Levensbedreigende bloeding
1De les in gewone woorden
Druk hard op een ernstige bloeding. Tamponneer alleen diepe wonden aan ledematen, lies of oksel. Gebruik een tourniquet als druk een bloeding aan een ledemaat niet stopt.
Herken het
Bij een levensbedreigende bloeding spuit of stroomt het bloed uit de wond, raakt kleding of verband snel doorweekt of ontstaat snel een plas bloed op het dek. Dit kan gebeuren door een diepe snee aan een scherp beslagdeel, een uitschietend mes in de kombuis of letsel door een schroef. Wacht niet af of het stopt: handel meteen en laat iemand hulp inroepen.
Rechtstreekse druk
Trek handschoenen aan als ze binnen bereik liggen, maar wacht daar niet op. Druk stevig en rechtstreeks op de bloedende plek met verband, een schone doek of je hand. Duw bij een diepe wond aan een ledemaat, lies of oksel het verband in de wond (tamponneren) en blijf drukken. Tamponneer nooit borst- of buikwonden. Raakt het verband doorweekt, til het dan niet op om te kijken: leg er meer bovenop en druk harder.
Bloedstelpend verband
Een bloedstelpend verband is gaas met een stof die de bloedstolling bevordert. Tamponneer hiermee een diepe wond aan een ledemaat, lies of oksel en blijf onafgebroken drukken zolang de verpakking aangeeft. Tamponneer nooit borst- of buikwonden. Leg zodra de bloeding onder controle is een stevig wonddrukverband aan om het verband op zijn plaats te houden.
Tourniquet
Een tourniquet is een band die een ledemaat zo sterk afknelt dat de bloedtoevoer stopt. Gebruik er een op een arm of been als stevige druk de bloeding niet stopt. Plaats hem 5–7 cm boven de wond, niet op een gewricht, en trek aan tot de bloeding stopt. Dat doet pijn; dat is te verwachten. Schrijf de tijd op de tourniquet of het slachtoffer en maak hem nooit zelf los.
Een echte tourniquet werkt beter
Een speciaal gemaakte tourniquet werkt veel beter dan een riem of sjaal, die de bloedstroom vaak niet stoppen. Stopt één tourniquet de bloeding niet, plaats dan een tweede vlak boven de eerste. Laat het slachtoffer liggen, houd het warm, let op shock en vraag vroeg radiomedisch advies: een tourniquet betekent ziekenhuiszorg.
2Stap voor stap
Een levensbedreigende bloeding stoppen
- 1
Maak de situatie veilig en laat een bemanningslid hulp inroepen.
Een ernstige bloeding vraagt om ziekenhuiszorg en hulp op zee kost tijd.
- 2
Druk stevig en rechtstreeks op de wond met verband of je hand.
Druk knijpt de beschadigde bloedvaten dicht en laat een stolsel ontstaan.
- 3
Tamponneer alleen diepe wonden aan ledematen, lies of oksel en blijf drukken. Nooit borst- of buikwonden. Zet het verband na het stoppen van de bloeding vast met een stevig wonddrukverband.
De druk moet de bloedende plek bereiken, niet alleen de huid.
- 4
Blijft een ledemaat bloeden, leg dan een tourniquet aan op 5–7 cm boven de wond, niet op een gewricht.
Een strakke tourniquet stopt de bloedtoevoer naar de wond.
- 5
Trek aan tot de bloeding stopt; noteer de tijd en maak hem nooit los.
Artsen moeten de tijd weten; losmaken kan opnieuw een dodelijke bloeding veroorzaken.
- 6
Laat het slachtoffer liggen, houd het warm en let op shock.
Bloedverlies leidt tot shock en kou verergert de bloeding.
3Kerngegevens
- Eerste handeling
- Stevige rechtstreekse druk
- Bloedstelpend verband
- Alleen ledemaat/lies/oksel tamponneren; druk volgens verpakking
- Plaats tourniquet
- 5–7 cm boven de wond, niet op een gewricht
- Tijdstip aanleggen
- Noteer de tijd; maak hem nooit zelf los
4Kernpunten
- 1
Handel meteen: druk stevig en rechtstreeks op de wond.
- 2
Tamponneer alleen diepe wonden aan ledematen, lies of oksel, nooit borst of buik; blijf drukken en leg extra verband bovenop.
- 3
Een bloeding aan een ledemaat die niet stopt door druk: tourniquet, 5–7 cm erboven, niet op een gewricht.
- 4
Noteer het tijdstip waarop je de tourniquet aanlegt en maak hem nooit los.
- 5
Laat het slachtoffer plat liggen, houd het warm en roep vroeg hulp in.
5Veelgemaakte fouten
Fout: Til het verband elke minuut op om te kijken of de bloeding gestopt is.
Goed: Blijf drukken. Leg extra verband bovenop; optillen trekt het stolsel los.
Fout: Maak de tourniquet af en toe los om bloed naar het ledemaat te laten stromen.
Goed: Maak hem nooit los. Alleen een arts mag een tourniquet verwijderen.
Fout: Een riem is een goede tourniquet.
Goed: Geïmproviseerde tourniquets werken vaak niet. Neem een speciaal gemaakte mee als je op open zee vaart.
6Praktijkgeval en examentips
Bij het schoonmaken van vis in de kuip schiet een bemanningslid uit en snijdt het mes diep in zijn dij. Zijn korte broek raakt snel doorweekt met helderrood bloed. Je bent twee uur van de haven.
Toon het antwoord
Roep om hulp en laat een bemanningslid de kustwacht oproepen. Druk meteen hard op de wond met verband of je hand. Tamponneer daarna met bloedstelpend verband en blijf drukken. Stopt de bloeding niet, plaats dan de tourniquet 5–7 cm boven de wond, trek aan tot het bloeden stopt en noteer de tijd. Laat hem liggen, houd hem warm en vraag radiomedisch advies.
Examentips
- Eerst rechtstreekse druk; tamponneer alleen diepe wonden aan ledematen, lies of oksel, nooit borst of buik. Volg de druktijd op de verpakking van het bloedstelpende gaas.
- Tourniquet bij een bloeding aan een ledemaat die niet stopt door druk: 5–7 cm erboven, niet op een gewricht; noteer de tijd, nooit losmaken.
- Laat liggen, houd warm en roep vroeg hulp in.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities