CPA en TCPA: een uitgewerkte radarplot
1De les in gewone woorden
Plot de echo, teken de relatieve bewegingslijn en lees af hoe dichtbij het schip komt en wanneer. Bepaal daarna zijn ware koers en vaart.
Relatieve beweging
Bij een relatieve weergave staat jouw positie vast op het scherm. Echo’s bewegen ten opzichte van jou. Een vaste boei lijkt te bewegen als je erlangs vaart. Bij gelijkblijvende koers en vaart van beide schepen vormen opeenvolgende plots een relatieve bewegingslijn. Verleng die vooruit. Trek vanuit jouw positie een loodlijn erop. De lengte daarvan is de afstand bij CPA, het punt van dichtste nadering. TCPA, de tijd tot dat punt, geeft aan hoelang dat nog duurt. Relatieve echosporen tonen ook relatieve beweging.
Het uitgewerkte voorbeeld
Gebruik ware peilingen (vanaf het ware noorden) en zeemijlen (M), zonder stroom of drift door wind. Je stuurt 000° met 6 knopen in mist. Een echo staat om 10:00 op 050°/8,0 M, om 10:06 op 049°/6,8 M en om 10:12 op 048°/5,6 M. Hij verplaatst zich relatief ongeveer 2,4 M in 12 minuten. CPA is ongeveer 0,7 M over de bakboordsboeg, onder het voor deze oefening gekozen minimum van 1 M. Dat minimum is een planningskeuze, geen voorschrift.
Relatieve snelheid en TCPA
Relatieve snelheid = relatieve afstand ÷ tijd: 2,4 M in 12 minuten = 12 knopen. De zesminutenregel helpt: afstand in 6 minuten × 10 = snelheid in knopen. Van de geplotte positie van 10:12 tot CPA is het ongeveer 5,6 M langs de lijn. TCPA = 5,6 ÷ 12 uur, ongeveer 28 minuten. CPA valt dus rond 10:40.
Ware koers en vaart van het andere schip
In 12 minuten voer je 1,2 M noordwaarts. Teken vanaf de geplotte positie van 10:00 je eigen verplaatsing achterwaarts: 1,2 M naar 180°, tot punt W. De lijn van W naar de geplotte positie van 10:12 toont de ware beweging van het andere schip: ongeveer 1,98 M naar 264°. De geplotte ware koers is ongeveer 264° met ongeveer 10 knopen. Het schip kruist vanaf stuurboord.
Ware of relatieve weergave
Bij relatieve beweging blijft je schip op een vaste schermpositie. Bij ware beweging beweegt het over het scherm. De instelling voor echosporen staat hier los van: relatieve echosporen tonen relatieve beweging voor de CPA-beoordeling; ware echosporen tonen de banen van andere schepen. Grondstabilisatie meet beweging over de grond. Bij een grondgestabiliseerde weergave van ware beweging blijven vaste objecten stilstaan tot het beeld opnieuw wordt gecentreerd. Controleer zowel de bewegingsweergave als de instelling voor echosporen. Oefen op /navigation/radar-simulator.
2Kerngegevens
- CPA
- Punt van dichtste nadering: kleinste afstand tot de relatieve lijn
- TCPA
- Afstand langs de lijn tot CPA ÷ relatieve snelheid
- Zesminutenregel
- Afstand in 6 minuten × 10 = snelheid in knopen
- Voorbeeld, CPA
- CPA ongeveer 0,7 M over de bakboordsboeg, rond 10:40
- Voorbeeld, ander schip
- Ongeveer 264°, 10 knopen
3Kernpunten
- 1
Bij relatieve weergave bewegen echo’s langs de relatieve bewegingslijn.
- 2
CPA is de kleinste afstand van jou tot die lijn. TCPA is de tijd tot dat punt.
- 3
Zesminutenregel: afstand in 6 minuten × 10 = snelheid in knopen.
- 4
Teken je eigen verplaatsing achterwaarts vanaf de eerste geplotte positie tot W. Van W naar de laatste geplotte positie lees je de ware beweging over die tijd af.
4Veelgemaakte fouten
Fout: De echo beweegt op het scherm langs zijn ware koers.
Goed: Bij relatieve weergave volgt hij de relatieve lijn, die zijn beweging met de jouwe combineert.
Fout: Een schip dat vóór je langs kruist, is veilig omdat het sneller vaart.
Goed: Lees CPA af. In deze oefening is die ongeveer 0,7 M, onder de gekozen passeermarge.
Fout: TCPA is de afstand gedeeld door de vaart van het andere schip.
Goed: Gebruik de relatieve snelheid uit de plots en de afstand langs de lijn tot CPA.
5Praktijkgeval en examentips
In mist, zonder het andere schip te zien, stuur je 180° met 5 knopen. De echo staat om 14:00 op 200°, 6 M en om 14:06 op 200°, 5 M. Je bemanning zegt dat actie kan wachten omdat TCPA 30 minuten is.
Toon het antwoord
Bij gelijkblijvende beweging is CPA bijna nul. De echo verplaatst zich 1 M in zes minuten: 10 knopen relatief. Om 14:06 is TCPA 5 ÷ 10 uur = 30 minuten. CPA valt om 14:36. Die tijd is er voor beoordeling, geen toestemming om te wachten. Behandel de constante peiling bij afnemende afstand nu als gevaar. Blijf waarnemen en kies vroeg een effectieve actie volgens Voorschrift 19.
Examentips
- CPA: kleinste afstand van de relatieve bewegingslijn tot je eigen schip. TCPA: tijd tot dat punt.
- Relatieve snelheid uit de plots; zesminutenregel: afstand × 10 = knopen.
- Constante peiling en afnemende afstand: CPA bijna nul, aanvaringsgevaar.
- Ware koers en vaart: W naar de laatste geplotte positie geeft richting en afstand. Deel de afstand door het plotinterval in uren.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, koppel je de begrippen en beantwoord je daarna drie vragen. Heb je alles goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities