Uit het roer lopen en de death roll
1De les in gewone woorden
Bij een broach loeft de boot onbeheerst op; bij een death roll rolt hij hevig naar loef en kan hij gijpen. Beide hebben waarschuwingssignalen.
Uit het roer lopen
Bij een broach, uit het roer lopen naar loef, helt de boot te ver en draait hij onbeheerst scherp naar de wind. De stroming langs het roer laat los, of het roer komt uit het water en stuurt niet meer. De spinnaker houdt de boot op zijn zij tot de druk weg is. Oorzaken zijn te veel zeil, een vlaag, een golf die het achterschip opzij duwt, een te strak geschoot grootzeil of te laat reageren aan het roer.
Voorkomen
Stuur in vlagen van de wind af, dus val af voordat de helling toeneemt. Vier eerst de giekneerhouder, de takel die de giek omlaagtrekt: het achterlijk van het grootzeil opent en bovenin ontsnapt de winddruk. Vier zo nodig grootschoot en spinnakerschoot. Houd het bemanningsgewicht achterin en aan loef. Zet bij toenemende wind een kleiner of vlakker zeil; laat bij een symmetrische spinnaker de boom iets zakken om het zeil te stabiliseren.
Herstellen
Loopt de boot uit het roer, zet dan giekneerhouder en grootschoot los en vier de spinnakerschoot tot het zeil klappert. Verminder bij afnemende helling een te grote roeruitslag, zodat het roer weer grip krijgt. Val voorzichtig af zodra je weer kunt sturen en trim opnieuw. Houd je vast en blijf aangelijnd: de boot kan mensen naar de andere kant of overboord slingeren.
Death roll
Diep voor de wind kan toenemend slingeren uitlopen op een hevige rol naar loef en een ongecontroleerde gijp of wegdraaien naar lij (van de wind af draaien). Waarschuwingssignalen zijn toenemend slingeren en een onrustige spinnaker. Binnen de wind varen, met wind van dezelfde kant als de giek, vergroot het gevaar. Een te hoge, te ver naar achteren staande boom of een te losse schoot kan het zeil laten zwaaien.
Slingeren stoppen
Loef iets op, weg van pal voor de wind. Laat bij een symmetrische spinnaker de boom zakken en zet hem iets naar voren. Haal de schoot aan en trek hem omlaag met een barberhauler, een trimlijn die de schoot via een voorlijker blok omlaagtrekt. Vier het grootzeil net niet helemaal. Slingeren is een waarschuwing: grijp in voordat het toeneemt.
2Kerngegevens
- Broach
- Onbeheerst oploeven: helling, losgelaten stroming langs roer
- Voorkomen
- Vroeg afvallen, giekneerhouder vieren, kleiner zeil, bemanning achterin
- Herstellen
- Giekneerhouder en grootschoot los; spinnakerschoot vieren
- Death roll
- Rollen naar loef en onbedoeld gijpen, diep voor de wind
- Slingeren stoppen
- Oploeven, boom lager, schoot naar voren en omlaag leiden
3Kernpunten
- 1
Bij een broach loeft de boot onbeheerst op doordat de stroming langs het roer loslaat.
- 2
Voorkomen: afvallen in vlagen, giekneerhouder vieren, minder zeil voeren.
- 3
Herstellen: giekneerhouder en grootschoot los, spinnakerschoot vieren tot het zeil klappert.
- 4
Een death roll is naar loef rollen en onbedoeld gijpen als je te diep voor de wind vaart.
- 5
Slingeren: oploeven, boom lager, schoot naar voren en omlaag leiden.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Begint de boot op te loeven, trek dan de helmstok hard naar loef en houd de schoten vast.
Goed: Verminder direct de zeildruk en vermijd te veel roeruitslag. Als de stroming langs het roer loslaat, verminder dan de roerhoek zodat de stroming herstelt; stuur van de wind af zodra je weer controle hebt.
Fout: Dieper voor de wind varen maakt de spinnaker altijd rustiger.
Goed: Te diep varen, vooral binnen de wind, veroorzaakt slingeren en kan tot een death roll leiden. Loef iets op.
5Praktijkgeval en examentips
Met spinnaker op ruime wind bij 20 knopen, vlagen tot 26, helt de boot in elke vlaag sterk en heb je volle roeruitslag nodig. De giekneerhouder staat erg strak en de bemanning zit voorin.
Toon het antwoord
Steeds sterk hellen en volle roeruitslag zijn al signalen om zeil te minderen. Vier giekneerhouder, grootschoot en spinnakerschoot om de boot te ontlasten. Val vroeg af terwijl het roer nog reageert. Laat de bemanning achterin en aan loef zitten. Strijk nu gecontroleerd; wacht niet op sterkere vlagen. Loopt de boot uit het roer, zet dan giekneerhouder en grootschoot los en vier de spinnakerschoot. Verminder te veel roeruitslag zodat het roer weer grip krijgt.
Examentips
- Broach: onbeheerst oploeven; stroming langs het roer laat los.
- Voorkomen: afvallen in vlagen, giekneerhouder vieren, kleiner zeil, bemanning achterin.
- Herstellen: giekneerhouder en grootschoot los, spinnakerschoot vieren.
- Death roll: slingeren en onbedoeld gijpen bij te diep varen; oploeven, boom lager, schoot naar voren.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities