De ISM-code: waarom die bestaat en wat de maatschappij moet doen
1De les in gewone woorden
Op schepen die onder SOLAS IX vallen, werken de maatschappij en bemanning met een gedocumenteerd veiligheidsmanagementsysteem (SMS).
Waarom de code bestaat
De ISM-code is de Internationale Veiligheidsmanagementcode. Die kwam er na ongevallen zoals het kapseizen van de Herald of Free Enterprise in 1987, waarbij tekortkomingen aan de wal en aan boord aan het licht kwamen. Hoofdstuk IX van SOLAS, het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee, stelt de code verplicht voor bepaalde schepen op internationale reizen: passagiersschepen van elke grootte, en vrachtschepen en mobiele offshorebooreenheden (MODU's) met een brutotonnage (GT) van 500 of meer. Overheidsschepen voor niet-commercieel gebruik zijn uitgesloten; nationale regels kunnen de toepassing uitbreiden.
De maatschappij
De code legt de plicht bij de maatschappij: de scheepseigenaar, of een beheerder of rompbevrachter die de exploitatie van het schip heeft overgenomen en alle verplichtingen van de code heeft aanvaard. Een rompbevrachter huurt een schip zonder bemanning. De maatschappij moet een veiligheidsmanagementsysteem (SMS) opzetten en toepassen. Dat beschrijft hoe de maatschappij en haar bemanningen mensen, schepen en het milieu beschermen.
Doelstellingen
De code wil de veiligheid op zee waarborgen, letsel en verlies van mensenlevens voorkomen, en schade aan het milieu en eigendommen vermijden. De maatschappij moet zorgen voor veilige werkwijzen en een veilige werkomgeving. Zij moet alle vastgestelde risico's beoordelen voor haar schepen, mensen en het milieu, en beschermingsmaatregelen treffen. Zij moet de veiligheidsvaardigheden van haar mensen aan de wal en aan boord blijven verbeteren, ook voor noodsituaties.
Zes functionele eisen
Elk SMS bevat: een beleid voor veiligheid en milieubescherming; instructies en procedures die aan internationale regels en vlaggenstaatregels voldoen; vastgelegde bevoegdheden en communicatielijnen aan de wal en aan boord; procedures voor het melden van ongevallen en tekortkomingen; procedures voor voorbereiding op en reactie bij noodsituaties; en procedures voor interne audits en directiebeoordelingen.
Regels en richtlijnen
Het SMS moet ervoor zorgen dat je verplichte regels naleeft. Het houdt ook rekening met codes, richtlijnen en normen aanbevolen door de IMO, de vlaggenstaat, classificatiebureaus en brancheorganisaties. Het kantoor heeft een conformiteitsdocument (DOC) en elk schip een veiligheidsmanagementcertificaat (SMC). Hoe de vlaggenstaat die controleert en afgeeft, leer je bij Scheepsbedrijfsvoering.
Stand in 2026
De laatste wijziging van de code trad op 1 januari 2015 in werking. Die tekst pas je nu toe. In juli 2026 begon IMO-subcomité III 12 met een volledige herziening van de uitvoeringsrichtlijnen voor de code, resolutie A.1188(33). Digitale systemen en minder papierwerk zijn enkele doelen. De streefdatum is 2028. Niets uit dat werk is al van kracht.
2Kerngegevens
- Rechtsgrondslag
- SOLAS-hoofdstuk IX; ISM-code aangenomen bij resolutie A.741(18)
- Verplicht sinds
- 1 juli 1998 (eerste scheepstypen); 1 juli 2002 (overige schepen)
- Betrokken schepen
- Internationale reizen: passagiersschepen; vrachtschepen/MODU's ≥500 GT
- Laatste codewijziging
- MSC.353(92), van kracht sinds 1 januari 2015
- Herziening richtlijnen
- Gestart bij III 12 (juli 2026); streefdatum 2028; niet van kracht
3Kernpunten
- 1
Hoofdstuk IX van SOLAS stelt de ISM-code verplicht.
- 2
De maatschappij is verantwoordelijk: de eigenaar, beheerder of rompbevrachter die de verplichtingen overnam.
- 3
Elk SMS heeft zes functionele eisen, van beleid tot audits en beoordelingen.
- 4
De maatschappij moet alle vastgestelde risico's beoordelen en beschermingsmaatregelen treffen.
- 5
De herziening van de ISM-richtlijnen uit 2026 is niet van kracht; pas de huidige code toe.
4Veelgemaakte fouten
Fout: De ISM-code is de taak van de bemanning; het kantoor betaalt alleen de rekeningen.
Goed: De code legt de verantwoordelijkheid bij de maatschappij. Die zorgt voor middelen, ondersteuning vanaf de wal en een werkend SMS.
Fout: In 2026 is een nieuwe ISM-code aangenomen.
Goed: De herziening van de uitvoeringsrichtlijnen begon in juli 2026, met 2028 als streefdatum. De geldende code is sinds 2015 niet gewijzigd.
5Praktijkgeval en examentips
Een nieuwe beheerder neemt je bulkcarrier over en aanvaardt alle ISM-verplichtingen. Een collega zegt dat veiligheidsprocedures nu uitsluitend de verantwoordelijkheid van de kapitein zijn. Klopt dat?
Toon het antwoord
Nee. De beheerder is nu de ISM-maatschappij. Die moet een gedocumenteerd SMS toepassen, verantwoordelijkheden vastleggen, middelen en ondersteuning vanaf de wal bieden, vastgestelde risico's beoordelen en beschermingsmaatregelen treffen. De kapitein en bemanning brengen dat systeem aan boord in de praktijk.
Examentips
- Hoofdstuk IX van SOLAS stelt de ISM-code verplicht.
- De maatschappij: de eigenaar, beheerder of rompbevrachter die alle ISM-verplichtingen overnam.
- Zes functionele eisen: beleid, procedures, bevoegdheden, meldingen, noodsituaties, audits en beoordelingen.
- Laatste codewijziging van kracht sinds 1 januari 2015; herziening richtlijnen gestart in juli 2026, niet van kracht.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities