Zekeringen, automaten, kabeldoorsnede en spanningsval
1De les in gewone woorden
Een voedingszekering beschermt vooral de kabel. Kies de kabeldoorsnede op basis van stroomsterkte en kringlengte. Controleer daarna de spanningsval.
Zekeringen beschermen draden
Een zekering of installatieautomaat voorkomt dat kortsluiting een draad oververhit en brand veroorzaakt. De nominale stroom moet bij de draad passen, zodat die niet oververhit kan raken. Plaats de beveiliging dicht bij de voedingsbron: de hoofdzekering op korte afstand van de accu. Vervang een zekering nooit door een zwaardere.
Hoofdzekering bij de accu
Accu's kunnen bij kortsluiting duizenden ampères leveren. De nominale stroom van de zekering moet de kabel beschermen. Het afschakelvermogen, de foutstroom die de zekering veilig kan onderbreken, moet bij de accubank passen, vooral bij lithium. Laat een scheepselektricien een geschikte zekering kiezen en die dicht bij de accu in de pluskabel plaatsen.
Scheepskabel
Gebruik vertinde, fijndradige scheepskabel: de koperen draadjes hebben een tinlaag tegen corrosie en zijn soepel genoeg om trillingen te verdragen. Pers kabelschoenen met het juiste gereedschap op de draad vast. Dicht verbindingen af met krimpkous, ondersteun kabels en houd ze vrij van bilgewater, het water onderin de boot.
Spanningsval
Draad heeft weerstand, dus lange, dunne kabels verliezen spanning. De gebruikelijke grenzen (ABYC) zijn 3 % voor kritieke stroomkringen zoals navigatieverlichting, elektronica, bilgeventilatoren en voedingskabels naar het verdeelpaneel, en 10 % voor minder kritieke verbruikers. Tel de lengte heen en terug.
Kabeldoorsnede kiezen
Schat voor koper bij 20 °C: A (mm²) = 2 × L × I × 0,0175 ÷ ΔV. L is de enkele lengte (m), I de stroomsterkte (A) en ΔV de toegestane spanningsval (V). Rond naar boven af op een standaarddoorsnede. Controleer spanningsval bij bedrijfstemperatuur, stroombelastbaarheid bij warmte en kabelbundeling, en verliezen in verbindingen en schakelaars.
2Stap voor stap
Rekenvoorbeeld: kabel voor een verbruiker van 10 A op 8 m afstand
- 1
Toegestane spanningsval voor een kritieke verbruiker: 3 % van 12 V = 0,36 V.
Navigatieverlichting en elektronica hebben vrijwel de volle spanning nodig.
- 2
A = 2 × 8 × 10 × 0,0175 ÷ 0,36 = 7,8 mm².
De 2 telt de kabel heen en terug mee.
- 3
Kies de eerstvolgende standaarddoorsnede: 10 mm².
Controleer daarna de spanningsval bij bedrijfstemperatuur en houd rekening met verbindingen.
- 4
Plaats dicht bij de voedingsbron een zekering die de kabel beschermt.
De zekering moet doorsmelten voordat de kabel oververhit raakt.
3Kerngegevens
- Grenzen spanningsval
- 3 % kritieke verbruikers; 10 % niet-kritieke (ABYC)
- 3 % van 12 V
- 0,36 V
- Soortelijke weerstand koper
- Ongeveer 0,0175 Ω·mm²/m bij 20 °C
- Kabeldoorsnede
- A = 2 × L × I × 0,0175 ÷ ΔV
4Kernpunten
- 1
De zekering beschermt de draad: stem de nominale stroom af op de kabel.
- 2
Hoofdzekering dicht bij de accu.
- 3
Vertinde, fijndradige scheepskabel; goede persverbindingen.
- 4
Spanningsval: 3 % voor kritieke, 10 % voor niet-kritieke verbruikers; lengte heen en terug.
5Veelgemaakte fouten
Fout: De zekering blijft doorsmelten, dus plaats een zwaardere.
Goed: Een doorsmeltende zekering wijst op een storing of overbelasting. Zoek de oorzaak; een zwaardere zekering laat de draad oververhit raken.
Fout: Meet alleen de lengte van de accu naar het apparaat.
Goed: Tel beide geleiders één keer mee: gebruik de enkele lengte in een formule met 2 × L, of de totale kringlengte in een formule zonder die factor.
6Praktijkgeval en examentips
Een nieuwe ankerlier trekt 80 A bij de boeg, op 9 m van de accu's. De installateur gebruikte dunne kabel die over was van een verlichtingskring. De ankerlier is zwak en de kabel wordt warm.
Toon het antwoord
Stop de ankerlier en maak de stroomkring veilig spanningsloos. De dunne kabel verliest spanning en raakt oververhit. Laat hem vervangen door scheepskabel, bemeten voor 80 A, de totale kring van 18 m en de spanningsvalgrens van de fabrikant. Controleer vóór hergebruik de stroombelastbaarheid, verbindingen en geschikte zekering of automaat dicht bij de bron.
Examentips
- Zekering/automaat bemeten om de kabel te beschermen, dicht bij de bron.
- Hoofdzekering dicht bij de accu.
- Spanningsval 3 % voor kritieke / 10 % voor niet-kritieke verbruikers; lengte heen en terug.
- A = 2 × L × I × 0,0175 ÷ ΔV (mm², metrisch).
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities