimatie als het slachtoffer niet reageert.
Anafylaxie
Help het slachtoffer de eigen adrenaline-auto-injector in de buitenzijde van het bovenbeen te gebruiken volgens het etiket. Roep spoedhulp in. Zie Scheepsapotheek.
2Kerngegevens
- Shock
- De bloedsomloop voorziet de organen onvoldoende van zuurstof
- Belangrijkste oorzaken
- Bloed-/vochtverlies, hartfalen, verwijde bloedvaten, blokkade
- Veelvoorkomende verschijnselen
- Snelle pols en ademhaling; huid vaak bleek, koud en klam
- Houding (ERC 2025)
- Bij reactie: plat op de rug; benen niet standaard omhoog
- Eten en drinken
- Niets; alleen de lippen bevochtigen
- Anafylaxie
- Adrenaline-auto-injector in de buitenzijde van het bovenbeen
3Kernpunten
- 1
Bij shock krijgen de organen te weinig zuurstofrijk bloed. Dat kan dodelijk zijn.
- 2
Oorzaken: bloed- of vochtverlies, hartfalen, verwijde bloedvaten, geblokkeerde bloedsomloop.
- 3
Verschijnselen: snelle pols en ademhaling, verwardheid; huid vaak bleek, koud en klam.
- 4
Stelp bloedingen. Bij reactie: plat leggen, behalve bij benauwdheid. Houd warm, geef niets via de mond, controleer en regel hulp.
- 5
Anafylaxie: help met de eigen auto-injector en roep spoedhulp in.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Shock is de schrik die mensen na een ongeval voelen.
Goed: Bij eerste hulp betekent shock dat de bloedsomloop tekortschiet. Het is levensbedreigend.
Fout: Geef zoete thee om het slachtoffer tot rust te brengen.
Goed: Geen eten of drinken: een operatie kan nodig zijn en het slachtoffer kan braken. Bevochtig de lippen.
Fout: Een slachtoffer dat stil wordt, is aan het herstellen.
Goed: Sufheid en verwardheid kunnen op verergerende shock wijzen. Blijf controleren en meld het.
5Praktijkgeval en examentips
Een matroos ligt op het stalen dek na beknelling van zijn been. Tien minuten later is hij bleek, zweet hij, ademt hij snel en vraagt hij om water. Zijn pols is snel en zwak.
Toon het antwoord
Dit zijn tekenen van shock, waarschijnlijk door een inwendige bloeding in het been. Meld het aan de brug, zodat de verantwoordelijke voor medische zorg komt en Radio Medisch Advies wordt gevraagd. Laat hem plat op zijn rug liggen en leg een deken onder en over hem. Geef geen water; bevochtig zijn lippen. Ondersteun het gewonde been in de aangetroffen stand. Praat met hem, controleer elke paar minuten ademhaling en reactie en noteer de tijden.
Examentips
- Shock: de bloedsomloop voorziet de organen onvoldoende. Dit kan dodelijk zijn.
- Soorten: vochtverlies, hartfalen, verwijde bloedvaten (anafylaxie, sepsis, ruggenmergletsel), blokkade.
- Verschijnselen: snelle zwakke pols, snelle ademhaling, dorst, verwardheid; huid vaak bleek, koud en klam.
- Stelp bloedingen. Bij reactie: plat leggen, behalve bij benauwdheid. Warm houden, niets via de mond, controleren, dringend advies vragen.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities