Onderkoeling herkennen en het slachtoffer verzorgen
1De les in gewone woorden
Haal het slachtoffer voorzichtig en horizontaal uit het water. Controleer reactie en ademhaling, roep hulp in en reanimeer zo nodig. Bied daarna beschutting, isoleer en warm langzaam op.
Herken onderkoeling
Onderkoeling kan ontstaan na verblijf in het water, maar ook na uren op een koud, nat dek of in een reddingsvlot. Bij lichte onderkoeling rilt het slachtoffer, is bleek en koud, beweegt onhandig, spreekt traag en neemt slechte beslissingen. Bij ernstige onderkoeling kan het rillen stoppen. Het slachtoffer wordt verward, suf en daarna bewusteloos, met een trage, zwakke ademhaling en pols.
Controleer reactie en ademhaling
Controleer meteen na de redding of het slachtoffer reageert, open de luchtweg en beoordeel de ademhaling. Laat iemand spoedhulp inroepen. Bij een niet-reagerend, ernstig onderkoeld slachtoffer kan de ademhaling uiterst traag zijn: controleer zorgvuldig, zo nodig een minuut lang. Reageert het slachtoffer niet en ademt het niet normaal, begin dan met reanimatie (borstcompressies en beademingen) voordat je beschutting biedt of het inpakt. Blijf de ademhaling controleren tot hulp aankomt. Koude slachtoffers kunnen langdurige reanimatie overleven; blijf reanimeren tot professionele hulpverleners het overnemen.
Horizontaal en voorzichtig
Een koud hart is gevoelig voor verstoring. Til het slachtoffer met een hijsband of met twee personen zo horizontaal mogelijk uit het water. Laat het aan boord liggen en niet staan, lopen of klimmen. Behandel het voorzichtig, wrijf niet over de huid en laat het zich niet inspannen.
Beschutten en isoleren
Haal het slachtoffer uit wind en buiswater. Trek natte kleding voorzichtig uit; knip die zo nodig los. Lukt uitkleden niet, omsluit de natte kleding dan eerst met een plastic dampdichte laag en voeg daarna droge isolatie toe. Houd het gezicht vrij. Gebruik droge dekens of een slaapzak, een muts en isolatie onder het lichaam. Voeg een winddichte buitenlaag toe, zoals een overlevingszak (een grote beschermende zak). De dampdichte laag vermindert verdamping en voorkomt dat natte kleding de droge isolatie doorweekt.
Langzaam opwarmen
Leg ingepakte warmtekompressen of kruiken op borst, oksels en rug, nooit rechtstreeks op de huid. Een alert slachtoffer dat kan slikken, mag warme, zoete dranken. Geen alcohol: die vergroot het warmteverlies. Zet een ernstig onderkoeld slachtoffer niet onder een hete douche. Opwarmen duurt uren en medisch advies blijft nodig.
2Stap voor stap
Een onderkoeld slachtoffer verzorgen
- 1
Haal het slachtoffer horizontaal uit het water. Controleer direct de reactie, open de luchtweg en beoordeel de ademhaling. Laat iemand spoedhulp inroepen; begin met reanimatie als het slachtoffer niet reageert en niet normaal ademt.
Bij een niet-reagerend, ernstig onderkoeld slachtoffer kan de ademhaling uiterst traag zijn: controleer zorgvuldig, zo nodig een minuut lang. Beoordelen en reanimeren gaan vóór beschutting bieden of inpakken.
- 2
Laat het slachtoffer liggen en behandel het voorzichtig; laat het niet lopen en wrijf niet over de huid.
Ruwe behandeling of inspanning kan een gevaarlijke hartritmestoornis uitlokken.
- 3
Haal het slachtoffer uit wind en buiswater. Trek natte kleding voorzichtig uit; lukt dat niet, omsluit die dan met een plastic dampdichte laag voordat je droge isolatie toevoegt. Houd het gezicht vrij.
Wind en natte kleding blijven warmte onttrekken. De laag vermindert verdamping en houdt de droge isolatie droog.
