SOLAS, het Uitwateringsverdrag en COLREG
1De les in gewone woorden
SOLAS stelt veiligheidsnormen voor schepen. Het Uitwateringsverdrag beperkt de belading via een minimumvrijboord. COLREG geeft regels om aanvaringen te voorkomen.
SOLAS
Het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS), 1974 geldt voor passagiersschepen en vrachtschepen vanaf 500 brutotonnage (GT, een maat voor de ingesloten inhoud) op internationale reizen, met uitzonderingen per hoofdstuk. De hoofdstukken behandelen constructie (II-1), brand (II-2), reddingsmiddelen (III), radio (IV), navigatie (V), lading (VI), gevaarlijke stoffen (VII), nucleaire schepen (VIII), veiligheidsmanagement (IX), hogesnelheidsschepen (X), bijzondere veiligheidsmaatregelen (XI-1), beveiliging (XI-2), bulkcarriers (XII), toetsing van naleving (XIII), poolwateren (XIV) en industrieel personeel (XV).
Verplicht gestelde codes
SOLAS stelt gedetailleerde codes verplicht: de Internationale Code inzake brandveiligheidssystemen (FSS-code), Internationale Code inzake reddingsmiddelen (LSA-code), Internationale Maritieme Code voor gevaarlijke goederen (IMDG-code) en Internationale Code voor het vervoer van vaste lading in bulk over zee (IMSBC-code). Hoofdstuk IX stelt de Internationale Code voor het veilige beheer van schepen en voor verontreinigingspreventie (ISM-code) verplicht. XI-2 doet dat voor de Internationale Code voor de beveiliging van schepen en havenfaciliteiten (ISPS-code). De radioregels van hoofdstuk IV gelden ook voor vrachtschepen vanaf 300 GT. Delen van hoofdstuk V, waaronder reisvoorbereiding en hulp aan mensen in nood, gelden zelfs voor jachten.
Recente SOLAS-wijzigingen
Sinds 1 januari 2026 behandelt SOLAS II-1/3-13 hijs- en hefwerktuigen en ankerbehandelingslieren. Nieuwe installaties die eronder vallen, voldoen aan ontwerpnormen. Bestaande apparatuur die eronder valt, moet uiterlijk bij het eerste hernieuwingsonderzoek op of na die datum zijn beproefd en onderzocht. PFOS, een moeilijk afbreekbare fluorverbinding, is verboden in blusmiddelen. Bestaande schepen voldoen uiterlijk bij hun eerste onderzoek op of na die datum. Kapiteins melden verloren containers direct aan nabije schepen, de dichtstbijzijnde kuststaat en de vlaggenstaat. Ook melden ze waargenomen drijvende containers.
Autonome schepen
In mei 2026 nam MSC 111 de Code voor maritieme autonome oppervlakteschepen (MASS-code) aan. Deze is sinds 1 juli 2026 vrijwillig toepasbaar. Een verplichte versie staat gepland voor 2032.
Uitwatering
Het Internationaal Verdrag betreffende de uitwatering van schepen, 1966, bijgewerkt door het Protocol van 1988, bepaalt het minimale vrijboord: de verticale afstand midscheeps (halverwege de scheepslengte) van de bovenrand van de deklijn tot de bovenrand van het toepasselijke uitwateringsmerk. Het schip heeft een Internationaal Certificaat van Uitwatering. De merken zijn S (zomer), T (tropen), W (winter), F (zoet water), TF (tropisch zoet water) en WNA (winter Noord-Atlantische Oceaan). Kies het merk voor de zone, het seizoen en de dichtheid van het water. De bovenrand is de beladingsgrens. Vrijboord biedt reservedrijfvermogen en beperkt overkomend water aan dek.
COLREG
Het Verdrag inzake de Internationale Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee (COLREG), 1972 trad in 1977 in werking. Het geldt voor alle vaartuigen op volle zee en daarmee verbonden wateren die voor zeeschepen bevaarbaar zijn. Bevoegde autoriteiten mogen bijzondere regels maken voor reden, havens, rivieren, meren en verbonden binnenwateren die voor zeeschepen bevaarbaar zijn. Die moeten zo nauw mogelijk bij COLREG aansluiten. Bestudeer de bepalingen in de COLREG-module.
2Kerngegevens
- SOLAS 1974
- Van kracht 25 mei 1980; vrachtschepen vanaf 500 GT op internationale reizen
- PFOS-overgang
- PFOS-verbod 2026: bestaande schepen voldoen bij eerste onderzoek op/na 1 jan.
- MASS-code
- Aangenomen mei 2026; vrijwillig toepasbaar vanaf 1 juli 2026
- Uitwateringsverdrag
- Verdrag van 1966; Protocol van 1988 van kracht 3 feb. 2000
- COLREG 1972
- Van kracht 15 juli 1977; ook verbonden wateren bevaarbaar voor zeeschepen
3Kernpunten
- 1
SOLAS behandelt constructie, brand, reddingsmiddelen, radio, navigatie, lading, ISM en ISPS.
- 2
Verplichte codes zoals FSS, LSA, IMDG en IMSBC bevatten de meeste details.
- 3
Sinds 1 januari 2026 moet je verloren vrachtcontainers direct melden.
- 4
Het Uitwateringsverdrag bepaalt het minimale vrijboord. COLREG geldt voor elk vaartuig op zee.
4Veelgemaakte fouten
Fout: SOLAS heeft niets over een jacht te zeggen.
Goed: Het grootste deel van SOLAS geldt niet, maar delen van hoofdstuk V, zoals reisvoorbereiding en verplichtingen bij nood, binden alle schepen.
Fout: De MASS-code is nu verplicht voor autonome schepen.
Goed: De in 2026 aangenomen code is vrijwillig. Een verplichte versie staat gepland voor ongeveer 2032.
Fout: Een kuststaat mag overal voor zijn kust COLREG vervangen door eigen regels.
Goed: Bevoegde autoriteiten mogen bijzondere regels maken voor reden, havens, rivieren, meren en verbonden binnenwateren die voor zeeschepen bevaarbaar zijn. Die moeten zo nauw mogelijk bij COLREG aansluiten.
5Praktijkgeval en examentips
Bij zwaar weer verliest je containerschip 's nachts zes containers, 40 NM uit de kust. De eerste stuurman wil tot daglicht wachten om de verliezen te tellen voordat hij meldt. Wat vereist SOLAS nu?
Toon het antwoord
Meld direct, zonder op een exact aantal te wachten. Sinds 1 januari 2026 vereist SOLAS-hoofdstuk V dat je nabije schepen, de dichtstbijzijnde kuststaat en de vlaggenstaat informeert. Geef de positie, het aantal verloren containers en eventuele gevaarlijke stoffen door. Stuur aanvullingen zodra je meer weet. Drijvende containers vormen een gevaar voor de scheepvaart, vooral voor kleine vaartuigen in het donker.
Examentips
- SOLAS 1974: hoofdstukken II-1 tot XV; codes FSS, LSA, IMDG en IMSBC verplicht gesteld.
- 1 januari 2026: hijs- en hefwerktuigen II-1/3-13, PFOS-verbod met onderzoeksovergang voor bestaande schepen, melding van verloren containers.
- Uitwateringsverdrag 1966/1988: vrijboord, merken, zones, Internationaal Certificaat van Uitwatering.
- COLREG 1972: van kracht sinds 1977, geldt voor alle vaartuigen op zee.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities