Κανόνες πλεύσης και αποφυγή συγκρούσεων

Θέμα 1 από 10

Κοίτα γύρω σου και διάλεξε ασφαλή ταχύτητα

Κράτα συνεχή επιτήρηση με την όραση, την ακοή και κάθε διαθέσιμο κατάλληλο μέσο.

Ο κανόνας 5 αφορά κάθε σκάφος, σε όλη τη διάρκεια του πλου. Κοίτα και πίσω σου, άκου τα σήματα και χρησιμοποίησε τα όργανα που διαθέτεις χωρίς να μένεις σκυμμένος στην οθόνη.

Ασφαλής είναι η ταχύτητα που σου επιτρέπει αποτελεσματικό χειρισμό αποφυγής και ακινητοποίηση μέσα σε απόσταση κατάλληλη για τις συνθήκες. Ο κανόνας 6 δεν δίνει έναν αριθμό κόμβων για κάθε περίπτωση. Η απόσταση ακινητοποίησης και η ικανότητα στροφής του δικού σου σκάφους είναι βασικά κριτήρια. Σε περιορισμένα νερά μειώνεις έγκαιρα: το ότι έχεις φουσκωτό δεν σου δίνει επιπλέον χώρο για να σταματήσεις.

Κίνδυνος σύγκρουσης υπάρχει όταν ένα σκάφος πλησιάζει και η διόπτευσή του με την πυξίδα δεν αλλάζει αισθητά. Κάνε επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις, όχι μία γρήγορη ματιά. Αν αμφιβάλλεις, θεωρείς ότι υπάρχει κίνδυνος, όπως απαιτεί ο κανόνας 7. Κίνδυνος μπορεί να υπάρχει ακόμη και με μεταβολή της διόπτευσης, ιδίως πολύ κοντά σε μεγάλο πλοίο ή ρυμούλκιο.

• Εξέτασε ορατότητα, πυκνότητα κυκλοφορίας, απόσταση ακινητοποίησης και ικανότητα στροφής.
• Υπολόγισε άνεμο, κύμα, ρεύμα, κοντινούς κινδύνους και βύθισμα σε σχέση με το διαθέσιμο βάθος.
• Τη νύχτα, τα φώτα της ακτής και οι αντανακλάσεις των δικών σου φώτων μπορεί να κρύβουν ένα σκάφος. Προσαρμόζεις ανάλογα την ταχύτητα.
• Αν έχεις λειτουργικό ραντάρ, συνυπολόγισε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του· μην στηρίζεσαι σε ελάχιστες ενδείξεις του (κανόνες 6–7).

Θέμα 2 από 10

Απομακρύνεσαι έγκαιρα και ελέγχεις μέχρι το τέλος

Ο χειρισμός αποφυγής πρέπει να είναι έγκαιρος, σαφής και αρκετά μεγάλος ώστε να γίνεται αντιληπτός.

Απόφυγε μια ακολουθία μικρών αλλαγών που αφήνει τον άλλο να μαντεύει. Έλεγξε ότι η νέα πορεία είναι ελεύθερη και δεν δημιουργεί επικίνδυνη προσέγγιση με τρίτο σκάφος. Ο κανόνας 8 απαιτεί ασφαλή απόσταση διέλευσης και συνεχή έλεγχο μέχρι το άλλο πλοίο να έχει περάσει και απομακρυνθεί.

Αν είσαι το υπόχρεο πλοίο, απομακρύνεσαι με έγκαιρη και ουσιαστική ενέργεια (κανόνας 16). Αν χρειάζεται χρόνος για εκτίμηση ή αποφυγή, μειώνεις ταχύτητα ή εξαλείφεις την κίνηση με παύση ή αναστροφή της πρόωσης (κανόνας 8). Μια στροφή δεν είναι επιτυχής μόνο επειδή την έκανες· πρέπει να ελέγξεις τι αποτέλεσμα είχε.

Αν το άλλο πλοίο οφείλει να απομακρυνθεί, αρχικά διατηρείς πορεία και ταχύτητα. Μπορείς να ενεργήσεις μόνος σου μόλις γίνει φανερό ότι δεν χειρίζει σωστά. Όταν η σύγκρουση δεν αποφεύγεται πλέον μόνο με δικό του χειρισμό, οφείλεις να ενεργήσεις όσο καλύτερα μπορείς για να την αποφύγεις. Αυτά είναι τα διαφορετικά στάδια του κανόνα 17· η διατήρηση πορείας δεν είναι άδεια να συγκρουστείς.

• Σε διασταύρωση δύο μηχανοκίνητων, αν διατηρείς πορεία και ενεργείς με βάση τον κανόνα 17(α)(ii), απόφυγε, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, στροφή αριστερά για πλοίο που βρίσκεται αριστερά σου.
• Όταν βλέπεστε και αμφιβάλλεις για τις προθέσεις ή την επάρκεια του χειρισμού του άλλου, δίνεις αμέσως τουλάχιστον πέντε βραχέα και γρήγορα σφυρίγματα (κανόνας 34(δ)). Το σήμα δεν αντικαθιστά τον χειρισμό.

Θέμα 3 από 10

Αντίθετες πορείες και διασταύρωση: δες τη γεωμετρία

Οι κανόνες 11–18 αφορούν πλοία που βλέπονται μεταξύ τους.

Αν δύο μηχανοκίνητα έχουν αντίθετες ή σχεδόν αντίθετες πορείες με κίνδυνο σύγκρουσης, στρέφεστε και οι δύο δεξιά ώστε να περάσετε αριστερή πλευρά με αριστερή πλευρά (κανόνας 14). Τη νύχτα, άλλο πλοίο σχεδόν μπροστά σου, με τους λευκούς εφίστιους φανούς σχεδόν στην ίδια γραμμή και τους δύο πλευρικούς ορατούς, δείχνει αυτή τη συνάντηση. Αν αμφιβάλλεις αν πρόκειται για αντίθετες πορείες, θεωρείς ότι πρόκειται.

Σε διασταύρωση δύο μηχανοκίνητων με κίνδυνο σύγκρουσης, απομακρύνεται εκείνο που έχει το άλλο στη δεξιά του πλευρά. Αν αυτό είσαι εσύ, απόφυγε να περάσεις μπροστά από την πλώρη του, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν (κανόνας 15). Το ότι το άλλο είναι μικρότερο ή πιο αργό δεν αλλάζει τον κανόνα.

Όταν βλέπεστε, δύο βραχέα σφυρίγματα μηχανοκίνητου εν πλω που χειρίζει σημαίνουν «στρέφω αριστερά». Ένα βραχύ σημαίνει «στρέφω δεξιά» (κανόνας 34(α)). Δήλωσε σωστά τον χειρισμό σου· το σήμα δεν δίνει προτεραιότητα ούτε νομιμοποιεί λανθασμένη στροφή.

• Αντίθετες πορείες: και οι δύο δεξιά. Διασταύρωση: απομακρύνεται όποιος βλέπει το άλλο δεξιά του.
• Σε περιορισμένη ορατότητα, όταν δεν βλέπεστε, εφαρμόζεται ο κανόνας 19· μην μεταφέρεις αυτόματα τη διατήρηση πορείας της ορατής διασταύρωσης στην ομίχλη.

Θέμα 4 από 10

Κατάφθαση: όποιος προσπερνά κρατιέται μακριά

Καταφθάνεις όταν πλησιάζεις από διεύθυνση περισσότερο από 22,5° πίσω από το εγκάρσιο του άλλου πλοίου.

Με απλά λόγια, έρχεσαι μέσα από τον πίσω τομέα του. Τη νύχτα, από αυτή τη θέση θα έβλεπες μόνο τον φανό κορώνης, όχι κάποιον πλευρικό (κανόνας 13). Το να είσαι απλώς πιο γρήγορος δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί η συνάντηση κατάφθαση.

Όποιο πλοίο καταφθάνει οφείλει να παραμένει μακριά από το καταφθανόμενο. Αυτό ισχύει και αν προσπερνάς με ιστιοφόρο ένα μηχανοκίνητο. Η υποχρέωσή σου συνεχίζεται μέχρι να έχεις περάσει τελείως και να είσαι ελεύθερος. Μια μεταβολή της σχετικής θέσης δεν μετατρέπει την ίδια προσπέραση σε νέα διασταύρωση. Αν δεν είσαι βέβαιος αν καταφθάνεις, θεώρησε ότι καταφθάνεις.

• Ξεχώρισε πρώτα την κατάφθαση και μετά σκέψου τις κατηγορίες πλοίων. Μην κόβεις μπροστά από το άλλο αμέσως μόλις το φτάσεις.

Θέμα 5 από 10

Κατηγορίες πλοίων: ποιος απομακρύνεται από ποιον

Ο κανόνας 18 περιγράφει ευθύνες ανά κατηγορία, με την επιφύλαξη των κανόνων 9, 10 και 13.

Μηχανοκίνητο εν πλω απομακρύνεται από ακυβέρνητο, από πλοίο περιορισμένης ικανότητας χειρισμών, από πλοίο που ασχολείται με αλιεία και από ιστιοφόρο. Δεν αρκεί να πεις «το μηχανοκίνητο απομακρύνεται πάντα»: έλεγξε πρώτα αν υπάρχει κατάφθαση ή ειδική υποχρέωση σε δίαυλο ή λωρίδα.

Ιστιοφόρο εν πλω απομακρύνεται από ακυβέρνητο, περιορισμένης ικανότητας χειρισμών και αλιευτικό που πράγματι ασχολείται με αλιεία. Πλοίο που αλιεύει εν πλω απομακρύνεται, όσο είναι δυνατό, από ακυβέρνητο και περιορισμένης ικανότητας χειρισμών. Η ιδιότητα «αλιευτικό» εδώ προϋποθέτει αλιευτικά εργαλεία που περιορίζουν τον χειρισμό του, όχι απλώς ένα καλάμι ή συρτή που δεν τον περιορίζει (κανόνας 3(δ)).

Ένα ιστιοφόρο που χρησιμοποιεί και τη μηχανή για πρόωση θεωρείται μηχανοκίνητο (κανόνας 3). Επίσης, εκτός από ακυβέρνητο ή περιορισμένης ικανότητας χειρισμών, αποφεύγεις, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, να εμποδίσεις την ασφαλή διέλευση πλοίου περιοριζόμενου από το βύθισμά του που δείχνει τα προβλεπόμενα σήματα (κανόνας 18(δ)).

• Σκέψου τι μπορεί πραγματικά να κάνει το άλλο πλοίο. Το μέγεθος, η τιμή ή η ισχύς της μηχανής δεν αποτελούν μόνα τους κανόνα προτεραιότητας.

Θέμα 6 από 10

Στενοί δίαυλοι και λωρίδες κυκλοφορίας

Κατά μήκος στενού διαύλου κρατιέσαι όσο γίνεται κοντά στο εξωτερικό όριο που βρίσκεται δεξιά σου, εφόσον είναι ασφαλές και πρακτικά δυνατό.

Δεν πλέεις μηχανικά στην άκρη πάνω σε αβαθή. Σκάφος κάτω των 20 m ή ιστιοφόρο δεν εμποδίζει πλοίο που μπορεί να κινηθεί με ασφάλεια μόνο μέσα στον δίαυλο. Δεν διασχίζεις τον δίαυλο αν έτσι εμποδίζεις αυτό το πλοίο (κανόνας 9).

Σε καμπή ή τμήμα όπου ένα εμπόδιο κρύβει άλλα πλοία, πλέεις με ιδιαίτερη προσοχή και δίνεις το προβλεπόμενο μακρό σφύριγμα του κανόνα 34(ε). Αποφεύγεις την αγκυροβολία στον στενό δίαυλο, εφόσον το επιτρέπουν οι συνθήκες. Η στενότητα του χώρου απαιτεί περισσότερο σχεδιασμό, όχι απλώς ένα σήμα.

Σε αναγνωρισμένο σύστημα διαχωρισμού κυκλοφορίας ακολουθείς τη σωστή λωρίδα προς τη γενική κατεύθυνση της ροής. Αποφεύγεις να διασχίσεις λωρίδες· αν πρέπει να το κάνεις, η πλώρη σου δείχνει όσο γίνεται κάθετα προς τη γενική ροή (κανόνας 10(γ)). Πρόκειται για κατεύθυνση πλώρης, όχι για υποχρεωτικά κάθετο ίχνος στο GPS αν υπάρχει ρεύμα. Η είσοδος σε λωρίδα από το πλάι γίνεται με όσο γίνεται μικρή γωνία, διαφορετικά από τη διάσχιση.

• Μην θεωρείς τη ζώνη διαχωρισμού αγκυροβόλιο: ο κανόνας 10(ζ) απαιτεί, όσο είναι πρακτικά δυνατό, αποφυγή αγκυροβολίας σε όλο το σύστημα και κοντά στα άκρα του.
• Η είσοδος στη ζώνη διαχωρισμού έχει ειδικούς περιορισμούς και εξαιρέσεις, όπως η αποφυγή άμεσου κινδύνου (κανόνας 10(ε)).
• Σκάφος κάτω των 20 m ή ιστιοφόρο δεν εμποδίζει την ασφαλή διέλευση μηχανοκίνητου που ακολουθεί λωρίδα. Ο κανόνας 10 δεν καταργεί τις άλλες υποχρεώσεις αποφυγής.

Θέμα 7 από 10

Το δικό σου σκάφος και ο κατάπλους

Γνώρισε πώς στρίβει και πώς σταματά το σκάφος σου πριν χρειαστείς οριακό χειρισμό.

Η συμπεριφορά εξαρτάται από γάστρα, πρόωση, φόρτωμα, κατανομή βάρους, ταχύτητα, άνεμο, κύμα και ρεύμα. Με κίνηση προς τα εμπρός, η πρύμνη ανοίγει προς την αντίθετη πλευρά από τη στροφή της πλώρης· χρειάζεται χώρο και η πρύμνη σου.

Σε πολλά συμβατικά σκάφη, όταν αναπτύσσεις κίνηση προς τα πίσω, η πρύμνη τείνει να στραφεί προς τον άνεμο. Το σημείο γύρω από το οποίο φαίνεται να περιστρέφεται το σκάφος μετακινείται προς τα πίσω, ενώ ο άνεμος σπρώχνει την πιο εκτεθειμένη πλώρη προς τα υπήνεμα (USCG, κεφ. 6, B.24–B.25). Για παράδειγμα, σκέψου συμβατικό σκάφος με ψηλότερα έξαλα μπροστά και πλώρη προς νότο, που ήδη κινείται ανάποδα σε ελεύθερο νερό, χωρίς σημαντικό ρεύμα ή πλευρική ώση έλικας και χωρίς διορθωτικό χειρισμό. Με άνεμο από ανατολικά περιμένεις τάση της πρύμνης προς ανατολικά και της πλώρης προς τα δυτικά. Είναι παράδειγμα ναυτικής πρακτικής, όχι επίσημο κλειδί απαντήσεων του Λιμενικού ούτε βεβαιότητα για κάθε σκάφος.

Στην αναπόδιση εξετάζεις μαζί άνεμο, ρεύμα, έλικα και αποτελεσματικότητα διεύθυνσης. Ο άνεμος επηρεάζει περισσότερο τα εκτεθειμένα μέρη και η έλικα μπορεί να δημιουργεί πλευρική τάση. Μόνο μια πορεία πυξίδας και η διεύθυνση του ανέμου δεν αρκούν για να εγγυηθείς την κίνηση κάθε τύπου σκάφους. Παρατήρησε την πραγματική αντίδραση σε ελεύθερο νερό, σε χαμηλή ταχύτητα, με τον εκπαιδευτή σου. Μην στηρίζεις πρόσδεση σε μια ανεπιβεβαίωτη πρόβλεψη για την πρύμνη.

Πριν φτάσεις στη θέση ελλιμενισμού, κοίτα χώρο, βάθος, άνεμο, ρεύμα και κυκλοφορία. Ετοίμασε προσκρουστήρες και κάβους και εξήγησε ποιος κάνει τι. Πλησίασε με μικρή ταχύτητα που επιτρέπει έλεγχο και έγκαιρη ακινητοποίηση, έχοντας διαδρομή απομάκρυνσης. Με πολύ ισχυρό άνεμο προτιμάς προστατευμένη θέση και, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν, προσέγγιση απέναντι στην επικρατούσα δύναμη· αν δεν ελέγχεις τον χειρισμό, ματαιώνεις την προσπάθεια και ζητάς βοήθεια.

• Προετοίμασε την πρόσδεση πριν πλησιάσεις, όχι όταν είσαι ήδη δίπλα στο άλλο σκάφος.
• Κράτα κάβους μακριά από την έλικα. Κανείς δεν σταματά το σκάφος με χέρια ή πόδια ανάμεσα σε γάστρα και προβλήτα.
• Οι παραπάνω είναι αρχές ναυτικής πρακτικής, όχι ένα γενικό ελληνικό όριο κόμβων για κάθε λιμάνι. Έλεγξε και τους τοπικούς κανόνες.

Θέμα 8 από 10

Αγκυροβολία που κρατά και αφήνει χώρο

Διάλεξε θέση με προστασία από τον αναμενόμενο άνεμο και κύμα, κατάλληλο βάθος και βυθό όπου κρατά η άγκυρά σου.

Έλεγξε χάρτη, κινδύνους, τυχόν περιορισμούς αγκυροβολίας, καλώδια και γειτονικά σκάφη. Υπολόγισε το διαθέσιμο βάθος σε όλη την παραμονή, μαζί με το βύθισμα, όχι μόνο τη στιγμή που φτάνεις.

Για μια συνηθισμένη άγκυρα που κρατά καθώς τα νύχια της μπαίνουν στον βυθό, καθαρή άμμος ή κατάλληλη λάσπη είναι συνήθως προτιμότερη από βράχια ή πυκνή βλάστηση. Σε βράχια μπορεί να μη χωθεί ή να σφηνώσει· στη βλάστηση μπορεί να γλιστρήσει. Δεν κρατά κάθε άγκυρα εξίσου σε κάθε βυθό, ούτε είναι κάθε λάσπη καλή: διάλεξε με βάση τον τύπο της και τον πραγματικό βυθό.

Άφησε χώρο για ολόκληρη την περιστροφή του σκάφους αν αλλάξει ο άνεμος ή το ρεύμα, μαζί με το έκταμα και το μήκος του. Μετά την πόντιση βεβαιώσου ότι η άγκυρα έπιασε και παρακολούθησε τη θέση με σημεία στην ακτή και διαθέσιμα όργανα. Αν ξεσέρνεις, ενέργησε πριν βρεθείς πάνω σε άλλο σκάφος ή στην ακτή.

• Μια προστατευμένη θέση μπορεί να γίνει εκτεθειμένη μετά από αλλαγή ανέμου. Έχε εναλλακτικό αγκυροβόλιο και μην αφήνεις την πρώτη επιτυχία να αντικαταστήσει την επιτήρηση.

Θέμα 9 από 10

Άνθρωπος στη θάλασσα: κράτα τον μακριά από την έλικα

Φώναξε «άνθρωπος στη θάλασσα», ρίξε πλευστικό μέσο και ανάθεσε σε κάποιον να δείχνει συνεχώς τον άνθρωπο.

Περιόρισε αμέσως την απομάκρυνση και βάλε νεκρά για να αφαιρέσεις την ώση. Αν υπάρχει ακόμη κίνηση προς τα εμπρός και άνθρωπος δίπλα στην αριστερή πλευρά, στροφή της πλώρης αριστερά, εφόσον μπορεί να γίνει με ασφάλεια, απομακρύνει την πρύμνη προς τα δεξιά. Στόχος είναι να μη σαρώσει τον άνθρωπο η πρύμνη ή η έλικα· δεν κάνεις τυφλά απότομη στροφή ούτε αναπόδιση πάνω του.

Για την τελική προσέγγιση με μικρό μηχανοκίνητο, έλεγξε ποια δύναμη κυριαρχεί, ποια πλευρά είναι κατάλληλη για ανάσυρση και πού βρίσκεται η έλικα. Όταν κυριαρχεί ο άνεμος, το ρεύμα είναι ασθενές και υπάρχει ελεύθερος χώρος, προσέγγιση από την υπήνεμη θέση του σκάφους σου αφήνει τον άνθρωπο προς τον άνεμο, δηλαδή στην προσήνεμη πλευρά σου. Έτσι ο άνεμος τείνει να απομακρύνει το σκάφος από πάνω του, αντί να σε σπρώχνει επάνω του. Αυτή είναι συγκεκριμένη επιλογή για τις συγκεκριμένες συνθήκες, όχι κανόνας για κάθε σκάφος και κάθε θάλασσα.

Φτάσε με ελάχιστη σχετική κίνηση και κράτα τον άνθρωπο μακριά από την περιοχή της έλικας. Πριν βρεθεί δίπλα στην έλικα ή αρχίσεις ανάσυρση από εκεί, σβήσε τον κινητήρα. Χρησιμοποίησε κατάλληλη σκάλα ή μέσο ανύψωσης και βοήθεια από το πλήρωμα. Αν δεν μπορείς να τον περισυλλέξεις με ασφάλεια, ζήτησε έγκαιρα βοήθεια και συνέχισε την επιτήρηση.

• Νεκρά δεν σημαίνει ακινητοποίηση: η κίνηση του σκάφους συνεχίζεται και χρειάζεται έλεγχο.
• Το σχέδιο περισυλλογής εξαρτάται από ύψος εξάλων, σημείο ανάσυρσης, πλήρωμα, άνεμο και κύμα (MCA, MGN 544, Annex 1).
• Εξασκήσου με εκπαιδευτή και πλωτό αντικείμενο. Η πρακτική δεν αντικαθίσταται από ένα διάγραμμα ή απομνημόνευση πλευράς.

Θέμα 10 από 10

Εξασκήσου και μάθε περισσότερα

Μαθήματα και εργαλεία για να εξασκηθείς σε αυτή την ενότητα. Όταν τελειώσεις, επιστρέφεις στο μάθημα με ένα πάτημα.

• Επιτήρηση, ταχύτητα και αποφυγήΜάθημα
• Διασταύρωση και διατήρηση πορείαςΜάθημα
• Αντίθετες πορείες και κατάφθασηΜάθημα
• Σήματα χειρισμώνΜάθημα
• Ευθύνες μεταξύ κατηγοριών πλοίωνΜάθημα
• Στενοί δίαυλοι και συστήματα διαχωρισμούΜάθημα