Wind en golven: ware wind, zeegang, windgolven en deining
1De les in gewone woorden
Meld de ware wind, niet wat je op een bewegend dek voelt. Onderscheid windgolven van elke deining op basis van richting, periode en hoogte.
Schijnbare en ware wind
De windmeter meet schijnbare wind: de luchtstroming ten opzichte van je bewegende schip. Meld ware wind ten opzichte van de aarde: de gemiddelde snelheid in knopen en de richting waar hij vandaan komt, in ware graden, over de tien minuten vóór de waarneming. Reken relatieve peilingen om met de ware voorliggende koers, de richting van de boeg. Tel daarna de grondkoers (COG) en grondsnelheid (SOG) van het schip erbij op als snelheidsvector: snelheid met richting. TurboWin+ kan dit berekenen; controleer de invoer.
Rekenvoorbeeld
Neem aan dat er geen stroom of zijdelingse drift is: voorliggende koers en COG zijn 000°, SOG is 15 knopen. De schijnbare wind is 25 knopen uit 30° over stuurboord. Lucht beweegt langs je naar 210° met 25 knopen: 21,7 knopen zuidwaarts en 12,5 knopen westwaarts. Tel je eigen beweging erbij op: 15 knopen noordwaarts. De lucht beweegt dan 6,7 knopen zuidwaarts en 12,5 knopen westwaarts. De snelheid is √(6,7² + 12,5²) ≈ 14 knopen, naar 242°. De ware wind is ongeveer 14 knopen uit 062°.
Schatten uit de zeegang
Zonder betrouwbare windmeter, of ter controle, gebruik je de zeegang: het uiterlijk van golven en schuimkoppen. Schat de wind met de beschrijvingen van de schaal van Beaufort. Het zeeoppervlak geeft de wind ten opzichte van het water aan; sterke stroming kan de vergelijking beïnvloeden. Beoordeel een groot gebied, niet je boeggolf. Houd rekening met golven die nog niet zijn aangepast aan een plotselinge windverandering. Tegenstroom maakt golven steiler.
Windgolven en deining
Windgolven ontstaan door de plaatselijke wind: korte, steile kammen die met de wind meebewegen. Deining komt van wind op afstand: langere, gladdere en regelmatiger golven, vaak uit een andere richting. Meld ze apart: windgolven met periode en hoogte, en elk deiningsstelsel, maximaal twee, met de richting waar het vandaan komt, de periode en de hoogte. De voortplanting en periode van deining staan in Weersverwachting aan boord.
Golven meten
Meet de periode, de tijd tussen golfkammen, bij een schuimplek die met het water meedrijft. Meet van de eerste tot de elfde kam: tien tussenpozen, dus deel door tien. Meet je kammen die een varend schip passeren, dan krijg je een ontmoetingsperiode. Schat de significante golfhoogte: ongeveer de gemiddelde hoogte van dal tot kam van het hoogste derde deel van de golven. Meld windgolven en elke deining apart. Gebruik het vrijboord, de hoogte van het schip boven water, als maatstaf. Negeer de hekgolven van je schip en neem veilig waar.
2Kerngegevens
- Ware wind
- T.o.v. de aarde; 10-minutengemiddelde, knopen, herkomstrichting in ware graden
- Rekenvoorbeeld
- Voorliggende koers/COG 000°, SOG 15 kn; 25 kn, 30° over stuurboord → ≈14 kn uit 062°
- Zeegang
- Schat wind boven water; houd rekening met stroming en vertraagde reactie
- Windgolven
- Periode en hoogte
- Deining
- Maximaal twee stelsels: richting, periode en hoogte
3Kernpunten
- 1
Reken voor ware wind peilingen om met de voorliggende koers. Tel de grondsnelheidsvector bij de schijnbare luchtbeweging op.
- 2
Richtingen geven aan waar wind en deining vandaan komen, in ware graden.
- 3
Schat de wind uit de zeegang over een groot gebied, niet uit je boeggolf.
- 4
Meld windgolven en elk deiningsstelsel apart.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Meld de windmeteraflezing; meteorologen corrigeren voor de scheepsbeweging.
Goed: Het bericht moet de ware wind geven. Reken die om of laat de logboeksoftware dat doen, en controleer de uitkomst.
Fout: De golfhoogte is de grootste golf die je tijdens de waarneming zag.
Goed: Schat de gemiddelde hoogte van het hoogste derde deel, zonder de hekgolven van je schip. Meld windgolven en deining apart.
5Praktijkgeval en examentips
Neem aan dat er geen stroom of drift is: voorliggende koers en COG zijn 090°, SOG is 12 knopen. De windmeter toont 12 knopen schijnbare wind recht van voren. Wat is de ware wind?
Toon het antwoord
Windstil. Een wind van 12 knopen recht van voren is precies wat je SOG van 12 knopen in stilstaande lucht veroorzaakt. Tel de grondsnelheidsvector bij de schijnbare luchtbeweging op: 12 knopen westwaarts plus 12 knopen oostwaarts is nul. Gebruik het zeeoppervlak niet om windstilte te bevestigen. Deining of resterende windgolven kunnen doorgaan nadat de wind wegvalt. Meld windstil, niet 12 knopen uit 090°.
Examentips
- Ware wind: reken relatieve peilingen om met de voorliggende koers en tel de grondsnelheidsvector bij de schijnbare luchtbeweging op.
- Zeegang geeft wind ten opzichte van het water aan; houd rekening met stroming en vertraagde reactie.
- Golven: windgolven (periode, hoogte) en maximaal twee deiningen (richting, periode, hoogte).
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities