Κόπωση: αιτίες, σημάδια και διαχείριση (MSC.1/Circ.1598)
1Το μάθημα με απλά λόγια
Η κόπωση επηρεάζει όλους, ανεξάρτητα από ικανότητες. Μάθε αιτίες και σημάδια, σεβάσου το βιολογικό ρολόι και σχεδίαζε τη δουλειά ώστε η ομάδα να διατηρεί εγρήγορση.
Τι είναι
Οι Κατευθυντήριες οδηγίες του IMO για την κόπωση (MSC.1/Circ.1598, 2019) ορίζουν την κόπωση ως κατάσταση μειωμένης σωματικής ή νοητικής ικανότητας. Προκύπτει από λίγο ύπνο, παρατεταμένη εγρήγορση, εργασία και ανάπαυση αντίθετα στο βιολογικό ρολόι και σωματική, νοητική ή συναισθηματική καταπόνηση. Μπορεί να μειώσει την εγρήγορση και την ασφάλεια λειτουργίας. Επηρεάζει όλους, ανεξάρτητα από ικανότητες, γνώσεις ή εκπαίδευση.
Αιτίες
Οι οδηγίες αναφέρουν έξι κύριες αιτίες: έλλειψη ύπνου, κακή ποιότητα ύπνου και ανάπαυσης, εργασία ή ύπνο σε ακατάλληλες ώρες του κιρκάδιου ρυθμού, του 24ωρου βιολογικού ρολογιού, παρατεταμένη εγρήγορση, άγχος και υπερβολικό φόρτο. Στο πλοίο προστίθενται θόρυβος, κραδασμοί, κινήσεις του πλοίου, ζέστη, προσεγγίσεις σε λιμάνια και αλλαγές φυλακών. Το χρέος ύπνου συσσωρεύεται όταν επί αρκετές ημέρες κοιμάσαι λιγότερο απ’ όσο χρειάζεσαι.
Το βιολογικό ρολόι
Η κόπωση είναι πιθανότερη και εντονότερη τα ξημερώματα, περίπου 3 έως 5 π.μ.: το διάστημα ελάχιστης κιρκάδιας εγρήγορσης (WOCL). Μικρότερη πτώση εμφανίζεται περίπου 3 έως 5 μ.μ. Τα ναυτικά συμβάντα με αιτία την κόπωση συγκεντρώνονται από τα μεσάνυχτα έως τις 6 π.μ. Γενικά συνιστώνται επτά έως οκτώ ώρες καλού, αδιάκοπου ύπνου ανά 24ωρο. Έξι μονόωροι ύπνοι δεν ισοδυναμούν με έναν εξάωρο.
Σημάδια
Οι οδηγίες χωρίζουν τα σημάδια σε τρεις ομάδες. Γνωστικά: κενά προσοχής, αδύναμη μνήμη, αργές ή ριψοκίνδυνες αποφάσεις, προσήλωση σε μία εργασία. Σωματικά: βαριά βλέφαρα, αποκοιμήσεις, αδεξιότητα, μπερδεμένη ομιλία, πονοκέφαλοι. Συμπεριφορικά: ευερεθιστότητα, αδιαφορία, παράλειψη ελέγχων. Ο κουρασμένος συχνά δεν αντιλαμβάνεται την πτώση της απόδοσής του. Ο μικροΰπνος, λίγα δευτερόλεπτα ύπνου εν ώρα εργασίας, είναι πραγματικός κίνδυνος στη φυλακή.
Διαχείριση
Οι εταιρείες διαχειρίζονται την κόπωση ως κίνδυνο μέσω του συστήματος ασφαλούς διαχείρισης (SMS), με στελέχωση, ωράρια και φόρτο λιμένα. Ως αξιωματικός, σχεδίαζε εργασίες και γυμνάσια προστατεύοντας την ανάπαυση. Αν κάποιος δεν διατηρεί εγρήγορση, φρόντισε να αντικατασταθεί. Ανέφερε όταν δεν εξασφαλίζεις ανάπαυση. Κίνηση, καθαρός αέρας και καφεΐνη δεν αντικαθιστούν τον ύπνο. Η καφεΐνη βοηθά πρόσκαιρα και μπορεί να βλάψει τον μετέπειτα ύπνο. Όρια και καταγραφές ανάπαυσης καλύπτονται στο μάθημα Νομοθεσία: τήρηση φυλακής.
2Βασικά στοιχεία
- Κατευθυντήριες οδηγίες
- IMO MSC.1/Circ.1598 (2019), αντικατέστησε την MSC/Circ.1014
- Ελάχιστη κιρκάδια εγρήγορση
- Περίπου 3–5 π.μ.· μικρότερη πτώση 3–5 μ.μ.
- Ώρες υψηλού κινδύνου στη θάλασσα
- Μεσάνυχτα έως 6 π.μ.
- Ανάγκη ύπνου
- Περίπου 7–8 ώρες καλού, αδιάκοπου ύπνου ανά 24 ώρες
3Βασικά σημεία
- 1
Κόπωση είναι η μείωση ικανότητας από λίγο ύπνο, παρατεταμένη εγρήγορση, διαταραχή βιολογικού ρολογιού και καταπόνηση.
- 2
Το διάστημα ελάχιστης κιρκάδιας εγρήγορσης είναι περίπου 3–5 π.μ.· τα συμβάντα συγκεντρώνονται από μεσάνυχτα έως 6 π.μ.
- 3
Τα σημάδια είναι γνωστικά, σωματικά και συμπεριφορικά· ο κουρασμένος συχνά δεν τα αντιλαμβάνεται.
- 4
Το χρέος ύπνου συσσωρεύεται επί ημέρες· ο αδιάκοπος ύπνος υπερέχει των πολλών σύντομων ύπνων.
- 5
Διαχειρίσου την κόπωση μέσω SMS, σχεδιασμού εργασίας και ειλικρινούς αναφοράς.
4Συχνά λάθη
Λάθος: Οι έμπειροι αξιωματικοί δεν κουράζονται στη φυλακή.
Σωστό: Η κόπωση επηρεάζει όλους, ανεξάρτητα από ικανότητα ή εμπειρία. Η εμπειρία δεν αντικαθιστά τον ύπνο.
Λάθος: Αν οι καταγραφές ανάπαυσης συμμορφώνονται, το πλήρωμα δεν μπορεί να έχει κόπωση.
Σωστό: Οι νόμιμες ώρες μπορεί να συνυπάρχουν με κακό ύπνο: θόρυβος, κινήσεις του πλοίου, διακοπές ανάπαυσης και βιολογικό ρολόι μετρούν.
Λάθος: Ο δυνατός καφές στη φυλακή 0000–0400 λύνει το πρόβλημα.
Σωστό: Η καφεΐνη βοηθά πρόσκαιρα και διαταράσσει τον μετέπειτα ύπνο. Μόνο ο ύπνος αποκαθιστά την εγρήγορση.
5Πρακτικό σενάριο και κλειδιά εξετάσεων
Μετά από τρεις απαιτητικές προσεγγίσεις σε λιμάνια σε τέσσερις ημέρες, ο δεύτερος αξιωματικός στη φυλακή 0000–0400 χάνει μια κλήση VHF και διαβάζει λάθος μια διόπτευση δύο φορές. Επιμένει ότι είναι καλά. Είσαι υποπλοίαρχος και σε καλούν στη γέφυρα στις 0330. Τι κάνεις;
Δες την απάντηση
Αντιμετώπισε τα επαναλαμβανόμενα λάθη ως σημάδια επικίνδυνης κόπωσης στο κιρκάδιο ελάχιστο. Ενημέρωσε τον πλοίαρχο και οργάνωσε σωστή παράδοση σε κατάλληλα καταρτισμένο, ξεκούραστο αξιωματικό. Εξασφάλισε υποστήριξη ώσπου να ολοκληρωθεί η παράδοση και μετά άφησε τον κουρασμένο αξιωματικό να κοιμηθεί. Ένα επιπλέον άτομο δίπλα του δεν αντικαθιστά την απαλλαγή του. Επανεξέτασε τις ευκαιρίες ύπνου και το ωράριό του και ανέφερε το πρόβλημα φόρτου μέσω SMS.
Κλειδιά εξετάσεων
- Κατευθυντήριες οδηγίες του IMO για την κόπωση, MSC.1/Circ.1598 (2019): ορισμός, αιτίες, σημάδια, διαχείριση.
- WOCL περίπου 3–5 π.μ.· συγκέντρωση συμβάντων από μεσάνυχτα έως 6 π.μ.
- Σημάδια: γνωστικά, σωματικά, συμπεριφορικά· μικροΰπνοι.
- Μετρούν το χρέος ύπνου, η ποιότητα και η συνέχειά του, όχι μόνο οι ώρες ανάπαυσης.
Ολοκλήρωσε αυτή την υποενότητα
Όταν τη διαβάσεις, απάντησε σε τρεις ερωτήσεις. Με τρεις σωστές απαντήσεις ολοκληρώνεις την υποενότητα. Δεν αρκεί να ανοίξεις μόνο τη σελίδα.
Οι σημειώσεις μου για αυτή την υποενότητα
Καμία σημείωση