ΔΚΑΣ: βασικές έννοιες και σήματα χειρισμών

Θέμα 1 από 9

Οι ΔΚΑΣ ισχύουν και για το δικό σου σκάφος

Οι ΔΚΑΣ είναι οι Διεθνείς Κανονισμοί προς Αποφυγή Συγκρούσεων στη Θάλασσα. Ο Κανόνας 1(a) τους εφαρμόζει σε όλα τα πλοία στην ανοικτή θάλασσα και σε όλα τα νερά που επικοινωνούν με αυτή και είναι πλεύσιμα από θαλασσοπλοούντα πλοία. Δεν εξαιρείσαι επειδή το σκάφος σου είναι μικρό ή επειδή βγήκες μόνο για αναψυχή.

Ως χειριστής χρειάζεται να τους γνωρίζεις και να τους εφαρμόζεις. Ο Κανόνας 2 διατηρεί την ευθύνη για αμέλεια στην εφαρμογή τους και για την παράλειψη προφυλάξεων που απαιτούν η συνήθης ναυτική πρακτική ή οι ιδιαίτερες περιστάσεις. Η απομνημόνευση ενός σήματος δεν αρκεί για ασφαλή χειρισμό.

Αυτή η ενότητα οργανώνει τις 30 θεματικές του P5 στο δημοσιευμένο εγχειρίδιο του Λιμενικού. Οι οκτώ υποενότητες είναι δική μας οργάνωση για το διάβασμά σου, όχι επίσημες υποδιαιρέσεις της ύλης. Οι ερωτήσεις εξάσκησης είναι δικές μας και οι απαντήσεις προκύπτουν από τους κανόνες, όχι από επίσημο κλειδί απαντήσεων. Η σημερινή χρήση του συγκεκριμένου εγχειριδίου στις εξετάσεις δεν έχει επιβεβαιωθεί.

• Κανόνας 1(b): μπορεί να υπάρχουν επιπλέον ειδικοί κανόνες της αρμόδιας αρχής για λιμάνια, όρμους και άλλα συνδεόμενα εσωτερικά νερά.
• Πρώτα αναγνωρίζεις το σκάφος και την κατάστασή του. Τους κανόνες για το ποιος απομακρύνεται θα τους δουλέψεις στην επόμενη ενότητα.

Θέμα 2 από 9

Τι περιλαμβάνει η λέξη «σκάφος»

Η λέξη «σκάφος» είναι πιο πλατιά από τη λέξη «βάρκα». Ο Κανόνας 3(a) περιλαμβάνει κάθε πλωτό μέσο που χρησιμοποιείται ή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεταφορά στο νερό, μαζί με μέσα χωρίς εκτόπισμα, σκάφη WIG και υδροπλάνα. Δεν αφορά μόνο πλοία με συμβατική γάστρα.

Υδροπλάνο είναι κάθε αεροσκάφος σχεδιασμένο να ελίσσεται στην επιφάνεια του νερού. Δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο τύπο αεροπλάνου με πλωτήρες. Περιλαμβάνεται στην έννοια του σκάφους για την εφαρμογή των ΔΚΑΣ — Κανόνας 3(a), (e).

Στο εγχειρίδιο θα συναντήσεις τον όρο «σκάφος με πλευρικές πτέρυγες». Για το WIG (wing-in-ground), ο Κανόνας 3(m) περιγράφει σκάφος πολλαπλών τρόπων λειτουργίας που, στον κύριο τρόπο λειτουργίας του, πετά πολύ κοντά στην επιφάνεια αξιοποιώντας το φαινόμενο επιφανείας. Ξεχώρισέ το από το υδροπτέρυγο: το κρίσιμο εδώ είναι η πτήση κοντά στην επιφάνεια, όχι απλώς η ύπαρξη πτερύγων.

• Κανόνας 3(j): μήκος είναι το ολικό μήκος του πλοίου, όχι το μήκος στην ίσαλο γραμμή.
• Πλάτος είναι το μέγιστο πλάτος, όχι το πλάτος μιας καμπίνας ή του καθρέφτη της πρύμνης.

Θέμα 3 από 9

Μηχανή, πανιά ή εργαλεία αλιείας;

Μηχανοκίνητο είναι κάθε πλοίο που προωθείται με μηχανή. Ιστιοφόρο είναι το πλοίο που ταξιδεύει με πανιά, εφόσον η προωστήρια μηχανή του, αν υπάρχει, δεν χρησιμοποιείται.

Άρα η εγκατεστημένη μηχανή δεν αφαιρεί από μόνη της την ιδιότητα του ιστιοφόρου· η χρήση της για πρόωση την αλλάζει — Κανόνας 3(b–c).

«Ασχολούμενο με αλιεία» δεν σημαίνει απλώς «έχει ψαράδες πάνω». Ο Κανόνας 3(d) αναφέρεται σε πλοίο που ψαρεύει με δίχτυα, παραγάδια, τράτες ή άλλα εργαλεία που περιορίζουν την ικανότητα χειρισμών του. Εξαιρεί τη συρτή και άλλα εργαλεία που δεν περιορίζουν αυτή την ικανότητα.

• Πανιά σηκωμένα και μηχανή που δίνει πρόωση: μηχανοκίνητο.
• Πανιά και μηχανή εκτός χρήσης για πρόωση: ιστιοφόρο.
• Σκάφος με συρτή που δεν περιορίζει τους χειρισμούς: δεν αποκτά την ιδιότητα του ασχολούμενου με αλιεία κατά τον Κανόνα 3(d).

Θέμα 4 από 9

Η στάση δεν σε κάνει αγκυροβολημένο

Μπορείς να είσαι εν πλω χωρίς να προχωράς. Ο Κανόνας 3(i) ορίζει «εν πλω» το πλοίο που δεν είναι αγκυροβολημένο, προσδεδεμένο στη στεριά ή προσαραγμένο.

Αν περιμένεις με τη μηχανή στο νεκρό ή παρασύρεσαι χωρίς άγκυρα, παραμένεις εν πλω. Η κίνηση μέσα στο νερό είναι ξεχωριστό στοιχείο.

Αγκυροβολημένο είναι το πλοίο που συγκρατείται με την άγκυρά του. Η απλή ακινησία δεν αρκεί. Αν η άγκυρα δεν κρατά και το σκάφος παρασύρεται, μην υποθέτεις ότι παραμένεις ασφαλής μόνο επειδή την έχεις ποντίσει.

Ακυβέρνητο είναι πλοίο που αδυνατεί να χειρίσει λόγω εξαιρετικής περίστασης. Για τον Κανόνα 3(f), η περίσταση το εμποδίζει να χειρίσει όπως απαιτούν οι κανόνες και συνεπώς να απομακρυνθεί από την πορεία άλλου πλοίου. Παράδειγμα είναι απώλεια πηδαλιουχίας που πραγματικά στερεί αυτή τη δυνατότητα. Η απουσία ανθρώπου στο τιμόνι ή μια μικρή δυσλειτουργία δεν αρκεί από μόνη της.

• Ρώτησε πρώτα: άγκυρα, πρόσδεση στη στεριά ή προσάραξη; Αν κανένα δεν ισχύει, το πλοίο είναι εν πλω.
• Για το ακυβέρνητο εξετάζεις την πραγματική αδυναμία χειρισμών, όχι απλώς τη λέξη «βλάβη».

Θέμα 5 από 9

Περιορισμός από εργασία, ρυμούλκηση ή βύθισμα

Περιορισμένης ικανότητας χειρισμών είναι το πλοίο που περιορίζεται από τη φύση της εργασίας του. Η εργασία το εμποδίζει να χειρίσει όπως απαιτούν οι κανόνες και συνεπώς να απομακρυνθεί από άλλο πλοίο — Κανόνας 3(g). Δεν είναι το ίδιο με την εξαιρετική περίσταση του ακυβέρνητου.

Ο κατάλογος του Κανόνα 3(g) είναι ενδεικτικός: τοποθέτηση, επισκευή ή ανέλκυση ναυτιλιακών βοηθημάτων, καλωδίων ή αγωγών· βυθοκόρηση, υδρογραφικές, ωκεανογραφικές ή υποβρύχιες εργασίες· ανεφοδιασμός ή μεταφορά φορτίου, εφοδίων ή προσώπων εν πλω· απονήωση ή παραλαβή αεροσκαφών· ναρκαλιεία. Το κρίσιμο είναι πώς η εργασία περιορίζει τους χειρισμούς.

Η ρυμούλκηση χρειάζεται μία ακόμη ερώτηση: πόσο περιορίζει τον χειρισμό; Ο Κανόνας 3(g)(vi) περιλαμβάνει επιχειρήσεις ρυμούλκησης που περιορίζουν σοβαρά την ικανότητα τόσο του ρυμουλκού όσο και του ρυμουλκήματος να αποκλίνουν από την πορεία τους. Έτσι μπορεί να καλύπτονται και τα δύο. Δεν χαρακτηρίζεις κάθε ρυμουλκό ή κάθε ρυμουλκούμενο αυτομάτως περιορισμένης ικανότητας χειρισμών.

Εμποδιζόμενο από το βύθισμά του είναι μηχανοκίνητο πλοίο με πολύ περιορισμένη δυνατότητα απόκλισης από την πορεία του. Ο περιορισμός προκύπτει από το βύθισμα σε σχέση με το διαθέσιμο βάθος και πλάτος των πλεύσιμων νερών — Κανόνας 3(h). Ένα μεγάλο βύθισμα από μόνο του, σε βαθιά και πλατιά νερά, δεν αρκεί.

• Εξαιρετική περίσταση → ακυβέρνητο, εφόσον στερεί τους απαιτούμενους χειρισμούς.
• Φύση εργασίας → περιορισμένη ικανότητα χειρισμών, εφόσον πληρούνται οι όροι του Κανόνα 3(g).
• Βύθισμα σε σχέση με βάθος και πλάτος → πιθανό εμποδιζόμενο από το βύθισμά του, κατά τον Κανόνα 3(h).

Θέμα 6 από 9

Βλέπεις το πλοίο ή μόνο ένα σύμβολο στην οθόνη;

«Εν όψει αλλήλων» απαιτεί οπτική παρατήρηση. Ο Κανόνας 3(k) θεωρεί τα πλοία εν όψει μόνον όταν το ένα μπορεί να παρατηρηθεί οπτικά από το άλλο.

Η ένδειξη στο ραντάρ ή το σύμβολο AIS, χωρίς οπτική επαφή, δεν αρκούν.

Περιορισμένη ορατότητα είναι κατάσταση όπου η ορατότητα μειώνεται από ομίχλη ή παρόμοια αιτία. Ο Κανόνας 3(l) περιλαμβάνει αχλύ, χιονόπτωση, δυνατή βροχή και αμμοθύελλες. Δεν δίνει εδώ ένα ενιαίο αριθμητικό όριο ορατότητας. Η νύχτα από μόνη της δεν ανήκει στον ορισμό: σε καθαρή νύχτα μπορείς να παρατηρείς τους φανούς άλλου πλοίου.

• Μην εφαρμόζεις τα σήματα του Κανόνα 34(a) σαν να είχατε οπτική επαφή όταν γνωρίζεις το άλλο πλοίο μόνο από ηλεκτρονική ένδειξη.
• Τα σήματα περιορισμένης ορατότητας ανήκουν σε διαφορετικό κανόνα, τον 35· δεν ταυτίζονται με τα τρία βασικά σήματα χειρισμών εδώ.

Θέμα 7 από 9

Πόσο κρατά ο κάθε συριγμός;

**Βραχύς συριγμός: περίπου ένα δευτερόλεπτο.

Μακρός: από τέσσερα έως έξι δευτερόλεπτα.** Αυτοί είναι οι ορισμοί του Κανόνα 32(b–c). Πρώτα άκου τη διάρκεια και μετά μέτρησε τους συριγμούς.

Δύο ξεχωριστοί βραχείς δεν είναι ένας μακρός. Αν συγχέεις το πλήθος με τη διάρκεια, μπορείς να δώσεις σε ένα σήμα τελείως διαφορετική σημασία. Δοκίμασε να μετρήσεις δυνατά έναν βραχύ και έναν μακρό πριν περάσεις στην άσκηση.

• Κράτησε τις λέξεις «περίπου 1» για τον βραχύ και «4–6» για τον μακρό· μην αντικαθιστάς τον δεύτερο με αυθαίρετο χρόνο.
• Η διάρκεια περιγράφει τον κάθε ήχο χωριστά, όχι ολόκληρη την ομάδα σημάτων.

Θέμα 8 από 9

Τι σου λέει ο χειρισμός και τι προσθέτει το φως

Ένας βραχύς σημαίνει «αλλάζω πορεία δεξιά», δύο «αλλάζω πορεία αριστερά», τρεις «η μηχανή μου λειτουργεί για πρόωση ανάποδα». Ο Κανόνας 34(a) απαιτεί αυτά τα σήματα από μηχανοκίνητο εν πλω όταν χειρίζει όπως επιτρέπουν ή απαιτούν οι κανόνες και τα πλοία είναι εν όψει αλλήλων.

Το σήμα δηλώνει τι κάνει το πλοίο που το εκπέμπει. Δεν σου δίνει εντολή να στρίψεις προς την ίδια πλευρά. Οι τρεις βραχείς δηλώνουν λειτουργία της μηχανής για πρόωση ανάποδα: το πλοίο μπορεί ακόμη να έχει κίνηση προς τα εμπρός λόγω αδράνειας.

Οι αναλαμπές συμπληρώνουν προαιρετικά τους συριγμούς. Κατά τον Κανόνα 34(b), μία αναλαμπή έχει την ίδια σημασία με έναν βραχύ, δύο με δύο και τρεις με τρεις. Ο φανός αυτών των σημάτων, εφόσον υπάρχει, πρέπει να είναι λευκός, περίβλεπτος και ορατός από τουλάχιστον 5 ναυτικά μίλια, σύμφωνος με το Παράρτημα I — Κανόνας 34(b)(iii). Η τοποθέτησή του ορίζεται στο Παράρτημα I §12. Τα φωτεινά σήματα μπορούν να επαναλαμβάνονται όσο διαρκεί ο χειρισμός, ανάλογα με τις περιστάσεις. Δεν αντικαθιστούν τους απαιτούμενους συριγμούς.

• Κανόνας 34(b)(ii): κάθε αναλαμπή περίπου 1 δευτερόλεπτο, κενό μεταξύ αναλαμπών περίπου 1 δευτερόλεπτο, διάστημα μεταξύ διαδοχικών σημάτων τουλάχιστον 10 δευτερόλεπτα.
• Απομνημόνευσε τις αντιστοιχίες μαζί με τις συνθήκες εφαρμογής τους: μηχανοκίνητο, εν πλω, εν όψει, χειρισμός σύμφωνα με τους κανόνες.

Θέμα 9 από 9

Εξασκήσου και μάθε περισσότερα

Μαθήματα και εργαλεία για να εξασκηθείς σε αυτή την ενότητα. Όταν τελειώσεις, επιστρέφεις στο μάθημα με ένα πάτημα.

• Άκου και ξεχώρισε τα σήματαΠαιχνίδι
• Εφαρμογή και ευθύνη — Κανόνες 1–3Μάθημα
• Διάρκειες, ηχητικά σήματα και συμπληρωματικές αναλαμπέςΜάθημα
• Σκάφη, διαστάσεις, πρόωση, κατάσταση και ορατότητα — Κανόνας 3Οδηγός