Klasično kraćenje glavnog jedra
1Lekcija jednostavnim riječima
Klasičnim kraćenjem smanjuješ glavno jedro. Uz zasebne konope: popusti podigač, konop za dizanje jedra; učvrsti vratni rogalj, zategni podigač, pa škotni rogalj.
Dijelovi
Prednji porub prednji je rub jedra; stražnji porub njegov je stražnji rub. Ojačane ušice za kraćenje zovu se kratne ušice. Prednja ušica vratnog roglja, prednjeg donjeg kuta jedra, zakvači se na kuku za kraćenje uz zglob deblenjaka, spoj jarbola i deblenjaka, ili se učvrsti prednjim kratnim konopom. Kratni konop povlači stražnju ušicu škotnog roglja dolje i prema krmi u predviđeni skraćeni položaj. Male kratice skupljaju višak jedra.
Prije početka
Provjeri prolazi li kratni konop slobodno kroz pravu ušicu. Jedri oštro uz vjetar, najbliže vjetru koliko brodica može jedriti, s popuštenim glavnim jedrom; ili stani u zavlačenje, kontrolirano gotovo zaustavljeno stanje. Rastereti glavno jedro prije spuštanja. Podupri deblenjak podigačem deblenjaka, konopom koji drži njegov vanjski kraj, ili drugim odobrenim osloncem za tvoju brodicu. Popusti priteg deblenjaka (vang), koloturnik koji vuče deblenjak dolje, prema uputama proizvođača.
Jedan ili dva konopa
Na mnogim jedrilicama kratni konopi vode u kokpit. Kraćenje jednim konopom koristi zajednički konop za vratni i škotni rogalj, uz više trenja. Kraćenje dvama konopima ima zaseban konop za svaki rogalj. Donji koraci opisuju kuku ili zasebne konope: učvrsti vratni rogalj, zategni podigač, pa škotni rogalj. Kod jednog konopa spusti podigač do proizvođačeve oznake i zajedničkim konopom postavi obje ušice prema uputama.
Pospremanje
Kratice labavo veži oko viška jedra muškim čvorom, a ne oko deblenjaka. One skupljaju jedro; ne nose opterećenja kraćenja. Ponovno namjesti priteg i oslonac deblenjaka prema uputama pa podesi jedro. Otkraćivanje znači uklanjanje krata i povećanje površine jedra. Najprije rastereti glavno jedro, podupri deblenjak i odveži sve kratice. Zatim slijedi redoslijed svog sustava za otpuštanje vratnog i škotnog roglja krata i podizanje jedra. Nikad ne diži jedro dok je vratni rogalj krata učvršćen ili kratni konop zategnut.
2Korak po korak
Klasično kraćenje s kukom ili zasebnim konopima za oba roglja
- 1
Rastereti glavno jedro: jedri oštro uz vjetar s popuštenom škotom ili stani u zavlačenje. Podupri deblenjak ugrađenim sustavom; popusti priteg prema uputama proizvođača.
Rasterećeno jedro lako se spušta, a deblenjak neće pasti na posadu.
- 2
Spusti podigač do oznake za krat, dok ušica vratnog roglja ne dosegne kuku ili predviđeni položaj.
Oznaka na podigaču uklanja nagađanje uz jarbol.
- 3
Zakvači ušicu vratnog roglja na kuku za kraćenje ili pritegni prednji kratni konop.
Novi vratni rogalj mora biti učvršćen prije ponovnog zatezanja prednjeg poruba.
- 4
Zategni podigač da prednji porub bude gladak; stani ako zapinju klizači jedra, okovi koji klize u vodilici jarbola.
Ispravna napetost prednjeg poruba poboljšava oblik jedra. Zapinjanje okova traži provjeru, a ne veću silu.
- 5
Zategni kratni konop da povuče škotni rogalj dolje i prema krmi u predviđeni položaj krata. Stani ako zapinje; ne povlači okove silom uz deblenjak.
Kratni konop nosi opterećenje škotnog roglja; kratice samo skupljaju višak jedra.
- 6
Veži kratice labavo samo oko jedra; ponovno namjesti priteg i oslonac deblenjaka prema uputama pa podesi jedro.
Višak jedra pospremljen je, a deblenjak poduprt kako je predviđeno.
3Ključni podaci
- Redoslijed s kukom ili zasebnim konopima
- Popusti → vratni dolje → podigač gore → škotni dolje → veži kratice
- Kratice
- Samo oko viška jedra, muškim čvorom
- Otkraćivanje
- Rastereti; podupri deblenjak; odveži kratice prije dizanja
- Deblenjak
- Podupri pri kraćenju; ponovno namjesti oslonac prema uputama
4Ključne točke
- 1
Najprije rastereti glavno jedro: oštro uz vjetar s popuštenom škotom ili u zavlačenju.
- 2
S kukom ili zasebnim konopima: popusti podigač, vratni dolje, podigač gore, škotni dolje.
- 3
Kratni konop nosi opterećenje; kratice samo skupljaju višak jedra.
- 4
Kratice veži oko jedra, a ne oko deblenjaka.
- 5
Pri otkraćivanju najprije odveži kratice.
5Česte pogreške
Pogrešno: Čvrsto veži kratice oko deblenjaka da drže jedro spuštenim.
Točno: Veži ih samo oko viška jedra. Kratni konop drži škotni rogalj; vezovi oko deblenjaka mogu poderati jedro.
Pogrešno: Pri otkraćivanju prvo digni podigač, a zatim odveži kratice.
Točno: Najprije odveži sve kratice. Zaboravljena kratica poderat će jedro dok ga podigač diže.
Pogrešno: Krati jedreći vjetrom u krmu, kad je brodica mirnija.
Točno: Niz vjetar glavno jedro može pritiskati pripone (žice koje podupiru jarbol) i križeve (prečke koje odmiču te žice od jarbola), pa se teško spušta. Za ovaj postupak rastereti ga jedreći oštro uz vjetar ili u zavlačenju prije spuštanja.
6Praktični slučaj i ključ za ispit
Skratio si glavno jedro, ali uz donji porub ostao je dubok trbuh, a uz prednji labavi nabori koji lepršaju. Kratice su opterećene.
Prikaži odgovor
Rastereti glavno jedro i podupri deblenjak. Provjeri vratni rogalj i vođenje kratnog konopa. Popusti opterećene kratice prije zatezanja. Zategni podigač da prednji porub bude gladak; stani ako zapinju okovi koji nose jedro u vodilici jarbola. Kratnim konopom povuci škotni rogalj dolje i prema krmi u predviđeni položaj; ne povlači okove silom uz deblenjak. Ponovno labavo veži kratice oko jedra. Namjesti priteg i oslonac deblenjaka prema uputama pa podesi jedro.
Savjeti za ispit
- Kuka/zasebni konopi: učvrsti vratni rogalj, zategni podigač, povuci škotni dolje i prema krmi u predviđeni položaj.
- Najprije rastereti; podupri deblenjak ugrađenim sustavom; popusti priteg prema uputama.
- Kratice samo oko viška jedra; muški čvor.
- Otkraćivanje: najprije odveži kratice.
Završite ovu cjelinu
Kad je pročitate, odgovorite na tri pitanja. Za završetak cjeline sva tri odgovora moraju biti točna; samo otvaranje stranice ne računa se.
Moje bilješke za ovu cjelinu
Nema bilješki