Onderdelen bekijkenMedische zorg aan boord: behandeling, verpleging en overlijden op zee (STCW A-VI/4-2)
Medicijnen veilig toedienen: toedieningswegen, injecties en het register voor gereguleerde middelen
1De les in gewone woorden
Geef receptmedicijnen alleen op radioadvies. Controleer de vijf juisten, volg de juiste toedieningsweg en registreer elke dosis. Bewaar gereguleerde middelen (controlled drugs) achter slot en verantwoord ze.
Op radiomedisch advies
Receptplichtige medicijnen uit de scheepsapotheek geef je alleen op radiomedisch advies: de arts kiest medicijn, dosis, toedieningsweg en tijdstip op basis van jouw medicijnlijst. Het medisch handboek aan boord legt uit hoe elk medicijn werkt, wat de bijwerkingen zijn en hoe je het toedient; het geeft je geen bevoegdheid om voor te schrijven. Vraag voor elke dosis naar allergieën en andere medicijnen, en waar relevant naar zwangerschap.
De vijf juisten
Controleer voor elke dosis de vijf juisten: de juiste patiënt, het juiste medicijn (stofnaam en sterkte), de juiste dosis, de juiste toedieningsweg en het juiste tijdstip. Lees het etiket drie keer: bij het pakken, bij het klaarmaken en voor het toedienen. Controleer de vervaldatum en of het medicijn er normaal uitziet. Klopt iets niet, stop dan en vraag na. Registreer het daarna.
Toedieningswegen
Orale medicijnen slik je door; sublinguale medicijnen lossen onder de tong op; medicijnen voor inhalatie adem je in; lokale medicijnen breng je op de huid of het oog aan; rectale medicijnen gaan in de endeldarm. Een intramusculaire injectie gaat in een spier; een subcutane injectie in het vet onder de huid; intraveneuze medicijnen gaan in een ader. Gebruik bij elke injectie de plek, anatomische herkenningspunten en techniek die je voor dat medicijn in de praktijktraining hebt geleerd en die de radioarts bevestigt. Herkenningspunten zijn lichaamskenmerken waarmee je de prikplek bepaalt.
Een injectie geven
Geef alleen injecties als je daarvoor bent opgeleid en bevoegd bent, op radiomedisch advies. Controleer de vijf juisten en allergieën. Was je handen, draag handschoenen en gebruik een nieuwe steriele naald en spuit. Werk aseptisch: raak steriele onderdelen niet aan. Volg de productinstructies, ook voor een eventuele luchtbel in een voorgevulde spuit. Reinig de huid en laat die drogen. Gebruik de aangeleerde plek, herkenningspunten en techniek. Neem een stevige naaldencontainer mee naar de patiënt; gooi materiaal direct weg zonder het dopje terug te plaatsen. Let op reacties en registreer ze; houd nooduitrusting klaar.
Gereguleerde middelen
Wettelijk gereguleerde middelen, zoals morfine, vallen onder strenge wettelijke beperkingen. Bewaar ze in een apart afgesloten kastje in de scheepsapotheek; de kapitein beheert de sleutel. Noteer elke ontvangst, dosis, gebroken ampul en afvoer in het register voor gereguleerde middelen: datum, tijd, hoeveelheid, patiënt, voorschrijver, toediener en resterende voorraad. Controleer de voorraad regelmatig met een getuige. Volg de regels van je vlaggenstaat, bijvoorbeeld het register twee jaar na de laatste inschrijving bewaren.
2Kerngegevens
- Receptplichtige medicijnen
- Alleen op radiomedisch advies
- Vijf juisten
- Patiënt, medicijn, dosis, toedieningsweg, tijdstip; daarna registreren
- Etiketcontrole
- Drie keer: bij het pakken, klaarmaken en voor het toedienen
- Intramusculaire prikplekken
- Gebruik aangeleerde herkenningspunten en medische instructies voor het medicijn
- Gebruikte naalden
- Nooit het dopje terugplaatsen; direct in de naaldencontainer
- Register voor gereguleerde middelen
- Elke ontvangst, dosis, verlies en afvoer; bv. 2 jaar bewaren
3Kernpunten
- 1
Receptplichtige medicijnen geef je alleen op radiomedisch advies.
- 2
Controleer de vijf juisten en lees het etiket drie keer voor elke dosis.
- 3
Vraag naar allergieën en andere medicijnen voordat je iets toedient.
- 4
Plaats nooit het dopje terug op een naald: neem de naaldencontainer mee naar de patiënt.
- 5
Registreer elke mutatie van gereguleerde middelen, ook gebroken ampullen, met een getuige.
4Veelgemaakte fouten
Fout: Gebruik bij slecht radiocontact de gebruikelijke dosis uit het handboek.
Goed: Blijf het maritiem reddingscoördinatiecentrum (MRCC) en andere kanalen proberen: voor receptplichtige medicijnen is radiomedisch advies nodig.
Fout: Plaats het dopje voorzichtig terug voordat je de naald naar de afvalbak brengt.
Goed: Het terugplaatsen veroorzaakt prikaccidenten. Neem de naaldencontainer mee naar de patiënt.
Fout: Een gebroken morfineampul hoef je niet te registreren.
Goed: Noteer die met een getuige in het register: elke ampul moet verantwoord worden.
5Praktijkgeval en examentips
De radioarts adviseert een intramusculaire pijnstiller voor een bemanningslid met een gebroken enkel. Bij het klaarmaken vindt de officier twee sterktes van het medicijn in de scheepsapotheek. Eén verpakking is vorige maand verlopen. Wat moet er gebeuren?
Toon het antwoord
Stop voordat je het klaarmaakt. Bevestig de sterkte met de arts en gebruik daarbij de stofnaam en sterkte op de lijst. Gebruik de houdbare verpakking; zet de verlopen verpakking apart voor teruggave aan de wal. Controleer de vijf juisten en allergieën. Lees het etiket drie keer. Injecteer alleen binnen je opleiding, op de aangegeven plek en met de aangeleerde herkenningspunten; gooi het materiaal in de naaldencontainer. Noteer medicijn, dosis, toedieningsweg, tijdstip, toediener en reactie; schrijf gereguleerde middelen ook in het register.
Examentips
- Receptplichtige medicijnen alleen op radiomedisch advies.
- Vijf juisten: patiënt, medicijn, dosis, toedieningsweg, tijdstip; etiket drie keer lezen; registreren.
- Injecties: aangeleerde toedieningsweg, plek en herkenningspunten; steriel materiaal en aseptisch werken; nooit dopje terugplaatsen.
- Gereguleerde middelen: afgesloten binnenkastje, elke mutatie registreren, controles met getuige.
Dit onderdeel afronden
Als je het gelezen hebt, beantwoord je drie vragen. Heb je ze alle drie goed, dan is het onderdeel afgerond; alleen de pagina openen telt niet.
Mijn notities bij dit onderdeel
Geen notities