Gevaarlijke stoffen aan boord: de IMDG-code voor de wachtstuurman
1De les in gewone woorden
De IMDG-code vertelt waar gevaarlijke stoffen mogen staan, waarvan je ze gescheiden moet houden en welke documenten en noodprocedures erbij horen.
De code
De Internationale Code voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over zee (IMDG-code) is onder SOLAS-hoofdstuk VII verplicht voor gevaarlijke stoffen in verpakte vorm. De code wordt elke twee jaar gewijzigd. Amendement 42-24 mocht vanaf 1 januari 2025 vrijwillig worden toegepast en is sinds 1 januari 2026 verplicht. De negen klassen, etiketten en grote etiketten worden behandeld bij Scheepsvoorraden en onderhoud. Hier leer je over stuwage en scheiding.
De lijst van gevaarlijke stoffen
De lijst van gevaarlijke stoffen in hoofdstuk 3.2 geeft per UN-nummer: de juiste vervoersnaam, klasse, verpakkingsgroep indien toegewezen (I groot, II middelmatig, III gering gevaar), de EmS-noodprocedures en de stuwagecategorie. Die categorie bepaalt of de stoffen voor het scheepstype aan dek, onder dek of beide mogen worden gestuwd. Ook vind je bijzondere stuwage- en scheidingscodes. Controleer altijd de vermelding: die kan voorgaan op algemene regels.
Scheiding
Voor conventionele verpakkingen: 1, verwijderd van, minstens 3 m horizontaal. 2, gescheiden van, afzonderlijke compartimenten/ruimen of 6 m aan dek. 3, door een volledig compartiment of ruim gescheiden van, een tussenliggend compartiment/ruim of 12 m aan dek. 4, in de lengterichting door een volledig tussenliggend compartiment of ruim gescheiden van, scheiding in de lengterichting of 24 m aan dek. Brand- en vloeistofwerende dekken die aan de code voldoen, laten bepaalde verticale alternatieven toe.
Welke bepalingen gelden?
Voor containers en roll-on/roll-offeenheden (ro-ro) gelden aparte scheidingstabellen. Pas de afstanden voor conventionele verpakkingen daar niet op toe. Controleer beide vermeldingen in de lijst, bijkomende gevaren (extra risico's) en de bepalingen voor de werkelijke stuwage. Een X in de algemene scheidingstabel betekent dat je de betreffende vermeldingen in de lijst moet raadplegen. Volg eventuele bijzondere scheidingsinstructies.
Documenten
De afzender verstrekt een verklaring voor gevaarlijke stoffen. Een containerbeladingscertificaat bevestigt dat de container juist is beladen. Het schip houdt een manifest van gevaarlijke stoffen of gedetailleerd stuwplan bij met de klasse en positie van alle gevaarlijke stoffen (SOLAS VII). De walautoriteiten krijgen een kopie. Waar SOLAS II-2/19 geldt, controleer je het document van overeenstemming (Document of Compliance) op zowel de goedgekeurde gevarenklassen als de daarvoor goedgekeurde laadruimten.
Noodsituaties
De EmS-gids geeft per vermelding een brandbestrijdingsprocedure (F-A tot F-J) en een morsprocedure (S-A tot S-Z). De Gids voor medische eerste hulp bij ongevallen met gevaarlijke stoffen (MFAG) behandelt blootstelling. Weet tijdens je wacht waar het stuwplan voor gevaarlijke stoffen, de EmS-gids en de brandbestrijdingsmiddelen zijn. Weet ook welke eenheden bij warmtebronnen, verblijven of werkplekken staan.
2Kerngegevens
- Van kracht
- Amendement 42-24, verplicht sinds 1 januari 2026
- Verpakkingsgroepen
- Indien toegewezen: I groot gevaar, II middelmatig, III gering
- Conventionele verpakkingen: termen 1–4
- Aan dek: respectievelijk 3/6/12/24 m; term 4 langsscheeps
- ‘Verwijderd van’
- Conventionele verpakkingen: ≥ 3 m horizontaal; controleer de code
- EmS-procedures
- Brand F-A tot F-J; morsen S-A tot S-Z
3Kernpunten
- 1
De IMDG-code is verplicht onder SOLAS VII. Amendement 42-24 is sinds 1 januari 2026 verplicht.
- 2
De lijstvermelding geeft klasse, eventuele verpakkingsgroep, EmS en stuwagecategorie.
- 3
Termen 1–4 voor conventionele verpakkingen: aan dek 3/6/12/24 m; term 4 langsscheeps. Containers en ro-ro hebben aparte tabellen.
- 4
Controleer de gevaarlijkeladingdocumenten en het document van overeenstemming: waar vereist moeten zowel klassen als laadruimten zijn goedgekeurd.
- 5
Weet waar de EmS-gids, MFAG en het stuwplan voor gevaarlijke stoffen zijn.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Twee gevaarlijke stoffen van verschillende klassen mogen altijd samen in één ruim.
Goed: Controleer beide lijstvermeldingen, bijkomende gevaren en de scheidingsbepalingen voor de werkelijke stuwage. Containers en ro-ro hebben aparte tabellen.
Fout: Verpakkingsgroep I is het minst gevaarlijk.
Goed: Verpakkingsgroep I betekent groot gevaar, II middelmatig en III gering.
5Praktijkgeval en examentips
Tijdens je ronde zie je aan dek een container met een groot etiket van klasse 3 direct naast een container met klasse 5.1, oxiderende stof. Volgens het stuwplan staan ze twee bays (containerposities in de lengterichting) uit elkaar. Wat doe je?
Toon het antwoord
Meld het aan de eerste stuurman en de kapitein. Toets beide UN-vermeldingen en de containerscheidingstabel aan de werkelijke stuwage. Ligt het schip aan de kade, regel dan veilig herstuwen en werk plan en manifest bij. Probeer op zee geen containers te verplaatsen. Volg de risicobeoordeling van de kapitein, neem passende voorzorgen, controleer EmS en regel veilig herstuwen in een geschikte haven.
Examentips
- IMDG-code verplicht onder SOLAS VII; 42-24 verplicht sinds 1 jan 2026.
- Conventionele verpakkingen aan dek: termen 1/2/3/4 vereisen minstens 3/6/12/24 m; term 4 vereist langsscheepse scheiding. Controleer bijzondere bepalingen; containers en ro-ro hebben aparte tabellen.
- EmS: F-A–F-J brand, S-A–S-Z morsen; MFAG voor blootstelling.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities