IALACOLREG
Academy

Onderdeel 6 van 10

Motor, veiligheid aan boord en milieu

Je hoeft geen monteur te zijn. Herken wat normaal is, controleer vóór vertrek en weet wanneer je moet stoppen of hulp moet vragen.

Een schipper controleert het oliepeil van de scheepsdiesel in het geopende motorruim van een motorkruiser.
Illustratieve afbeelding

Beslis

Vier situaties op het water. Beslis eerst, lees dan waarom.

Een motorkruiser ligt met stuurboord aan een Friese steiger; uit de natte uitlaat in de spiegel komt geen koelwater.
Illustratieve afbeelding

Je ligt nog vast. De diesel loopt net, maar uit de natte uitlaat komt geen koelwater, terwijl daar normaal wel water uitkomt. Wat doe je?

De kern

  1. Ken de aandrijvingBrandstof, koeling en besturing hebben elk hun eigen aandachtspunten.
    1. Benzinedamp ontbrandt gemakkelijk; ook diesel en elektrische installaties vragen brandpreventie.
    2. Gecombineerde koeling heeft koelvloeistof én een buitenwatercircuit; controleer beide.
    3. De keerkoppeling kiest vooruit, achteruit of vrij. Volg bij schroefas en besturing het onderhoudsboekje.
    4. Kijk bij elektrisch varen naar lading, verbruik en reserve, niet alleen naar de opgegeven actieradius.
    Voortstuwing
  2. Een vaste controlerondeVóór vertrek controleer je; onderweg volg je de meters en waarschuwingen.
    1. Oliepeil, koelwater, brandstof, snaren, accu's en besturing vóór vertrek.
    2. Geen normale koelwateruitstroom, wegvallende of blijvend te hoge oliedruk: zo snel als veilig kan stoppen en oorzaak verhelpen.
    3. Controleer de laadwerking met draaiende motor; kijk na het stoppen naar lekkages.
    4. Sluit bij langer stilliggen de bedoelde afsluiters en gasflessen volgens de scheepsinstructies.
    Motorcontrole
  3. Gas en benzinedamp zakkenVoorkom dat een lek onderin de boot een brandbaar mengsel vormt.
    1. Gasbun: gasdicht naar binnen, afvoer onderin naar buiten boven de waterlijn.
    2. Controleer slangen, leidingen en aansluitingen; kies voor benzinedamp een daarvoor geschikte detector. Detectie vervangt onderhoud niet.
    3. Bij gas- of benzinegeur niet starten of elektrisch schakelen. Vermijd ontstekingsbronnen, sluit veilig de bron en ventileer.
    4. Vul losse benzinetanks buiten de boot op een veilige plek.
    Gas en brandstof
  4. Kies het juiste blusmiddelA vast, B vloeibaar, C gas, D metaal, F bakolie en frituurvet.
    1. Controleer het etiket: een blusmiddel is niet voor elke klasse geschikt.
    2. Geen waterstraal op brandende brandstof; nooit water op brandende bakolie of frituurvet. Sluit bij gasbrand de toevoer als dat veilig kan.
    3. Waarschuw mensen, roep hulp in en houd je vluchtweg vrij; open een rokend motorluik niet zomaar.
    4. Gebruik noodsignalen bij echte nood; BPR art. 3.30 noemt de noodtekens voor BPR-water.
    Brandbestrijding
  5. Een passend vest en een zichtbare plekEen 50 N-zwemvest is drijfhulp; een reddingsvest biedt meer bescherming.
    1. Reddingsvestklassen: 100, 150 en 275 N. Kies op persoon, kleding en vaaromstandigheden en controleer de werking.
    2. Bij overboord: alarm, wijzen en een drijfmiddel gooien. Houd lijnen uit de schroef.
    3. Een drijfbaken helpt bij het zoeken. De MOB-knop bewaart de positie bij indrukken, niet de bewegende drenkeling.
    4. Houd reddingsmiddelen bereikbaar en leg iedereen uit hoe je ze gebruikt.
    Reddingsmiddelen
  6. Voorkomen, ontsnappen en terugklimmenVeiligheidsmiddelen werken alleen als je erbij kunt en ze onderhouden zijn.
    1. Zeereling en voetreling helpen je aan boord te blijven; een vluchtluik moet vrij blijven.
    2. Een lenspomp verwijdert water maar dicht geen lek. Houd naast stroomafhankelijke middelen een bruikbaar alternatief.
    3. Maak de zwemtrap vanuit het water bereikbaar; stop de motor vóór iemand bij de schroef klimt.
    4. Monteer een radarreflector hoog, vrij en volgens de fabrikant; blijf zelf uitkijk houden.
    Veiligheidsuitrusting
  7. Kijk achterom naar je golfBeperk rook, lawaai, schadelijke waterbeweging en vervuiling.
    1. BPR art. 6.20 lid 1: verminder tijdig snelheid als je golf schade kan veroorzaken; houd het schip wel bestuurbaar.
    2. Voor snelle motorboten eisen art. 8.03 en 8.05 beperking van uitlaathinder en onnodig motordraaien.
    3. Gebruik het waltoilet of vang toiletwater op en geef het af; houd olie en brandstof uit het water.
    Nederlandse vaarregels

Controleer wat je hebt gelezen

Vraag 1/3

Wat koelt bij een gecombineerd koelsysteem de koelvloeistof in de warmtewisselaar?

Uitgewerkte casus: Geen koelwater bij vertrek uit Sneek

Je ligt nog vast aan de steiger in Sneek. Je start de scheepsdiesel met gecombineerde koeling. Bij de natte uitlaat ontbreekt de gebruikelijke koelwateruitstroom. Je wilde net de trossen losmaken.

Voordat je de oplossing leest: wat zou jij doen?

    Waar of niet waar?

    Beslis bij elke uitspraak voordat je het antwoord ziet.

    1. Veiligheidsmiddelen werken alleen als je erbij kunt en ze onderhouden zijn.

    2. Een flinke waterstraal blust elke brand.

    3. Een 50 N-zwemvest is drijfhulp; een reddingsvest biedt meer bescherming.

    4. Voorkom dat een lek onderin de boot een brandbaar mengsel vormt.

    5. Beperk rook, lawaai, schadelijke waterbeweging en vervuiling.

    6. De uitrustingseisen voor snelle motorboten gelden voor elk pleziervaartuig.

    7. Een 50 N-zwemvest beschermt een bewusteloze net als een reddingsvest.

    8. Met genoeg koelvloeistof kan de motor geen koelprobleem krijgen.

    9. Onder de maximumsnelheid hoef ik niet naar mijn golf te kijken.

    10. Gas stijgt vanzelf uit de boot op.

    11. Brandstof, koeling en besturing hebben elk hun eigen aandachtspunten.

    12. Vóór vertrek controleer je; onderweg volg je de meters en waarschuwingen.

    Oefening: Controleer, herken en handel

    Je maakt een kajuitboot klaar voor een tocht over Friese binnenwateren. Kies steeds de veilige handeling.

    Stap voor stap

    1. De wierbak moet schoon. De motor is uit en de installatie laat deze controle toe. Zet de handelingen op volgorde.

      1. 1Open de buitenboordkraan en controleer op lekkage.
      2. 2Open de wierbak en reinig het filter.
      3. 3Plaats filter en deksel terug en sluit het deksel goed.
      4. 4Sluit de buitenboordkraan.
      Toon de oplossing

      De kraan voorkomt instromend water tijdens het openen. Na het reinigen sluit je eerst het deksel en herstel je daarna de watertoevoer.

    2. Vóór het starten ruik je benzine in de motorruimte. Wat doe je?

      Toon de oplossing

      Benzinedamp kan zich onderin verzamelen. Een startmotor of schakelaar kan de ontstekende vonk leveren.

    3. Een kleine pan bakolie vat vlam. Je kunt veilig bij de bediening en een passend deksel. Wat doe je?

      Toon de oplossing

      Dit is een F-brand. Afdekken sluit zuurstof af. Water verdampt plotseling en slingert brandende olie rond; gebruik het nooit op deze brand.

    4. Een opvarende valt overboord. Je drukt aan boord op de gewone MOB-knop van de GPS. Wat heb je daarmee vastgelegd?

      Toon de oplossing

      De gewone MOB-functie bewaart een positie. Blijf ook wijzen: de persoon kan door wind en stroom wegdrijven.

    Nu zelf

    Op de terugweg krijg je andere situaties. Beantwoord ze zonder hulp.

    1. De oliedrukwaarschuwing gaat tijdens het varen aan. Wat doe je?

    2. Je zoekt een middel dat zonder elektriciteit water kan wegpompen. Wat kies je?

    3. Je vaart onder de maximumsnelheid, maar je hekgolf laat gemeerde boten hard tegen de steiger slaan. Wat doe je?

    4. De vuilwatertank is vol en je nadert een haven met een ontvangstvoorziening. Wat is de zorgvuldige keuze?

    Controle: 10 vragen

    Vragen uit dit onderdeel, met uitleg na elk antwoord.

    Gratis: les + 10 vragen · Exam Pass: alle 26 vragen, onbeperkt oefenexamens en herhaling van je fouten

    Meer hierover

    De volledige uitleg en de lessen per punt van de examenstof

    Onderwerp 1 van 6

    Ken je motor, koeling en besturing

    Een benzinemotor ontsteekt het brandstof-luchtmengsel met een bougie.

    Een dieselmotor perst lucht zo sterk samen dat de ingespoten diesel ontbrandt. Benzine vormt bij gewone temperaturen veel gemakkelijker brandbare damp dan diesel. Diesel blijft wel brandbaar: ook een diesellek op een hete uitlaat is gevaarlijk. Alleen een motor die daarvoor is gemaakt, gebruikt mengsmering: benzine met de voorgeschreven soort en verhouding tweetaktolie. Volg het motorboekje; voeg niet zomaar olie aan benzine toe.

    Bij elektrische voortstuwing haalt de motor energie uit accu's. Hij maakt doorgaans minder geluid dan een verbrandingsmotor. Kijk vóór vertrek naar de ladingstoestand en de verwachte actieradius. Meer snelheid, tegenwind en tegenstroom kunnen je bereik verkleinen. Houd een reserve. Ook een elektrische installatie kan brand veroorzaken door kortsluiting, overbelasting of een defecte accu. Gebruik een passende lader en volg de aanwijzingen voor jouw accutype.

    Bij open koeling gaat buitenboordwater door de motor. Bij gesloten koeling blijft koelvloeistof in de motor en geeft die warmte af via een bun of buizen aan de buitenkant van de romp. Bij gecombineerde koeling koelt buitenboordwater de koelvloeistof in een warmtewisselaar. Een rubberen impeller in de buitenwaterpomp kan slijten en raakt bij drooglopen snel beschadigd. Controleer en vervang hem volgens het onderhoudsschema.

    De keerkoppeling laat de schroef vooruit, achteruit of vrij draaien en verlaagt doorgaans het toerental naar de schroefas. Controleer de eigen olievoorziening volgens het boekje. Schakel bij stationair toerental op de manier die het motorboekje voorschrijft. Een breekpen of slipslof bij de schroef helpt de aandrijving te beschermen bij een botsing met een obstakel: de pen breekt of de koppeling slipt.

    • Vorst: bescherm bij open koeling de waterhoudende delen. Controleer bij gesloten koeling de vorstbescherming van de koelvloeistof. Bij gecombineerde koeling moet ook het buitenwaterdeel winterklaar. Volg de procedure van de fabrikant; alleen antivries in het motorcircuit is niet genoeg.
    • Schroefas: een vetgesmeerde as heeft een vetvoorziening, bijvoorbeeld een vetpomp. Bij een uitvoering met vetkoord helpt dit koord in de gland de doorvoer afdichten. Een oliegesmeerde as vraagt controle van olievoorraad en afdichtingen. Een watergesmeerde as gebruikt water voor smering en koeling. Gebruik alleen het onderhoud dat bij jouw uitvoering hoort.
    • Een buitenboordmotor met bedieningsstang stuur je als met een helmstok. Bij vooruitvaren gaat de boeg naar stuurboord als je de stang naar bakboord beweegt. Bij achteruitvaren reageert de boeg andersom. Mechanische besturing brengt de beweging direct over via tandwielen, kettingen, assen of trek-duwkabels. Controleer slijtage, smering en te veel speling; een kabel kan ook zwaar gaan lopen.
    • Bij hydraulische besturing verplaatst een pomp aan het stuurwiel olie naar een stuurcilinder. Dit stuurt met weinig mechanische speling, maar lekkage of lucht in het systeem kan de werking verstoren. Controleer vloeistof en aansluitingen volgens het boekje.
    • Een stuurautomaat stuurt naar een ingestelde kompaskoers of, bij een geschikt gekoppeld systeem, een GPS-route. Hij kijkt niet voor je uit: jij houdt uitkijk en neemt bij gevaar direct over.

    Bronnen

    Gecontroleerd aan de hand van de officiële bronnen op .