- 4
Voeg droge isolatie, een muts en isolatie onder het lichaam toe, en daarna een winddichte buitenlaag. Houd het gezicht vrij.
Droge isolatie vertraagt afkoeling aan alle kanten; de buitenlaag beschermt tegen wind en buiswater.
- 5
Warm de romp, dus borst, rug en buik, op met ingepakte warmtekompressen; geef warme, zoete dranken alleen als het slachtoffer volledig alert is en kan slikken.
Langzaam opwarmen van de romp is het veiligst; een suf slachtoffer kan zich verslikken.
- 6
Blijf reactie en ademhaling controleren tot hulp aankomt; begin met reanimatie als het slachtoffer niet meer reageert en niet meer normaal ademt.
Een koud slachtoffer kan na de redding achteruitgaan, zelfs tijdens het opwarmen.
3Kerngegevens
- Licht
- Rillen, onhandig bewegen, onduidelijk spreken, slecht oordelen
- Ernstig
- Verward, suf of bewusteloos; rillen kan stoppen
- Optillen en behandelen
- Horizontaal en voorzichtig; niet lopen
- Warmtekompressen
- Ingepakt, op borst, oksels en rug
- Ademhaling controleren
- Niet-reagerend, ernstig onderkoeld slachtoffer: tot 1 minuut
4Kernpunten
- 1
Til horizontaal, laat het slachtoffer liggen en behandel het voorzichtig.
- 2
Trek natte kleding uit of sluit die in plastic; voeg droge isolatie, muts, isolatie onder het lichaam en een winddichte buitenlaag toe.
- 3
Warm de romp langzaam op; warme, zoete dranken alleen als het slachtoffer volledig alert is; geen alcohol.
- 4
Wrijf niet over de huid en zet een ernstig onderkoeld slachtoffer niet onder een hete douche.
- 5
Controleer direct reactie en ademhaling; roep hulp in. Begin met reanimatie als het slachtoffer niet reageert en niet normaal ademt.
5Veelgemaakte fouten
Fout: Laat het geredde bemanningslid de ladder opklimmen en naar binnen lopen om op te warmen.
Goed: Houd een koud slachtoffer horizontaal en stil. Inspanning en rechtop staan kunnen het hart stilzetten.
Fout: Geef hem een borrel rum om op te warmen.
Goed: Alcohol vergroot het warmteverlies. Geef alleen een warme, zoete drank als hij volledig alert is.
Fout: Wrijf stevig over zijn armen en benen om de bloedsomloop op gang te brengen.
Goed: Wrijven warmt de lichaamskern niet op en kan hartproblemen uitlokken. Isoleer het lichaam en warm de romp op.
6Praktijkgeval en examentips
Je haalt een bemanningslid uit het water na 40 minuten in water van 12 °C. Hij rilt niet meer, mompelt en kan vragen niet goed beantwoorden. Hij ademt.
Toon het antwoord
Denk aan ernstige onderkoeling. Controleer direct reactie en ademhaling en laat iemand spoedhulp inroepen. Laat hem plat liggen en behandel hem voorzichtig. Bied beschutting, trek natte kleding uit of sluit die in plastic. Voeg droge dekens, een muts, isolatie onder hem en een winddichte buitenlaag toe. Leg ingepakte warmtekompressen op borst en oksels. Geef niets te drinken. Blijf de ademhaling controleren; begin met reanimatie als hij niet meer reageert en niet meer normaal ademt.
Examentips
- Bij lichte onderkoeling rilt het slachtoffer; bij ernstige onderkoeling kan het rillen stoppen en kan het verward of bewusteloos raken.
- Horizontaal optillen en voorzichtig behandelen verkleinen het risico op instorting.
- Bied beschutting; trek natte kleding uit of sluit die in plastic, voeg droge isolatie en een winddichte laag toe; warm de romp op.
- Geen alcohol of wrijven. Begin met reanimatie als het slachtoffer niet reageert en niet normaal ademt.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities